దిష్ట్యా త్విదానీం పాపాత్మాదగ్ధ్వా దగ్ధః పురోచనః। అనాగసః సువిశ్వస్తాన్యో దదాహ నరోత్తమాన్
'దుర్మార్గుడు అయిన పురోచనుడు, పాపం చేసి, ఇప్పుడు తానే మంటల్లో కాలిపోయాడు. నమ్మకంగా ఉన్న నిర్దోషులను కాల్చేశాడు.'
ఏవం తే విలపన్తి స్మ వారణావతకా జనాః। పరివార్య గృహం తచ్చ తస్థూ రాత్రౌ సమన్తతః
ఇలా వారణావట ప్రజలు విలపిస్తూ, ఆ ఇల్లును చుట్టుముట్టి, రాత్రంతా అక్కడే నిలబడి ఉన్నారు.
పాణ్డవాశ్చాపి తే సర్వే సహ మాత్రా సుదుఃఖితాః। బిలేన తేన నిర్గత్య జగ్ముర్ద్రుతమలక్షితాః
కానీ పాండవులు, తల్లితో కలిసి, ఆ బిలం ద్వారా బయటకు వచ్చి, ఎవరికీ తెలియకుండా త్వరగా వెళ్లిపోయారు.
తేన నిద్రోపరోధేన సాధ్వసేన చ పాణ్డవాః। న శేకుః సహసా గన్తుం సహ మాత్రా పరన్తపాః
ఆ అలసట, భయంతో పాండవులు తల్లితో కలిసి వెంటనే ముందుకు వెళ్లలేకపోయారు.
భీమసేనస్తు రాజేన్ద్ర భీమవేగపరాక్రమః। జగామ భ్రాతౄనాదాయ సర్వాన్మాతరమేవ చ
అయితే భీమసేనుడు, భయంకరమైన వేగం, శక్తితో తన అన్నదమ్ములను, తల్లిని కూడా ఎత్తుకుని వెళ్లాడు.
స్కన్ధమారోప్య జననీం యమావఙ్కేన వీర్యవాన్। పార్థౌ గృహీత్వా పాణిభ్యాం భ్రాతరౌ సుమహాబలః
ఆ వీరుడు తల్లిని భుజంపై ఎక్కించుకుని, యుధిష్ఠిరుడు, అర్జునులను తన నడుమపై పట్టుకుని, మిగతా ఇద్దరు అన్నదమ్ములను చేతులతో పట్టుకున్నాడు.
ఉరసా పాదపాన్భఞ్జన్మహీం పద్భ్యాం విదారయన్। స జగామాశు తేజస్వీ వాతరంహా వృకోదరః
వృకోదరుడు తన ఛాతితో చెట్లు విరగ్గొడుతూ, పాదాలతో భూమిని చీల్చుతూ, గాలి వేగంతో ముందుకు దూసుకెళ్లాడు.
ఏతస్మిన్నేవ కాలే తు యథాసంప్రత్యయం కవిః। విదురః ప్రేషయామాస తద్వనం పురుషం శుచిమ్
అదే సమయంలో, తన యోచన ప్రకారం, మేధావి అయిన విదురుడు, నమ్మకమైన, పవిత్రమైన ఒక మనిషిని ఆ అడవిలోకి పంపించాడు.
ఆత్మనః పాణ్డవానాం చ విశ్వాస్యం జ్ఞాతపూర్వకమ్। గఙ్గాసంతరణార్థాయ జ్ఞాతాభిజ్ఞానవాచికమ్
ఆ మనిషిని విదురుడు, తనకూ, పాండవులకూ తెలుసు, నమ్మదగినవాడు. గంగా దాటి వెళ్లేందుకు గుర్తు చెప్పే మాటతో పంపించాడు.
స గత్వా తు యథోద్దేశం పాణ్డవాన్దదృశే వనే। జనన్యా సహ కౌరవ్యాననయజ్జాహ్నవీతటమ్
ఆ మనిషి చెప్పినట్టు అడవిలోకి వెళ్లి, పాండవులను కనుగొన్నాడు. తల్లితో కలిసి, కౌరవ వంశస్థులను జాహ్నవీ తీరానికి తీసుకెళ్లాడు.
విదితం తన్మహాబుద్ధేర్విదురస్య మహాత్మనః। తతస్త్రస్యాపి చారేణ చేష్టితం పాపచేతసః
మహాత్ముడైన విదురునికి ఆ విషయమంతా తెలిసింది. అందువల్ల, భయంతో ఉన్నప్పటికీ, దుష్టహృదయుడి పనులను తన గూఢచారుల ద్వారా తెలుసుకున్నాడు.
