అపి చాయం ప్రదగ్ధేషు భీష్మోఽస్మాసు పితామహః। కోపం కుర్యాత్కిమర్థం వా కౌరవాన్కోపయీత సః
మనమంతా కాలిపోయినా, మన తాత భీష్ముడు మనపై ఎందుకు కోపపడతాడు? ఆయన ఎందుకు కౌరవులను రెచ్చగొడతాడు?
అథవాపీహ దగ్ధేషు భీష్మోఽస్మాకం పితామహః। ధర్మ ఇత్యేవ కుప్యేరన్యే చాన్యే కురుపుఙ్గవాః
లేదా ఇక్కడ మనం కాలిపోతే, మన తాత భీష్ముడు, ఇతర కౌరవ ప్రముఖులు కూడా ఇది ధర్మ విషయమేనని కోపపడతారు.
ఉపపన్నం తు దగ్ధేషు కులవంశానుకీర్తితాః। కుప్యేరన్యది ధర్మజ్ఞాస్తథాన్యే కురుపుఙ్గవాః
నిజంగా మనం కాలిపోతే, వంశ పరంపరను కాపాడే వారు, ధర్మాన్ని తెలిసిన వారు, ఇతర కౌరవ ప్రముఖులు కూడా న్యాయంగా కోపపడతారు.
వయం తు యది దాహస్య బిభ్యతః ప్రద్రవేమహి। స్పశైర్నో ఘాతయేత్సర్వాన్రాజ్యలుబ్ధః సుయోధనః
కానీ మనం కాలిపోతామనే భయంతో పారిపోతే, రాజ్యం మీద మోహం ఉన్న సుయోధనుడు మనందరినీ పరారీలుగా చూసి చంపిస్తాడు.
అపదస్థాన్పదే తిష్ఠన్నపక్షాన్పక్షసంస్థితః। హీనకోశాన్మహాకోశః ప్రయోగైర్ఘాతయేద్ధ్రువమ్
స్థిరంగా ఉన్నవాడు, స్థానం లేకుండా ఉన్నవారిని నాశనం చేస్తాడు; బలమైనవాడు, బలహీనులను తన పద్ధతులతో నాశనం చేయడం ఖాయం.
తదస్మాభిరిమం పాపం తం చ పాపం సుయోధనమ్। వఞ్చయద్భిర్నివస్తవ్యం ఛన్నం వీర క్వచిత్క్వచిత్
కాబట్టి, వీరుడా! మనం ఈ పాప పురోచనుని, సుయోధనుని మోసం చేస్తూ, అవసరమైనప్పుడు మనను మనం దాచుకుంటూ ఇక్కడే ఉండాలి.
తే వయం మృగయాశీలాశ్చరామ వసుధామిమామ్। తథా నో విదితా మార్గా భవిష్యన్తి పలాయతాం
మేము ఎప్పుడూ వేటలో నిపుణులం కాబట్టి, ఈ భూమిని తిరుగుతూ, తప్పించుకునే దారులు ఏవో తెలుసుకుంటాం.
భౌమం చ బిలమద్యైవ కరవామ సుసంవృతమ్। గూఢోద్గతాన్న నస్తత్ర హుతాశః సంప్రధక్ష్యతి
ఈరోజే భూమిలో ఒక బాగా దాచిన సొరంగాన్ని తవ్వుదాం. అక్కడ మనం ఎవరికీ తెలియకుండా బయటకు వచ్చేటప్పుడు, అగ్ని మనలను కాల్చలేడు.
ద్రవతోఽత్ర యథా చాస్మాన్న బుధ్యేత పురోచనః। పౌరో వాపి జనః కశ్చిత్తథా కార్యమతన్ద్రితైః
మనము పారిపోతున్నప్పుడు, పురోచనుడు గానీ, ఇక్కడి ఊరివాళ్లు గానీ మనల్ని గుర్తించకుండా ఉండేలా జాగ్రత్తగా పని చేయాలి.
విదురస్య సుహృత్కశ్చిత్ఖనకః కుశలః క్వచిత్। వివిక్తే పాణ్డవాన్రాజన్నిదం వచనమబ్రవీత్
ఓ రాజా! ఒక ఒంటరిగా ఉన్న చోట, విదురునికి మిత్రుడైన ఒక నిపుణుడైన తవ్వేవాడు పాండవులకు ఇలా చెప్పాడు.
