అనాప్తైర్దత్తమాదత్తే నరః శస్త్రమలోహజమ్। శ్వావిచ్ఛరణమాసాద్య ప్రముచ్యేత హుతాశనాత్
వేరేవాళ్లు ఇచ్చిన ఇనుప ఆయుధాన్ని మనిషి తీసుకోవచ్చు. కుక్క ఆశ్రయాన్ని చేరితే, అగ్నిలోంచి తప్పించుకోవచ్చు.
చరన్మార్గాన్విజానాతి నక్షత్రైర్విన్దతే దిశః। ఆత్మనా చాత్మనః పఞ్చ పీడయన్నానుపీడ్యతే
దారులు నడిచే వాడికి అవి తెలిసిపోతాయి. నక్షత్రాలను చూసి దిశలు తెలుసుకోవచ్చు. తన ఐదు ఇంద్రియాలను నియంత్రించుకున్నవాడు, ఎవరి చేతిలోనూ బాధపడడు.
ఏవముక్తః ప్రత్యువాచ ధర్మరాజో యుధిష్ఠిరః। విదురం విదుషాం శ్రేష్ఠం జ్ఞాతమిత్యేవ పాణ్డవః
అలా చెప్పిన తర్వాత, ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరుడు, జ్ఞానంలో అగ్రగణ్యుడైన విదురుని చూసి, 'మాకు అర్థమైంది' అని పాండవుడు సమాధానం ఇచ్చాడు.
అనుశిక్ష్యానుగమ్యైతాన్కృత్వా చైవ ప్రదక్షిణమ్। పాణ్డవానభ్యనుజ్ఞాయ విదురః ప్రయయౌ గృహాన్
విదురు వారిని బోధించి, పాండవులను ప్రదక్షిణగా చుట్టి, అనుమతి ఇచ్చి, తన ఇంటికి వెళ్లిపోయాడు.
నివృత్తే విదురే చాపి భీష్మే పౌరజనే తథా। అజాతశత్రుమాసాద్య కున్తీ వచనమబ్రవీత్
విదురు, భీష్ముడు, పట్టణ ప్రజలు వెళ్లిపోయిన తర్వాత, కుంతీ అజాతశత్రువుని దగ్గరకు వెళ్లి ఇలా చెప్పింది.
క్షత్తా యదబ్రవీద్వాక్యం జనమధ్యేఽబ్రువన్నివ। త్వయా చ స తథేత్యుక్తో జానీమో న చ తద్వయమ్
క్షత్తా (విదురు) ప్రజల మధ్య చెప్పినట్లుగా ఏదో మాట అన్నాడు. నువ్వు కూడా 'అలా జరుగుతుంది' అని సమాధానం ఇచ్చావు. కానీ ఆ మాట ఏమిటో మాకు తెలియదు.
యదీదం శక్యమస్మాభిర్జ్ఞాతుం నైవ చ దోషవత్। శ్రోతుమిచ్ఛామి తత్సర్వం సంవాదం తవ తస్య చ
మేము తెలుసుకోవచ్చని, అది తప్పు కాకపోతే, ఆ మాటలన్నీ, నువ్వు అతనితో మాట్లాడిన సంభాషణను వినాలని నాకు ఆసక్తి ఉంది.
విషాదగ్నేశ్చ బోద్ధవ్యమితి మాం విదురోఽబ్రవీత్। పన్థానో వేదితవ్యాశ్చ నక్షత్రైశ్చ తథా దిశః। `కుడ్యాశ్చవిదితాఃకార్యాఃస్యాచ్ఛుద్ధిరితిచాబ్రవీత్
విషపు అగ్ని గురించి తెలుసుకోవాలని, నక్షత్రాల ద్వారా దారులు, దిశలు తెలుసుకోవాలని, తెలియని గోడలు నిర్మించుకోవాలని, శుద్ధి పాటించాలని విదురు నాకు చెప్పాడు.
జితేన్ద్రియశ్చ వసుధాం ప్రాప్స్యతీతి చ మేఽబ్రవీత్। విజ్ఞాతమితి తత్సర్వం ప్రత్యుక్తో విదురో మయా
ఇంద్రియాలను జయించినవాడు భూమిని పొందుతాడని కూడా విదురు నాకు చెప్పాడు. నేను విదురునికి 'ఇవన్నీ నాకు అర్థమయ్యాయి' అని సమాధానం ఇచ్చాను.