తతః ప్రవాసితో విద్వాన్విదురేణ నరస్తదా। పార్థానాం దర్శయామాస మనోమారుతగామినీమ్
ఆ సమయంలో, జ్ఞానవంతుడైన విదురు ఒక పండితుణ్ణి ప్రవాసానికి పంపి, అతడు పాండవులకు మనస్సు వాయువులా వేగంగా వెళ్లే మార్గాన్ని చూపించాడు.
సర్వవాతసహాం నావం యన్త్రయుక్తాం పతాకినీమ్। శివే భాగీరథీతీరే నరైర్విస్రమ్భిభిః కృతామ్
అతడు అన్ని వాయువులను తట్టుకునే, యంత్రాలతో, జెండాతో కూడిన నౌకను, విశ్వసనీయులైన మనుషులు గంగా పవిత్రతీరంలో నిర్మించినదాన్ని చూపించాడు.
తతః పునరథోవాచ జ్ఞాపకం పూర్వచోదితమ్। యుధిష్ఠిర నిబోధేయం సంజ్ఞార్థం వచనం కవేః
తర్వాత, మళ్లీ ఆ దూతను పిలిచి, ముందుగా చెప్పినట్టు, 'యుధిష్ఠిరా, ఈ కవిచెప్పిన సంకేతార్థమైన మాటను విను' అని చెప్పాడు.
కక్షఘ్నః శిశిరఘ్నశ్చ మహాకక్షే బిలౌకసః। న హన్తీత్యేవమాత్మానం యో రక్షతి స జీవతి। `బోద్ధవ్యమితి యత్ప్రాహ విదురస్తదిదం తథా
కాడను నాశనం చేసే వాడిని, చలిని పోగొట్టే వాడిని, పెద్ద బిలాల్లో నివసించే వారిని దూరంగా ఉంచి, ఎవడు హింసించకుండా తనను తాను కాపాడుకుంటాడో, వాడే బ్రతుకుతాడు. ఇదే విదురు చెప్పినది, అర్థం చేసుకోవాలి.
తేన మాం ప్రేషితం విదిధి విశ్వస్తం సంజ్ఞయాఽనయా। భూయశ్చైవాహ మాం క్షత్తా విదురః సర్వతోఽర్థవిత్। `అధిక్షిపన్ధార్తరాష్ట్రం సభ్రాతృకముదారధీః
ఆయన నన్ను ఈ విశ్వాస సంకేతంతో పంపించాడు. మళ్లీ, విదురు అన్నాడు — 'ధృతరాష్ట్రుని కుమారులను, వారి సోదరులను గద్దించు' అని, ఎందుకంటే అతడు అన్నింటినీ బాగా తెలుసు.
కర్ణం దుర్యోధనం చైవ భ్రాతృభిః సహితం రణే। శకునిం చైవ కౌన్తేయ విజేతాఽసి న సంశయః
కర్ణుడిని, దుర్యోధనుడిని, అతని సోదరులతో పాటు, శకునిని యుద్ధంలో నీవు తప్పక జయిస్తావు, కుంతీపుత్రా! దీనిలో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
పాణ్డవాశ్చాపి గత్వాథ గఙ్గాయాస్తీరముత్తమమ్। నిషాదాధిపతిం వీరం దాశం పరమధార్మికమ్
తర్వాత పాండవులు గంగా ఉత్తమతీరానికి వెళ్లి, నిషాదుల రాజైన, ధర్మపరాయణుడైన దాశను చూశారు.
దీపికాభిః కృతాలోకం మార్గమాణం చ పాణ్డవాన్। దదృశుః పాణ్డవేయాస్తే నావికం త్వరయాఽన్వితమ్
దీపాలతో మార్గాన్ని వెలిగిస్తూ, వేగంగా వెళ్ళే నావికుడు పాండవులను వెతుకుతూ ఉండగా, పాండవులు అతడిని చూశారు.
నిషాదస్తత్ర కౌన్తేయానభిజ్ఞానం న్యవేదయత్। విదురస్య మహాబుద్ధేర్మ్లేచ్ఛభాషాది యత్తదా
అక్కడ నిషాదుడు, విదురుని ఆజ్ఞ ప్రకారం, పాండవులకు గుర్తుపట్టకుండా, విదేశీ భాషలో సమాచారం చెప్పాడు.
