భఙూక్త్వా వృక్షాన్మహాశాఖాంస్తాడయామాసతుః క్రుధా। సాలతాలతమాలామ్రవటార్జునవిభీతకాన్
వారు కోపంతో పెద్ద పెద్ద కొమ్మలున్న చెట్లు విరగదీసి, సాల, తాళ, తమాల, మామిడి, వట, అర్జున, విభీతిక వంటి చెట్లతో ఒకరినొకరు కొట్టుకున్నారు.
న్యగ్రోధప్లక్షఖర్జూరపనసానశ్మకణ్టకాన్। ఏతానన్యాన్మహావృక్షానుత్ఖాయ తరసాఽఖిలాన్
అలాగే, వారు నెగడ, ప్లక్ష, ఖర్జూర, పనస, అశ్మక, ముల్లు చెట్లు కూడా పీకి, మిగతా పెద్ద చెట్లన్నీ బలంగా పీడారు.
ఉత్క్షిప్యాన్యోన్యరోషేణ తాడయామాసతూ రణే। యదాఽభవద్వనం సర్వం నిర్వృక్షం వృక్షసఙ్కులమ్
వారు పరస్పరం కోపంతో ఆ చెట్లను యుద్ధంలో ఒకరిపై ఒకరు విసిరారు; అప్పుడు చెట్లతో నిండిన ఆ అడవి పూర్తిగా ఖాళీ అయిపోయింది.
తదా శిలాశ్చ కుఞ్జాంశ్చ వృక్షాన్కణ్టకినస్తథా। తతస్తౌ గిరిశృఙ్గాణి పర్వతాంశ్చాభ్రలేలిహాన్
తర్వాత వారు రాళ్లు, పొదలు, ముల్లు చెట్లు విసిరారు; ఆ తరువాత మేఘాలను తాకే పర్వత శిఖరాలు, పర్వతాలనే విసిరారు.
శైలాంశ్చ గణ్డపాషాణానుత్ఖాయాదాయ వైరిణౌ। చిక్షేపతురుపర్యాజావన్యోన్యం విజయేషిణౌ
ఆ ఇద్దరు శత్రువులు, పెద్ద రాళ్లు, బండలను పీకి పట్టుకుని, పరస్పరం మీద విసిరారు; ఇద్దరూ విజయం కోసం పోరాడారు.
తద్వనం పరితః పఞ్చయోజనం నిర్మహీరుహమ్। నిర్లతాగుల్మపాషాణం నిర్మృగం చక్రతుర్భృశమ్
వారు ఆ అడవిని ఐదు యోజనల పరిధిలో చెట్లు, లతలు, పొదలు, రాళ్లు, జంతువులు లేకుండా పూర్తిగా ఖాళీ చేశారు.
తయోర్యుద్ధేన రాజేన్ద్ర తద్వనం భీమరక్షసోః। ముహూర్తేనాభవత్కూమర్పృష్ఠవచ్ఛ్లక్ష్ణమవ్యయమ్
రాజా! భీముడు, రాక్షసుడు పోరాటం వల్ల ఆ అడవి ఒక్క క్షణంలో పిల్లల ఆట బొమ్మల మాదిరిగా మృదువుగా, సమతలంగా మారిపోయింది.
ఊరుబాహుపరిక్లేశాత్కర్షన్తావితరేతరమ్। ఉత్కర్షన్తౌ వికర్షన్తౌ ప్రకర్షన్తౌ పరస్పరమ్
తమ తొడలు, భుజాలకు బాధ కలిగేలా, వారు ఒకరినొకరు లాగుతూ, తోసుకుంటూ, పీడిస్తూ పరస్పరం పోరాడారు.
తౌ స్వనేన వినా రాజన్గర్జన్తౌ చ పరస్పరమ్। పాషాణసంఘట్టనిభైః ప్రహారైరభిజఘ్నతుః
రాజా! అక్కడ మరే శబ్దం లేకుండా, ఇద్దరూ ఒకరినొకరు గర్జిస్తూ, రాళ్లు ఢీకొన్నట్టు గట్టిగా కొట్టుకున్నారు.