అష్టమేఽహని రోహిణ్యాం ప్రయాతాః ఫాల్గునస్య తే। వారణావతమాసాద్య దదృశుర్నాగరం జనమ్
ఫాల్గుణ మాసంలో, రోహిణి నక్షత్రం వచ్చిన ఎనిమిదవ రోజున వారు బయలుదేరి, వారణావటానికి చేరుకుని, పట్టణ ప్రజలను చూశారు.
తతః సర్వాః ప్రకృతయో నగరాద్వారణావతాత్। సర్వమఙ్గలసంయుక్తా యథాశాస్త్రమతన్ద్రితాః
తర్వాత వారణావట పట్టణంలోని అన్ని అధికారులు, శాస్త్రోక్తంగా, అన్ని శుభలక్షణాలతో, అప్రమత్తంగా హాజరయ్యారు.
శ్రుత్వాఽగతాన్పాణ్డుపుత్రాన్నానాయానైః సహస్రశః। అభిజగ్ముర్నరశ్రేష్ఠాఞ్శ్రుత్వైవ పరయా ముదా
పాండు కుమారులు వచ్చినట్టు విని, వేలాది మంది色色 రకాల వాహనాల్లో వచ్చారు. ఆ వార్త విని, ఉత్తమ పురుషులు ఎంతో ఆనందంతో అక్కడికి చేరుకున్నారు.
తే సమాసాద్య కౌన్తేయాన్వారణావతకా జనాః। కృత్వా జయాశిషః సర్వే పరివార్యోపతస్థిరే
వారణావట ప్రజలు కుంతీ కుమారులను కలిసిన తర్వాత, అందరూ విజయం కోసం ఆశీర్వదించి, వారిని చుట్టుముట్టి నిలబడ్డారు.
తైర్వృతః పురుషవ్యాఘ్రో ధర్మరాజో యుధిష్ఠిరః। విబభౌ దేవసఙ్కాశో వజ్రపాణిరివామరైః
ఆ ప్రజలతో చుట్టుముట్టబడి, ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరుడు, మనుషుల్లో సింహుడుగా, దేవతల మధ్య వజ్రాయుధుడు ఎలా ప్రకాశిస్తాడో అలా వెలిగిపోయాడు.
సత్కృతాశ్చైవ పౌరైస్తే పౌరాన్సత్కృత్య చానఘ। అలఙ్కృతం జనాకీర్ణం వివిశుర్వారణావతమ్
పట్టణ ప్రజలు పాండవులను గౌరవించి, పాండవులు కూడా వారిని గౌరవించి, అలంకరించబడి, జనసంద్రభంతో నిండిన వారణావటంలోకి ప్రవేశించారు.
తే ప్రవిశ్య పురీం వీరాస్తూర్ణం జగ్మురథో గృహాన్। బ్రాహ్మణానాం మహీపాల రతానాం స్వేషు కర్మసు
వీరులు నగరంలోకి ప్రవేశించి వెంటనే తమ ఇళ్లకు వెళ్లారు. బ్రాహ్మణులు, రాజులు, తమ తమ పనుల్లో నిమగ్నులైనవారు కూడా అలాగే చేశారు.
నగరాధికృతానాం చ గృహాణి రథినాం వరాః। ఉపతస్థుర్నరశ్రేష్ఠా వైశ్యశూద్రగృహాణ్యపి
ఉత్తమ రథసారథులు పట్టణాధికారుల ఇళ్లకు వెళ్లారు. అలాగే, వైశ్యులు, శూద్రుల ఇళ్లకూ వెళ్లారు.
అర్చితాశ్చ నరైః పౌరైః పాణ్డవా భరతర్షభ। జగ్మురావసథం పశ్చాత్పురోచనపురఃసరాః
పౌరులు, పట్టణ ప్రజలు పాండవులను గౌరవించారు. భారత వంశంలో శ్రేష్ఠుడా, పాండవులు పురోచనుడు ముందుగా నడిపిస్తూ, తమ నివాసానికి వెళ్లారు.
తేభ్యో భక్ష్యాణి పానాని శయనాని శుభాని చ। ఆసనాని చ ముఖ్యాని ప్రదదౌ స పురోచనః
పురోచనుడు వారికి భోజనం, పానీయాలు, మంచి మంచాలు, ఉత్తమ ఆసనాలు అందించాడు.
తత్ర తే సత్కృతాస్తేన సుమహార్హపరిచ్ఛదాః। ఉపాస్యమానాః పురుషైరూషుః పురనివాసిభిః
అక్కడ, పురోచనుడు ఎంతో విలువైన వస్తువులతో గౌరవించి, పట్టణ నివాసులు సేవ చేస్తూ, వారు అక్కడే ఉన్నారు.
