యేన కేనాచరేద్ధర్మం తస్మిన్గర్హా న విద్యతే। `మహతోఽత్ర స్త్రియం కామాద్వాధితాం త్రాహి మామపి
ఎలా అయినా ధర్మాన్ని ఆచరించవచ్చు, అందులో నింద లేదు. నేను కూడా కామంతో బాధపడుతున్నాను, పెద్ద కష్టంలో ఉన్న స్త్రీని రక్షించినట్లు నన్ను కూడా రక్షించు.
ధర్మార్థకామమోక్షేషు దయాం కుర్వన్తి సాధవః। తత్తు ధర్మమితి ప్రాహుర్మునయో ధర్మవత్సలాః
ధర్మం, అర్థం, కామం, మోక్షాలలో సద్గుణులు దయ చూపుతారు. ధర్మాన్ని ప్రేమించే మునులు ఇదే ధర్మమని అంటారు.
దివ్యజ్ఞానేన జానామి వ్యతీతానాగతానహమ్। తస్మాద్వక్ష్యామి వః శ్రేయ ఆసన్నం సర ఉత్తమమ్
దివ్యజ్ఞానంతో నాకు గతమూ భవిష్యత్తూ తెలుసు. అందుకే మీకు శ్రేయస్సు చెప్పుతున్నాను — అద్భుతమైన సరస్సు దగ్గరలోనే ఉంది.
అద్యాసాద్య సరః స్నాత్వా విశ్రమ్య చ వనస్పతౌ। శ్వః ప్రభాతే మహద్భూతం ప్రాదుర్భూతం జగత్పతిమ్
ఈ రోజు ఆ సరస్సు చేరి, స్నానం చేసి, చెట్టు కింద విశ్రాంతి తీసుకోండి. రేపు ఉదయం ప్రపంచాధిపతి అయిన మహాత్ముడు అద్భుతంగా ప్రత్యక్షమవుతాడు.
వ్యాసం కమలపత్రాక్షం దృష్ట్వా శోకం విహాస్యథ। ధార్తరాష్ట్రాద్వివాసం చ దహనం వారణావతే
కమలనేత్రుడైన వ్యాసుడిని మీరు చూసినప్పుడు, మీ బాధలు, ధృతరాష్ట్ర కుమారుల వల్ల జరిగిన వెళ్ళిపోవడమూ, వారణావటలో జరిగిన అగ్నిప్రమాదమూ అంతా మరిచిపోతారు.
త్రాణం చ విదురాత్తుభ్యం విదితం జ్ఞానచక్షుషా। ఆవాసే శాలిహోత్రస్య స వో వాసం విధాస్యతి
విదురుడు మీకు రక్షణను ఏర్పాటుచేశాడు, ఇది జ్ఞానదృష్టితో తెలిసిన విషయం. శాలిహోత్రుని ఇంట్లో మీకు నివాసం కల్పిస్తాడు.
వర్షవాతాతపసహో హ్యయం పుణ్యో వనస్పతిః। పీతమాత్రే తు పానీయే క్షుత్పిపాసే వినశ్యతః
ఈ పవిత్రమైన చెట్టు వర్షం, గాలి, ఎండను తట్టుకుంటుంది. మీరు నీరు తాగిన వెంటనే ఆకలి, దాహం పోతాయి.
తపసా శాలిహోత్రేణ సరో వృక్షశ్చ నిర్మితః। కాదమ్బాః సారసా హంసాః కురర్యః కురరైః సహ
శాలిహోత్రుని తపస్సుతో ఈ సరస్సూ, చెట్టూ ఏర్పడ్డాయి. అక్కడ కాదంబ పక్షులు, సరసలు, హంసలు, కురర పక్షులు వాటి జంటలతో ఉన్నాయి.
తస్యాస్తద్వచనం శ్రుత్వా కున్తీ వచనమబ్రవీత్
ఆమె మాటలు విన్న కుంటీ ఇలా చెప్పింది.
త్వం హి ధర్మభృతాం శ్రేష్ఠో మయోక్తం శృణు భారత
నీతి పరాయణులలో నువ్వే శ్రేష్ఠుడు. నేను చెప్పేది విను, ఓ భారత.