అన్యోన్యం చ సమాలిఙ్గ్య వికర్షన్తౌ పరస్పరమ్। బాహుయుద్ధమభూద్ధోరం బలివాసవయోరివ। యుద్ధసంరమ్భనిర్గచ్ఛత్ఫూత్కారరవనిస్వనమ్
వారు ఒకరినొకరు పట్టుకుని, లాగుతూ, భుజాలతో ఘోరంగా పోరాడారు; అది బలి, ఇంద్రుల మధ్య యుద్ధంలా, వారి పోరాట ఉగ్రతతో గర్జనలు, అరుపులు ప్రతిధ్వనించాయి.
తయోః శబ్దేన మహతా విబుద్ధాస్తే నరర్షభాః। సహ మాత్రా చ దదృశుర్హిడిమ్బామగ్రతఃస్థితామ్
వారు చేసిన గొప్ప శబ్దంతో మేల్కొన్న ఆ మహాపురుషులు, తల్లి కూడా తోడుగా, ముందుగా నిలబడి ఉన్న హిడింబను చూశారు.
ప్రబుద్ధాస్తే హిడిమ్బాయా రూపం దృష్ట్వాతిమానుషమ్। విస్మితాః పురుషవ్యాఘ్రా బభూవుః పృథయా సహ
హిడింబ యొక్క మానవులకు అందని రూపాన్ని చూసి, పృథయితో కలిసి ఆ పురుషవ్యాఘ్రులు ఆశ్చర్యపోయారు.
తతః కున్తీ సమీక్ష్యైనాం విస్మితా రూపసంపదా। ఉవాచ మధురం వాక్యం సాన్త్వపూర్వమిదం శైనః
ఆమెను చూసి, ఆమె అందాన్ని చూసి ఆశ్చర్యపోయిన కుంటీ, ముందుగా సాంత్వనతో మధురంగా ఇలా అడిగింది.
కస్య త్వం సురగర్భాభే కావాఽసి వరవర్ణిని। కేన కార్యేణ సంప్రాప్తా కుతశ్చాగమనం తవ
నీ రూపం దేవతలను తలపిస్తుంది. నీవెవరు? ఏ కుటుంబానికి చెందినవారు? నీవు ఎందుకు వచ్చావు, ఎక్కడినుంచి వచ్చావు, సుందరిగా ఉన్నావు?
యది వాఽస్య వనస్య త్వం దేవతా యది వాఽప్సరాః। ఆచక్ష్వ మమ తత్సర్వం కిమర్థం చేహ తిష్ఠసి
ఈ అడవికి నీవు దేవతవా, లేక అప్సరసవా? నీవు ఇక్కడ ఎందుకు ఉన్నావో నాకు చెప్పు.
యదేతత్పశ్యసి వనం నీలమేఘనిం మహత్। నివాసో రాక్షసస్యైష హిడిమ్బస్య మమైవ చ
నీవు చూస్తున్న ఈ మేఘంలా నలుపుగా ఉన్న పెద్ద అడవి, హిడింబ అనే రాక్షసుని నివాసం, అలాగే నాది కూడా.
తస్య మాం రాక్షసేన్ద్రస్య భగినీం విద్ది భామిని। భ్రాత్రా సంప్రేషితామార్యే త్వాం సపుత్రాం జిఘాంసతా
ఓ సుందరివి, నన్ను ఆ రాక్షసాధిపతి హిడింబకి చెల్లెలని తెలుసుకో. నా అన్నయ్య నన్ను నిన్ను, నీ కొడుకులను చంపాలని పంపాడు.
క్రూరబుద్ధేరహం తస్య వచనాదాగతా త్విహ। అద్రాక్షం నవహేమాభం తవ పుత్రం మహాబలమ్
అతడు క్రూరమైన మనసున్నవాడు అయినా, అతని మాట విని నేను ఇక్కడికి వచ్చాను. కానీ, నీ కుమారుడు కొత్త బంగారం వలె ప్రకాశిస్తూ, మహాబలశాలి అని చూశాను.
తతోఽహం సర్వభూతానాం భావే విచరతా శుభే। చోదితా తవ పుత్రార్థం మన్మథేన వశానుగా
అప్పటి నుంచి, ఓ శుభలక్షణా, అన్ని ప్రాణుల్లో సంచరిస్తూ నీ కుమారుని పట్ల ప్రేమతో ఆకర్షితురాలయ్యాను.
