ఆసనాని చ దివ్యాని యానాని శయనాని న। నిఘాతవ్యాని పాణ్డూనాం యథా తుష్యేచ్చ మే పితా
వారికి అద్భుతమైన ఆసనాలు, వాహనాలు, మంచాలు ఇవ్వాలి. కానీ అవన్నీ పాండవులకు హానికరంగా ఉండేలా చూసుకో, అప్పుడు నా తండ్రి సంతోషిస్తాడు.
యథా చ తన్న జానన్తి నగరే వారణావతే। `యథా రమేరన్విస్రబ్ధా నగరే వారణావతే।' తథా సర్వం విధాతవ్యం యావత్కాలస్య పర్యయః
వారణావత నగరంలో ఎవరికీ, పాండవులకు కూడా, ఏమీ తెలియకుండా, వారు నిర్భయంగా అక్కడ ఉండేలా అన్నింటినీ ఏర్పాటుచేయి, నిర్ణీత సమయం వచ్చే వరకు.
జ్ఞాత్వా చ తాన్సువిశ్వస్తాఞ్శయానానకుతోభయాన్। అగ్నిస్త్వయా తతో దేయో ద్వారతస్తస్య వేశ్మనః
వారు పూర్తిగా నమ్మకంతో, భయమేమీ లేకుండా నిద్రపోతున్నారని తెలుసుకున్న తర్వాత, ఆ ఇంటి తలుపు దగ్గర నుండి నువ్వే అగ్ని పెట్టాలి.
దగ్ధానేవం స్వకే గేహే దాహితాః పాణ్డవా ఇతి। న గర్హయేయురస్మాన్వై పాణ్డవార్థాయ కర్హిచిత్
ఇలా పాండవులు తమ ఇంట్లోనే కాలిపోతే, అందరూ అదే చెప్పుకుంటారు. పాండవుల విషయమై ఎప్పుడూ మనపై ఎవరూ నింద వేయరు.
స తథేతి ప్రతిజ్ఞాయ కౌరవాయ పురోచనః। ప్రాయాద్రాసభయుక్తేన స్యన్దనేనాశుగామినా
పురోచనుడు అంగీకరించి, ముళ్ళతో కూడిన వేగంగా పోయే రథంలో బయలుదేరి కౌరవుని దగ్గరకు వెళ్లాడు.
స గత్వా త్వరితం రాజన్దుర్యోధనమతే స్థితః। యథోక్తం రాజపుత్రేణ సర్వం చక్రే పురోచనః
అతడు త్వరగా వెళ్లి, దుర్యోధనుడు చెప్పినట్లు అన్నింటినీ నిబద్ధతతో నిర్వహించాడు.
తేషాం తు పాణ్డవేయానాం గృహం రౌద్రమకల్పయత్
పాండవుల కోసం భయానకమైన ఇంటిని సిద్ధం చేశాడు.
పాణ్డవాస్తు రథాన్యుక్తాన్సదశ్వైరనిలోపమైః। ఆరోహమాణా భీష్మస్య పాదౌ జగృహురార్తవత్
వాయువులా వేగంగా పరుగెత్తే గుర్రాలతో కూడిన రథాలలో ఎక్కుతూ, పాండవులు భీష్ముని పాదాలకు నమస్కరించారు.
రాజ్ఞశ్చ ధృతరాష్ట్రస్య ద్రోణస్య చ మహాత్మనః। అన్యేషాం చైవ వృద్ధానాం కృపస్య విదురస్య చ
ధృతరాష్ట్ర మహారాజు, మహాత్ముడు ద్రోణుడు, వృద్ధులు అయిన కృప, విదురుడు వారికి కూడా పాండవులు గౌరవంగా నమస్కరించారు.
ఏవం సర్వాన్కురూన్వృద్ధానభివాద్య యతవ్రతాః। సమాలిఙ్గ్య సమానాన్వై బాలైశ్చాప్యభివాదితాః
అలా కురువంశ వృద్ధులందరినీ వినయంగా నమస్కరించి, సమానుల్ని ఆలింగనం చేసుకున్నారు. చిన్నవారు కూడా వారికి నమస్కరించారు.
సర్వా మాతౄస్తథాఽఽపృచ్ఛ్య కృత్వా చైవ ప్రదక్షిణమ్। ప్రకృతీరపి సర్వాశ్చ ప్రయయుర్వారణావతమ్
అందరు తల్లులను వీడ్కోలు చెప్పి, ప్రదక్షిణగా తిరిగి, తమ ప్రజలందరితో కలిసి వారు వారణావతానికి బయలుదేరారు.