రాక్షస్యేషా హి వాక్యేన ధర్మం వదతి సాధు వై। భావేన దుష్టా భీమం వై కిం కరిష్యతి రాక్షసీ
ఈ రాక్షసీ మాటల్లో ధర్మం ఉంది. మనసులో చెడు ఉన్నా, భీముడికి ఈ రాక్షసీ ఏమి చేయగలదు?
ఏవమేతద్యథాఽఽత్థ త్వం హిడిమ్బే నాత్ర సంశయః
నువ్వు చెప్పింది నిజమే, హిడింబా. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
స్థాతవ్యం తు త్వయా ధర్మే యథా బ్రూయాం సుమధ్యమే। `నిత్యం కృతాహ్నికా స్నాతా కృతశౌచా సురూపిణీ
నువ్వు నా మాట ప్రకారం ధర్మాన్ని పాటించాలి, సుందరీ. ప్రతిరోజూ స్నానం చేసి, శుద్ధిగా ఉండి, అందంగా ఉండాలి.
స్నాతం కృతాహ్నికం భద్రే కృతకౌతుకమఙ్గలమ్। భీమసేనం భజేథాస్త్వముదితే వై దివాకరే
స్నానం చేసి, నిత్యకర్మలు చేసి, మంగళకరమైన అలంకారాలు ధరించిన తర్వాత, సూర్యుడు ఉదయించినప్పుడు భీమసేనుని దగ్గరకు వెళ్ళాలి.
అహస్సు విహరానేన యథాకామం మనోజవా। అయం త్వానయితవ్యస్తే భీమసేనః సదా నిశి
పగలు నువ్వు అతనితో ఇష్టమొచ్చినట్లు సంచరించు, వేగవంతమైనవాడా. కానీ రాత్రి భీమసేనుని తప్పక తిరిగి తీసుకురావాలి.
ప్రాక్సన్ధ్యాతో విమోక్తవ్యో రక్షితవ్యశ్చ నిత్యశః। ఏవం రమస్వ భీమేన యావద్గర్భస్య వేదనమ్
ఉదయం కాకముందే అతనిని విడిచిపెట్టాలి, ఎప్పుడూ అతనిని రక్షించాలి. గర్భం వచ్చిన లక్షణాలు తెలిసేవరకు భీమునితో ఆనందంగా ఉండు.
ఏష తే సమయో భద్రే శుశ్రూషా చాప్రమత్తయా। నిత్యానుకూలయా భూత్వా కర్తవ్యం శోభనం త్వయా
ఇదే నీ ఒప్పందం, సుభద్రా. అప్రమత్తంగా సేవచేసి, ఎప్పుడూ అనుకూలంగా ఉండి, మంచిగా ప్రవర్తించాలి.
యుధిష్ఠిరవచః శ్రుత్వా కున్తీమఙ్గేఽధిరోప్య సా। భీమార్జునాన్తరగతా యమాభ్యాం చ పురస్కృతా
యుధిష్ఠిరుని మాట విని, ఆమె కుంటీని తన నడుముపై ఎత్తుకుని, భీముడు, అర్జునుడు మధ్యలో, యమద్వయంతో ముందుగా నడిపిస్తూ తీసుకెళ్లింది.
తిర్యగ్యుధిష్ఠిరే యాతి హిడిమ్బా భీమగామినీ। శాలిహోత్రసరో రమ్యమాససాద జలార్థినీ
భీముడితో పాటు నడిచిన హిడింబా, యుధిష్ఠిరుని పక్కన పోయి, నీరు కావాలనే కోరికతో శాలిహోత్రుని అందమైన సరస్సు వద్దకు చేరింది.
వనస్పతితలం గత్వా పరిమృజ్య గృహం యథా। పాణ్డవానాం చ వాసం సా కృత్వా పర్ణమయం తథా
చెట్టు క్రిందికి వెళ్లి, ఇంటిని శుభ్రం చేసినట్లు నేలను శుభ్రపరిచింది. పాండవులకు ఉండేందుకు ఆకులతో ఒక చిన్న గుడిసె కట్టింది.
ఆత్మనశ్చ తథా కున్త్యా ఏకోద్దేశే చకార సా। పాణ్డవాస్తు తతః స్నాత్వా శుద్ధాః సన్ధ్యాముపాస్య చ
కుంతీ కూడా తనంతట తానే స్నానం చేసి, పాండవులు స్నానం చేసి, సంధ్యావందనం చేసి పవిత్రులయ్యారు.