తతో వృతో మయా భర్తా తవ పుత్రో మహాబలః। అపనేతుం చ యతితో న చైవ శకితో మయా
అందుకే నీ బలవంతుడైన కుమారునిని భర్తగా కోరుకున్నాను. దూరంగా ఉండాలని యత్నించినా, నా వశం కాలేదు.
చిరాయమాణాం మాం జ్ఞాత్వా తతః స పురుషాదకః। స్వయమేవాగతో హన్తుమిమాన్సర్వాంస్తవాత్మజాన్
నేను ఆలస్యంగా ఉండటం గమనించిన నా అన్నయ్య, ఆ మానుష భక్షకుడు, స్వయంగా వచ్చి నీ కుమారులను చంపాలని ప్రయత్నించాడు.
స తేన మమ కాన్తేన తవ పుత్రేణ ధీమతా। బలాదితో వినిష్పిష్య వ్యపనీతో మహాత్మనా
అయితే, నీ ప్రియమైన, ధీరుడైన కుమారుడు అతడిని బలంతో జయించి, పక్కకు తోసిపారేశాడు.
వికర్షన్తౌ మహావేగౌ గర్జమానౌ పరస్పరమ్। పశ్యైవం యుధి విక్రాన్తావేతౌ చ నరరాక్షసౌ
చూడు, ఈ ఇద్దరూ—మనిషి, రాక్షసుడు—బలంగా ఒకరినొకరు లాగుతూ, గర్జిస్తూ, ధైర్యంగా యుద్ధం చేస్తున్నారు.
తస్యాః శ్రుత్వైవ వచనముత్పపాత యుధిష్ఠిరః। అర్జునో నకులశ్చైవ సహదేవశ్చ వీర్యవాన్
ఆమె మాటలు విన్న యుధిష్ఠిరుడు, అర్జునుడు, నకులుడు, వీరుడైన సహదేవుడు వెంటనే లేచారు.
తౌ తే దదృశురాసక్తౌ వికర్షన్తౌ పరస్పరమ్। కాఙ్క్షమాణౌ జయం చైవ సింహావివ బలోత్కటౌ
వారు ఇద్దరూ ఒకరినొకరు పట్టుకుని లాగుతూ, విజయం కోసం తహతహలాడుతూ, సింహాల్లా బలంగా పోరాడుతున్నారని చూశారు.
అథాన్యోన్యం సమాశ్లిష్య వికర్షన్తౌ పునఃపునః। దావాగ్నిధూమసదృశం చక్రతుః పార్థివం రజః
తరచూ ఒకరినొకరు పట్టుకుని లాగుతూ, వారు అడవి అగ్నికి పొగలాగా గాలిలో పెద్ద ధూళిని లేపారు.
వసుధారేణుసంవీతౌ వసుధాధరసన్నిభౌ। బభ్రాజతుర్యథా శైలౌ నీహారేణాభిసంవృతౌ
భూమి ధూళితో కప్పబడి, పర్వతాల్లా కనిపిస్తూ, మబ్బులో కమ్మిన రెండు కొండలవలె ప్రకాశించారు.
రాక్షసేన తదా భీమం క్లిశ్యమానం నిరీక్ష్య చ। ఉవాచేదం వచః పార్థః ప్రహసఞ్ఛనకైరివ
రాక్షసుడు భీముడిని బాధిస్తున్నట్టు చూసి, పార్థుడు కొద్దిగా నవ్వుతూ ఇలా అన్నాడు.
భీమ మాభైర్మహాబాహో న త్వాం బుధ్యామహే వయమ్। సమేతం భీమరూపేణ రక్షసా శ్రమకర్శితాః
భీమా, మహాబాహువుతో, భయపడవద్దు. మేము బలహీనంగా, అలసిపోయి ఉన్నాము. నీవు నిజంగా భీముడివా, లేక భీముడి రూపంలో రాక్షసుడివా అని మేము గుర్తించలేకపోతున్నాము.
సాహాయ్యేఽస్మి స్థితః పార్థ పాతయిష్యామి రాక్షసమ్। నకులః సహదేవశ్చ మాతరం గోపయిష్యతః
పార్థా, నీకు సహాయం చేయడానికి నేను సిద్ధంగా ఉన్నాను. ఈ రాక్షసుడిని నేనే పడగొడతాను. నకులుడు, సహదేవుడు మన తల్లిని కాపాడతారు.