విదురశ్చ మహాప్రాజ్ఞస్తథాఽన్యే కురుపుఙ్గవాః। పౌరాశ్చ పురుషవ్యాఘ్రానన్వీయుః శోకకర్శితాః
మహాపండితుడు విదురుడు, ఇతర కురువంశ ప్రముఖులు, పట్టణ ప్రజలు—all—వీరులను దుఃఖంతో అనుసరించారు.
తత్ర కేచిద్బ్రువన్తి స్మ బ్రాహ్మణా నిర్భయాస్తదా। దీనాన్దృష్ట్వా పాణ్డుసుతానతీవ భృశదుఃఖితాః
అక్కడ కొందరు నిర్భయమైన బ్రాహ్మణులు, పాండవ కుమారులను ఎంతో దుఃఖంతో, బాధతో ఉన్నవారిని చూసి మాట్లాడారు.
విషమం పశ్యతే రాజా సర్వథా స సుమన్దధీః। కౌరవ్యో ధృతరాష్ట్రస్తు న చ ధర్మం ప్రపశ్యతి
ఆ రాజు చాలా తక్కువ బుద్ధితో, ఎల్లప్పుడూ అన్యాయంగా చూస్తున్నాడు. కౌరవుడు ధృతరాష్ట్రుడు ధర్మాన్ని చూడడంలేదు.
న హి పాపమపాపాత్మా రోచయిష్యతి పాణ్డవః। భీమో వా బలినాం శ్రేష్ఠః కౌన్తేయో వా ధనఞ్జయః
పాండవుడు పవిత్రమైన హృదయంతో ఉన్నవాడు, ఎప్పుడూ చెడు పనిని ఎంచుకోడు. బలవంతులలో అగ్రగణ్యుడు అయిన భీముడు గానీ, కుంతీ కుమారుడు అర్జునుడు గానీ, చెడు మార్గాన్ని ఎప్పుడూ అనుసరించరు.
కుత ఏవ మహాత్మానౌ మాద్రీపుత్రౌ కరిష్యతః। తాన్రాజ్యం పితృతః ప్రాప్తాన్ధృతరాష్ట్రో న మృష్యతి
మద్రీ కుమారులు మహాత్ములు, వారు అలాంటి పనులు చేయడం అసాధ్యం. పాండవులు తండ్రి నుంచి రాజ్యాన్ని పొందినందుకు ధృతరాష్ట్రుడు సహించలేకపోతున్నాడు.
అధర్మ్యమిదమత్యన్తం కథం భీష్మోఽనుమన్యతే। వివాస్యమానానస్థానే నగరే యోఽభిమన్యతే
ఇంత అధర్మమైన పనిని భీష్ముడు ఎలా సమ్మతిస్తున్నాడు? నగరంలో హక్కుతో ఉన్నవారిని బహిష్కరించడాన్ని ఆయన ఎలా అంగీకరిస్తున్నాడు?
పితేవ హి నృపోఽస్మాకమభూచ్ఛాన్తనవః పురా। విచిత్రవీర్యో రాజర్షిః పాణ్డుశ్చ కురునన్దనః
శాంతనువు రాజు మాకు తండ్రిలా ఉండేవాడు. రాజర్షి విచిత్రవీర్యుడు, పాండు కూడా కురు వంశానందుడా, వారు అందరూ మాకు తండ్రుల్లా ఉండేవారు.
స తస్మిన్పురుషవ్యాఘ్రే దేవభావం గతే సతి। రాజపుత్రానిమాన్బాలాన్ధృతరాష్ట్రో న మృష్యతి
ఆ మహాపురుషుడు దివ్య స్థితికి చేరుకున్న తర్వాత, ధృతరాష్ట్రుడు ఈ చిన్న రాజకుమారులను తట్టుకోలేకపోతున్నాడు.
వయమేతదనిచ్ఛన్తః సర్వ ఏవ పురోత్తమాత్। గృహాన్విహాయ గచ్ఛామో యత్ర గన్తా యుధిష్ఠిరః
మేమందరం ఇష్టపడకపోయినా, యుధిష్ఠిరుడు ఎక్కడికి వెళ్తే అక్కడికి మన ఇల్లు వదిలి వెళ్ళిపోతాము, ఓ పురవాసులలో శ్రేష్ఠుడా!