తృషితాః క్షుత్పిపాసార్తా జలమాత్రేణ వర్తయన్। శాలిహోత్రస్తతో జ్ఞాత్వా క్షుధార్తాన్పాణ్డవాంస్తదా
దాహం, ఆకలితో బాధపడుతూ, కేవలం నీళ్లు తాగుతూ కాలం గడిపారు. అప్పుడు శాలిహోత్రుడు, పాండవులు ఆకలితో బాధపడుతున్నారని గమనించాడు.
మనసా చిన్తయామాస పానీయం భోజనం మహత్। తతస్తే పాణ్డవాః సర్వే విశ్రాన్తాః పృథయా సహ
అతడు మనసులో నీళ్లు, మంచి భోజనం ఎలా దొరుకుతాయో ఆలోచించసాగాడు. అంతట పాండవులు అందరూ కుంతీతో కలిసి విశ్రాంతి తీసుకున్నారు.
యథా జతుగృహే వృత్తం రాక్షసేన కృతం చ యత్। కృత్వా కథా బహువిధాః కథాన్తే పాణ్డునన్దనమ్
జటుగృహంలో జరిగిన విషయాలు, రాక్షసుడు చేసిన పనులు ఇలా ఎన్నో కథలు చెప్పుకుంటూ, చివర్లో పాండవుడు మాట్లాడాడు.
కున్తీ రాజసుతా వాక్యం భీమసేనమథాబ్రవీత్। యథా పాణ్డుస్తథా మాన్యస్తవ జ్యేష్ఠో యుధిష్ఠిరః
అప్పుడు రాజమాత కుంతీ, భీమసేనుని చూచి ఇలా అన్నది: 'నీ తండ్రి పాండు ఎలా గౌరవించదగినవాడో, అలా నీ అన్న యుధిష్ఠిరుడు కూడా గౌరవించదగినవాడు.'
అహం ధర్మవిదాఽనేన మాన్యా గురుతరా తవ। తస్మాత్పాణ్డుహితార్థం మే యువరాజ హితం కురు
'ఈ ధర్మజ్ఞుడి వల్ల నేను నీకంటే ఎక్కువ గౌరవించదగినవాడిని. అందుకే పాండు వంశం కోసం, యువరాజు మేలుకోసం నీవు మంచి పని చేయాలి.'
నికృతా ధార్తరాష్ట్రేణ పాపేనాకృతబుద్ధినా। దుష్కృతస్య ప్రతీకారం న పశ్యామి వృకోదర
'దుర్యోధనుడు పాపాత్ముడిగా, దుష్టబుద్ధితో మనకు అన్యాయం చేశాడు. వృకోదరా, అతని దుర్మార్గానికి పరిహారం నాకు కనబడటం లేదు.'
తస్మాత్కతిపయాహేన యోగక్షేమం భవిష్యతి। క్షేమం దుర్గమిమం వాసం వత్స్యామ హి యథా వయమ్
'కాబట్టి కొన్ని రోజులు మన భద్రత, జీవనం ఇదిపైనే ఆధారపడి ఉంటుంది. మనం ఈ దుర్గమయమైన చోట ఎట్లాగైనా సురక్షితంగా ఉండాలి.'
ఇదమన్యన్మహదుఃఖం ధర్మకృచ్ఛ్రం వృకోదర। దృష్ట్వైవ త్వాం మహాప్రాజ్ఞ అనఙ్గాభిప్రచోదితా
'ఇది ఇంకో పెద్ద కష్టం, ధర్మపరీక్ష వృకోదరా. నిన్ను చూసి, ఓ మహాపండితా, ఆమె కామంతో నిన్ను ఎన్నుకుంది.'
యుధిష్ఠిరం చ మాం చైవ వరయామాస ధర్మతః। ధర్మార్థం దేహి పుత్రం త్వం స నః శ్రేయః కరిష్యతి
'ఆమె యుధిష్ఠిరుని, నన్ను కూడా ధర్మబద్ధంగా కోరుకుంది. ధర్మార్థం కోసం నీవు ఆమెకు కుమారుణ్ని ఇవ్వు; అతడు మనకు శుభం తేవడమే.'