ప్రత్యుత్థానాసనాద్యేన సంప్రదానేన కేనచిత్। అతివిశ్రబ్ధఘాతీ స్యాత్తీక్ష్ణందష్ట్రో నిమగ్నకః
ఎదురు లేచి, ఆసనం ఇచ్చి, ఏదైనా ఇచ్చి, అత్యంత విశ్వాసపాత్రుడిగా మారవచ్చు. అలా మారినవాడు పదునైన పాము లాగా, లోపల దాగి ఉంటాడు.
అశఙ్కితేభ్యః శఙ్కేత శఙ్కితేభ్యశ్చ సర్వశః। అశఙ్క్యాద్భయముత్పన్నమపి మూలం నికృన్తతి
ఎవరైనా అనుమానం లేనివారిని కూడా అనుమానించాలి; అనుమానాస్పదులను పూర్తిగా జాగ్రత్తగా చూడాలి. అనుమానం లేని చోట పుట్టిన భయం కూడా మూలాన్ని కోసేస్తుంది.
న విశ్వసేదవిశ్వస్తే విశ్వస్తే నాతివిశ్వసేత్। విశ్వాసాద్భయముత్పన్నం మూలాన్యపి నికృన్తతి
నమ్మకానికి అర్హులేని వారిని నమ్మకూడదు; నమ్మకమైన వారిని కూడా అతిగా నమ్మకూడదు. నమ్మకంతో పుట్టిన భయం కూడా మూలాన్ని కోసేస్తుంది.
చారః సువిహితః కార్య ఆత్మనశ్చ పరస్య వా। పాషణ్డాంస్తాపసాదీంశ్చ పరరాష్ట్రేషు యోజయేత్
సరైన గూఢచారిని నియమించాలి, అది తనకైనా, ఇతరులకైనా కావచ్చు. ఇతర రాజ్యాలలో పాశండులు, తపస్వులు వంటివారిని ఉపయోగించాలి.
ఉద్యానేషు విహారేషు దేవతాయతనేషు చ। పానాగారేషు రథ్యాసు సర్వతీర్థేషు చాప్యథ
తోటల్లో, వినోద ప్రదేశాల్లో, దేవాలయాల్లో, మద్యం గదుల్లో, వీధుల్లో, అన్ని తీర్థస్థానాల్లో—
చత్వరేషు చ కూపేషు పర్వతేషు వనేషు చ। సమవాయేషు సర్వేషు సరిత్సు చ విచారయేత్
చౌరస్తాల్లో, బావుల్లో, కొండల్లో, అడవుల్లో, అన్ని సమూహాల్లో, నదుల్లో గూఢచారులను పంపించాలి.
వాచా భృశం వినీతః స్యాద్ధృదయేన తథా క్షురః। స్మితపూర్వాభిభాషీ స్యాత్సృష్టో రౌద్రస్య కర్మణః
మాటల్లో ఎంతో వినయంగా ఉండాలి, హృదయంలో మాత్రం పదునుగా ఉండాలి. ఎంతటి కఠినమైన పని అయినా, ముందుగా చిరునవ్వుతో మాట్లాడాలి.
అఞ్జలిః శపథః సాన్త్వం శిరసా పాదవన్దనమ్। ఆశాకరణమిత్యేవం కర్తవ్యం భూతిమిచ్ఛతా
కరములజోడుతో నమస్కారం, ప్రమాణం, మృదువుగా మాట్లాడటం, తలవంచడం, పాదస్పర్శ చేయడం, వినడం—ఈవన్నీ ఐశ్వర్యం కోరుకునేవాడు చేయాలి.
సుపుష్పితః స్యాదఫలః ఫలవాన్స్యాద్దురారుహః। ఆమః స్యాత్పక్వసఙ్కాశో నచ జీర్యేత కర్హిచిత్
ఒక చెట్టు పుష్పాలతో నిండిపోయి ఉండొచ్చు, కానీ పండ్లు రావు. మరొక చెట్టు పండ్లు పండినా, ఎక్కడం చాలా కష్టం. ఇంకొక చెట్టు పండ్లు పక్వంగా కనిపించినా, అవి ఇంకా పాకలేదు. అలాంటి చెట్టు ఎప్పుడూ పూర్తిగా వాడిపోదు.