తాంస్తథా వాదినః పౌరాన్దుఃకితాన్దుఃఖకర్శితః। ఉవాచ మనసా ధ్యాత్వా ధర్మరాజో యుధిష్ఠిరః
అలా దుఃఖంతో మాట్లాడుతున్న పౌరులను, బాధతో క్షీణించిన వారిని, ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరుడు హృదయంలో ఆలోచించి ఇలా అన్నాడు.
పితా మాన్యో గురుః శ్రేష్ఠో యదాహ పృథివీపతిః। అశఙ్కమానైస్తత్కార్యమస్మాభిరితి నో వ్రతమ్
మన తండ్రి రాజు గౌరవించదగినవాడు, గురువులలో శ్రేష్ఠుడు. ఆయన ఏది చెప్పినా, ఎలాంటి సందేహం లేకుండా మనం చేయాలి — ఇదే మా ప్రతిజ్ఞ.
భవన్తః సుహృదోఽస్మాకం యాత కృత్వా ప్రదక్షిణమ్। ప్రతినన్ద్య తథాఽఽశీర్భిర్నివర్తధ్వం యథాగృహమ్
మీరు మా మిత్రులు. మమ్మల్ని ప్రదక్షిణగా తిరిగి, ఆశీర్వదించి, మీ ఇళ్లకు తిరిగి వెళ్ళండి.
యదా తు కార్యమస్మాకం భవద్భిరుపపత్స్యతే। తదా కరిష్యథాస్మాకం ప్రియాణి చ హితాని చ
మాకు మీ సహాయం అవసరం అయినప్పుడు, మీరు మాకు ఇష్టమైనదీ, మేలైనదీ చేయండి.
ఏవముక్తాస్తదా పౌరాః కృత్వా చాపి ప్రదక్షిణమ్। ఆశీర్భిశ్చాభినన్ద్యైతాఞ్జగ్ముర్నగరమేవ హి
అలా చెప్పిన తర్వాత, పౌరులు వారిని ప్రదక్షిణగా తిరిగి, ఆశీర్వదించి, తిరిగి నగరానికి వెళ్ళారు.
పౌరేషు వినివృత్తేషు విదురః సర్వధర్మవిత్। బోధయన్పాణ్డవశ్రేష్ఠమిదంవచనమబ్రవీత్
పౌరులు వెళ్లిపోయిన తర్వాత, అన్ని ధర్మాలను తెలిసిన విధురుడు, పాండవులలో శ్రేష్ఠుడైన యుధిష్ఠిరుడిని బోధిస్తూ ఇలా అన్నాడు.
ప్రాజ్ఞః ప్రాజ్ఞం ప్రలాపజ్ఞః ప్రలాపజ్ఞమిదం వచః। యో జానాతి పరప్రజ్ఞాం నీతిశాస్త్రానుసారిణీమ్। విజ్ఞాయేహ తథా కుర్యాదాపదం నిస్తరేద్యథా
బుద్ధిమంతుడు బుద్ధిమంతునితో మాట్లాడతాడు, మాటలు తెలిసినవాడు అలాంటి వారితో మాట్లాడతాడు. పరుడి మనసు తెలిసినవాడు, నీతిశాస్త్రాన్ని అనుసరించి, పరిస్థితిని తెలుసుకుని, అపదను దాటి పోవాలి.
అలోహం నిశితం శస్త్రం శరీపరికర్తనమ్। యో వేత్తి న తు తం ఘ్నన్తి ప్రతిఘాతవిదం ద్విషః
ఒకడు పదునైన ఇనుప ఆయుధాన్ని తెలిసినా, దానికి ప్రతిఘాతం ఎలా చేయాలో తెలిసినవాడైతే, శత్రువులు అతన్ని చంపలేరు.
కక్షఘ్నః శిశిరఘ్నశ్చ మహాకక్షే బిలౌకసః। న దహేదితి చాత్మానం యో రక్షతి స జీవతి
బిలంలో నివసించే జంతువు, బిలాన్ని నాశనం చేసే దానినీ, చలిని తట్టుకునే దానినీ తప్పించుకుని, తాను కాలిపోకుండా జాగ్రత్త పడితే, బ్రతికిపోతుంది.
నాచక్షుర్వేత్తి పన్థానం నాచక్షుర్విన్దతే దిశః। నాధృతిర్భూతిమాప్నోతి బుధ్యస్వైవం ప్రబోధితః
కళ్ళు దారిని తెలుసుకోవు, దిశలను కనుగొనవు. ధైర్యం లేకపోతే సంపదను పొందలేరు. నేర్చుకున్నావని గుర్తుంచుకో.