దశరాత్రోషితానాం తు తత్ర తేషాం పురోచనః। నివేదయామాస గృహం శివాఖ్యమశివం తదా
పదిహేను రోజులు అక్కడ గడిపిన తర్వాత, పురోచనుడు వారికి 'శివ' అని పిలిచే ఇంటిని చూపించాడు. కానీ ఆ ఇంటి వాస్తవ స్వభావం మాత్రం శుభకరం కాదు.
తత్ర తే పురుషవ్యాఘ్రా వివిశుః సపరిచ్ఛదాః। పురోచనస్య వచనాత్కైలాసమివ గుహ్యకాః
అక్కడ ఆ మహాపురుషులు తమ సేవకులతో కలిసి పురోచనుని మాట విని, గుహ్యకులు కైలాసంలోకి ప్రవేశించినట్టు, ఆ ఇంట్లోకి అడుగుపెట్టారు.
తచ్చాగారమభిప్రేక్ష్య సర్వధర్మభృతాం వరః। ఉవాచాగ్నేయమిత్యేవం భీమసేనం యుధిష్ఠిరః
ఆ ఇంటిని జాగ్రత్తగా పరిశీలించిన యుధిష్ఠిరుడు, ధర్మాన్ని పాటించేవారిలో శ్రేష్ఠుడు, భీమసేనుడిని చూచి ఇలా అన్నాడు: 'ఇది నిజంగా అగ్నిగృహమే.'
జిఘ్రాణోఽస్య వసాగన్ధం సర్పిర్జతువిమిశ్రితమ్। కృతం హి వ్యక్తమాగ్నేయమిదం వేశ్మ పరన్తప
ఆ ఇంటిలోని కొవ్వు, నెయ్యి, లక్కు వాసనను పీల్చి, 'పరిశుద్ధుడా! ఈ ఇల్లు స్పష్టంగా కాల్చడానికి తయారు చేశారు,' అని అన్నాడు.
శణసర్జరసం వ్యక్తమానీయ గృహకర్మణి। ముఞ్జబల్వజవంశాదిద్రవ్యం సర్వం ఘృతోక్షితమ్
ఇంటిని కట్టడానికి తెచ్చిన శణ, సర్జరసం స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నాయి. ముంజ, బల్వజ, వెదురు వంటి అన్ని పదార్థాలు నెయ్యిలో ముంచారు.
తృణబల్వజకార్పాసవంశదారుకటాన్యపి। ఆగ్నేయాన్యత్ర క్షిప్తాని పరితో వేశ్మనస్తథా
పుల్లలు, బల్వజ, పత్తి, వెదురు, చెక్క, కట్టెలు—ఇవి అన్నీ అగ్నికి ఆహుతులుగా ఇంటి అంతటా ఉంచారు.
శిల్పిభిః సుకృతం హ్యాప్తైర్వినీతైర్వేశ్మకర్మణి। విశ్వస్తం మామయం పాపో దగ్ధుకామః పురోచనః
ఈ ఇల్లు నమ్మకమైన, నైపుణ్యం కలిగిన వృత్తిదారులతో బాగా నిర్మించారు. కానీ ఈ దుష్టుడు పురోచనుడు నన్ను మోసం చేసి కాల్చాలని ఉద్దేశించాడు.
తథా హి వర్తతే మన్దః సుయోధనవశే స్థితః। ఇమాం తు తాం మహాబుద్ధిర్విదురో దృష్టవాంస్తథా
ఈ మూర్ఖుడు సుయోధనుని మాట విని ఇలాంటి పనులు చేస్తున్నాడు. కానీ మహాప్రజ్ఞుడు విదురుడు మాత్రం ఈ కుట్రను తెలుసుకున్నాడు.
ఆపదం తేన మాం పార్థ స సంబోధితవాన్పురా। తే వయం బోధితాస్తేన నిత్యమస్మద్ధితైషిణా
పార్థా! గతంలోనే విదురుడు ఈ ప్రమాదాన్ని నాకు తెలియజేశాడు. మన శ్రేయస్సు కోసమే ఆయన ఎప్పుడూ మమ్మల్ని హెచ్చరిస్తూ ఉన్నాడు.
పిత్రా కనీయసా స్నేహాద్బుద్ధిమన్తో శివం గృహమ్। అనార్యైః సుకృతం గూఢైర్దుర్యోధనవశానుగైః
మన తండ్రి చిన్నతమ్ముడు, తెలివైన మన మామయ్య, మన కోసం ప్రేమతో శుభకరమైన ఇల్లు ఏర్పాటుచేశాడు. కానీ దుర్యోధనుని అనుచరులు, దుర్మార్గులు దాన్ని రహస్యంగా నిర్మించారు.