ప్రహితో విదురేణాస్మి ఖనకః కుశలో హ్యహమ్। పాణ్డవానాం ప్రియం కార్యమితి కిం కరవాణి వః
విదురుడు నన్ను పంపించాడు. నేను తవ్వడంలో నిపుణుడిని. పాండవులకు ఇష్టమైనది చేయమని చెప్పాడు. మీకోసం ఏమి చేయాలని చెప్పండి.
ప్రచ్ఛన్నం విదురేణోక్తం ప్రియం యన్మ్లేచ్ఛభాషయా। త్వయా చ తత్తథేత్యుక్తమేతద్విశ్వాసకారణమ్
విదురుడు రహస్యంగా, మలిచ్ఛ భాషలో చెప్పింది, మీరు నిజమే అన్నది—దీని వల్లనే నేను నమ్మకం పెట్టుకున్నాను.
కృష్ణపక్షే చతుర్దశ్యాం రాత్రావస్యాం పురోచనః। భవనస్య తవ ద్వారి ప్రదాస్యతి హుతాశనమ్
కృష్ణపక్షంలో పద్నాలుగవ రాత్రి, పురోచనుడు మీ ఇంటి తలుపు దగ్గర అగ్నిని పెట్టబోతున్నాడు.
మాత్రా సహ ప్రదగ్ధవ్యాః పాణ్డవాః పురుషర్షభాః। ఇతి వ్యవసితం తస్య ధార్తరాష్ట్రస్య దుర్మతేః
పాండవులు తల్లి తో కలిసి కాల్చేయాలని, దుర్మార్గుడైన ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు నిర్ణయించాడు.
ఉవాచ తం సత్యధృతిః కున్తీపుత్రో యుధిష్ఠిరః। అభిజానామి సౌమ్య త్వాం సుహృదం విదురస్య వై
కుంతీ కుమారుడైన యుధిష్ఠిరుడు, సత్యధృతిని చూసి ఇలా అన్నాడు: 'సౌమ్యా! నువ్వు విదురుని మిత్రుడివని నాకు తెలుసు.'
శుచిమాప్తం ప్రియం చైవ సదా చ దృఢభక్తికమ్। న విద్యతే కవేః కించిదవిజ్ఞాతం ప్రయోజనమ్
నీవు పవిత్రుడవు, నమ్మదగినవాడు, మనకు ప్రియమైనవాడు, ఎప్పుడూ అంకితభావంతో ఉంటావు. కవికి ఏ ఉద్దేశ్యం ఉందో అది నీకు తెలియని విషయం లేదు.
యథా తస్య తథా నస్త్వం నిర్విశేషా వయం త్వయి। భవతశ్చ యథా తస్య పాలయాస్మాన్యథా కవిః
వాడు నీకు ఎలా ఉంటాడో, మనమూ నీకు అలాగే ఉన్నాం. వాడు నిన్ను ఎలా కాపాడతాడో, నువ్వు మమ్మల్ని కూడా అలాగే కాపాడాలి.
ఇదం శరణమాగ్నేయం మదర్థమితి మే మతిః। పురోచనేన విహితం ధార్తరాష్ట్రస్య శాసనాత్
ఈ అగ్నిపాశాన్ని నా కోసం పురోచనుడు, ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడి ఆజ్ఞతో ఏర్పాటుచేశాడని నాకు నమ్మకం.
స పాపః కోశవాంశ్చైవ ససహాయశ్చ దుర్మతిః। అస్మానపి చ పాపాత్మా నిత్యకాలం ప్రబాధతే
ఆ పాపాత్ముడు ధనం, సహాయకులతో కలిసి ఎప్పుడూ మమ్మల్ని ఇబ్బంది పెడుతున్నాడు; ఆ దుష్టుడు మనల్ని నిరంతరం బాధిస్తున్నాడు.
స భవాన్భోక్షయత్వస్మాన్యత్నేనాస్మాద్ధుతాశనాత్। అస్మాస్విహ హి దగ్ధేషు సకామః స్యాత్సుయోధనః
కాబట్టి నువ్వు శ్రమతో మమ్మల్ని ఈ అగ్నిప్రమాదం నుండి రక్షించాలి. ఇక్కడ మేము కాలిపోతే, సుయోధనునికి కావలసినది సాధ్యమవుతుంది.