విదురేణాస్మి సన్దిష్టో దత్త్వా బహు ధనం మహత్। గఙ్గాతీరే నివిష్టస్త్వం పాణ్డవాంస్తారయేతి హ
విదురు నాకు ఎంతో ధనం ఇచ్చి, గంగాతీరంలో ఉండి, పాండవులను దాటి తీసుకెళ్లమని చెప్పాడు.
సోఽహం చతుర్దశీమద్య గఙ్గాయా అవిదూరతః। చారేరన్వేషయామ్యస్మిన్వనే మృగగణాన్వితే
ఈ రోజు, చతుర్దశి నాడు, గంగకు దగ్గరగా ఉన్న ఈ అడవిలో, జింకలతో నిండిన చోట నేను మిమ్మల్ని వెతుకుతున్నాను.
ప్రభవన్తోఽథ భద్రం వో నావమారుహ్య గమ్యతామ్। యుక్తారిత్రపతాకాం చ నిశ్ఛిద్రాం మన్దిరోపమామ్
మీరు అందరూ శుభంగా ఉండండి. ఈ నౌకపై ఎక్కి వెళ్లండి. ఇది పాడుబాటులేని, ఓడలు, జెండాతో, మందిరంలా ఉన్నది.
ఇయం వారిపథే యుక్తా నౌరప్సు సుఖగామినీ। మోచయిష్యతి వః సర్వానస్మాద్దేశాన్న సంశయః
ఈ నౌక నీటిలో ప్రయాణానికి బాగా తగినది. ఇది మిమ్మల్ని అందరినీ సుఖంగా దాటి ఈ ప్రాంతం నుంచి తప్పక రక్షిస్తుంది.
అథ తాన్వ్యథితాన్దృష్ట్వా సహ మాత్రా నరోత్తమాన్। నావమారోప్య గఙ్గాయాం ప్రస్థితానబ్రవీత్పునః
ఆ మహాపురుషులను, తల్లి తోడుగా, బాధతో ఉన్న వారిని చూసి, నౌకపై ఎక్కించి, గంగలో ప్రయాణం మొదలుపెట్టినప్పుడు మళ్లీ ఇలా అన్నాడు.
విదురో మూర్ధ్న్యుపాఘ్రాయ పరిష్వజ్య వచో ముహుః। అరిష్టం గచ్ఛతావ్యగ్రాః పన్థానమితి చాబ్రవీత్
విదురు వారి తలలు ముద్దాడి, ఆలింగనం చేసి, పునఃపునః ఇలా అన్నాడు — 'మీరు భయపడకుండా, సురక్షితంగా ప్రయాణించండి.'
ఇత్యుక్త్వా స తు తాన్వీరాన్పుమాన్విదురచోదితః। తారయామాస రాజేన్ద్ర గఙ్గాం నావా నరర్షభాన్
ఇలా చెప్పిన తర్వాత, విదురుని ఆజ్ఞతో వచ్చిన ఆ మనిషి, రాజా! ఆ పాండవులను నౌకలో గంగను దాటి తీసుకెళ్లాడు.
తారయిత్వా తతో గఙ్గాం పారం ప్రాప్తాంశ్చ సర్వశః। జయాశిషః ప్రయుజ్యాథ యథాగతమగాద్ధి సః
అందరినీ గంగను దాటి, అవతలి తీరానికి చేరిన తర్వాత, విజయాశీస్సులు చెప్పి, వచ్చిన విధంగా తిరిగి వెళ్లిపోయాడు.
పాణ్డవాశ్చ మహాత్మానః ప్రతిసన్దిశ్య వై కవేః। గఙ్గాముత్తీర్య వేగేన జగ్ముర్గూఢమలక్షితాః
అప్పుడా మహాత్ములైన పాండవులు, ఆ కవికి సందేశం చెప్పి, గంగానదిని వేగంగా దాటి, ఎవరికీ తెలియకుండా, ఎవ్వరూ గమనించకుండా వెళ్లిపోయారు.
తతస్తే తత్ర తీర్త్వా తు గఙ్గాముత్తుఙ్గవీచికామ్। జవేన ప్రయయుర్వీరా దక్షిణాం దిశమాస్థితాః
తర్వాత, ఆ వీరులు ఆ గంగానదిని ఎత్తైన అలలతో కూడినదాన్ని దాటి, దక్షిణ దిశవైపు వేగంగా ప్రయాణం ప్రారంభించారు.