సమృద్ధమాయుధాగారమిదం తస్య దురాత్మనః। వప్రాన్తం నిష్ప్రతీకారమాశ్రిత్యేదం కృతం మహత్
ఈ బలమైన ఆయుధశాల ఆ దుర్మార్గుడిదే. గోడ చివర దాక్కుని, ఎదుర్కోలేని ఈ పెద్ద కుట్రను చేశాడు.
ఇదం తదశుభం నూనం తస్య కర్మ చికీర్షితమ్। ప్రాగేవ విదురో వేద తేనాస్మానన్వబోధయత్
ఇది నిజంగా అతడు చేయదలచిన చెడు పని. విదురుడు ముందే తెలుసుకుని, అందుకే మమ్మల్ని హెచ్చరించాడు.
సేయమాపదనుప్రాప్తా క్షత్తా యాం దృష్టవాన్పురా। పురోచనస్యావిదితానస్మాంస్త్వం ప్రతిమోచయ
ఇది క్షత్తా ముందే ఊహించిన ప్రమాదం. ఇప్పుడు పురోచనుడికి తెలియకుండా నువ్వు మమ్మల్ని విడిపించాలి.
స తథేతి ప్రతిశ్రుత్య ఖనకో యత్నమాస్థితః। పరిఖాముత్కిరన్నామ చకార చ మహాబిలమ్
అలా చేస్తానని హామీ ఇచ్చి, తవ్వేవాడు శ్రద్ధగా పని చేసి, పెద్ద సొరంగాన్ని తవ్వాడు.
చక్రే చ వేశ్మనస్తస్య మధ్యే నాతిమహద్బిలమ్। కపాటయుక్తమజ్ఞాతం సమం భూమ్యాశ్చ భారత
ఆ ఇంటి మధ్యలో పెద్దది కాని, చిన్నది కాని కాని ఒక రహస్యమైన బిలాన్ని, నేలతో సమంగా, తలుపుతో కూడినదిగా నిర్మించాడు, ఓ భారత.
పురోచనభయాదేవ వ్యదధాత్సంవృతం ముఖమ్। స తస్య తు గృహద్వారి వసత్యశుభధీః సదా। తత్ర తే సాయుధాః సర్వే వసన్తి స్మ క్షపాం నృప
పురోచనుడి భయంతో ఆ బిలానికి ద్వారం మూసివేశాడు. ఆ ఇంటి ద్వారంలో ఎప్పుడూ అపశుభబుద్ధితో ఉండేవాడు. అక్కడ అందరూ ఆయుధాలతో రాత్రి అంతా గడిపేవారు, ఓ రాజా.
దివా చరన్తి మృగయాం పాణ్డవేయా వనాద్వనమ్। విశ్వస్తవదవిశ్వస్తా వఞ్చయన్తః పురోచనమ్
పాండవులు పగలు కాలంలో అడవి నుండి అడవికి వెళ్ళి వేటాడేవారు. వారు నమ్మినట్టు నటిస్తూ, నిజానికి అప్రమత్తంగా ఉండి, పురోచనుడిని మోసం చేసేవారు.
అతుష్టాస్తుష్టవద్రాజన్నూషుః పరమవిస్మితాః
వారు సంతృప్తిగా లేని వారు అయినా, సంతృప్తిగా ఉన్నట్టు నటిస్తూ, అత్యాశ్చర్యంతో అక్కడ నివసించేవారు, ఓ రాజా.
న చైనానన్వబుధ్యన్త నరా నగరవాసినః। అన్యత్ర విదురామాత్యాత్తస్మాత్ఖనకసత్తమాత్
నగరంలో నివసించే ప్రజలు వారిని గుర్తించలేదు. విదురుని మంత్రి, ఆ గొప్ప తవ్వేవాడు తప్ప మరెవ్వరూ తెలుసుకోలేదు.
తాంస్తు దృష్ట్వా సుమనసః పరిసంవత్సరోషితాన్। విశ్వస్తానివ సంలక్ష్య హర్షం చక్రే పురోచనః
వారు ఆనందంగా, ఒక సంవత్సరం అక్కడ ఉండి, నమ్మినట్టు కనిపించడాన్ని చూసి, పురోచనుడు హర్షంతో నిండిపోయాడు.