త్రివర్గే త్రివిధా పీడా హ్యనుబన్ధాస్తథైవ చ। అనుబన్ధాః శుభా జ్ఞేయాః పీడాస్తు పరివర్జయేత్
ధర్మం, అర్థం, కామం అనే మూడు లక్ష్యాలను సాధించడంలో మూడు రకాల బాధలు, ఫలితాలు ఉంటాయి. మంచి ఫలితాలు తెలుసుకోవాలి, కానీ బాధలను తప్పుకోవాలి.
ధర్మం విచరతః పీడా సాపి ద్వాభ్యాం నియచ్ఛతి। అర్థం చాప్యర్థలుబ్ధస్య కామం చాతిప్రవర్తినః
ధర్మాన్ని అనుసరించే వారికి కూడా కొన్ని బాధలు వస్తాయి. అవి రెండు విధాలుగా తగ్గించవచ్చు — ధనానికి అధిక ఆశ కలిగినవారికి, కామానికి మితిమీరిన వారికీ కూడా అలాగే.
అగర్వితాత్మా యుక్తశ్చ సాన్త్వయుక్తోఽనసూయితా। అవేక్షితార్థః శుద్ధాత్మా మన్త్రయీత ద్విజైః సహా
ఎవరైనా అహంకారం లేకుండా, సరిగ్గా ప్రవర్తిస్తూ, శాంతంగా, అసూయ లేకుండా, విషయాన్ని బాగా పరిశీలించి, పవిత్ర హృదయంతో ఉంటే, అలాంటి వారు ద్విజులతో కలిసి ఆలోచించాలి.
కర్మణా యేన కేనైవ మృదునా దారుణేన చ। ఉద్ధరేద్దీనమాత్మానం సమర్థో ధర్మమాచరేత్
ఎవరైనా తమ బాధను తగ్గించుకోవడానికి, మృదువుగా అయినా, కఠినంగా అయినా, ఏ కార్యం చేయగలిగితే చేయాలి. ధర్మాన్ని ఆచరించాలి.
న సంశయమనారుహ్య నరో భద్రాణి పశ్యతి। సంశయం పునరారుహ్య యది జీవతి పశ్యతి
ఎవరైనా సందేహాల చెట్టెక్కకపోతే, శుభమైన విషయాలు చూడలేరు. కానీ, ఎవరైనా ఆ సందేహాన్ని ఎదుర్కొని, బతికుంటే, మంచి ఫలితాలు చూస్తారు.
యస్య బుద్ధిః పరిభవేత్తమతీతేన సాన్త్వయేత్। అనాగతేన దుర్బుద్ధిం ప్రత్యుత్పన్నేన పణ్డితమ్
ఎవరైనా బుద్ధి తప్పిపోయినప్పుడు, గత విషయాలతో వారిని ఓదార్చాలి. మూర్ఖులను రానున్న విషయాలతో, పండితులను ప్రస్తుత విషయాలతో సంతృప్తిపర్చాలి.
యోఽరిణా సహ సన్ధాయ శయీత కృతకృత్యవత్। స వృక్షాగ్రే యథా సుప్తః పతితః ప్రతిబుధ్యతే
శత్రువుతో ఒప్పందం చేసుకుని, పని అయిపోయినట్టు నిద్రపోయేవాడు, చెట్టు మీద నిద్రపోయి, పడిపోయాకే మేల్కొనేవాడిలా ఉంటాడు.
మన్త్రసంవరణే యత్నః సదా కార్యోఽనసూయతా। ఆకారమభిరక్షేత చారేణాప్యనుపాలితః
రహస్యమైన విషయాల్లో ఎప్పుడూ జాగ్రత్తగా ఉండాలి, అసూయ లేకుండా. దర్యాప్తు చేయని సమయంలో కూడా, తన రూపాన్ని కాపాడుకోవాలి.
న రాత్రౌ మన్త్రయేద్విద్వాన్న చ కైశ్చిదుపాసితః। ప్రాసాదాగ్రే శిలాగ్రే వా విశాలే విజనేపి వా
విద్వాన్ రాత్రిపూట, ఇతరుల సమక్షంలో, కోటపై, రాయిమీద, విశాల ప్రదేశంలో లేదా ఒంటరిగా ఉండగా, రహస్యంగా చర్చించకూడదు.
సమన్తాత్తత్ర పశ్యద్భిః సహాప్తైరేవ మన్త్రయేత్। నైవ సంవేశయేత్తత్ర మన్త్రవేశ్మని శారికామ్
చుట్టూ బాగా గమనించే నమ్మకమైన స్నేహితులతో మాత్రమే చర్చించాలి. రహస్యమైన గదిలో శారిక పక్షిని ఎప్పుడూ అనుమతించకూడదు.
శుకాన్వా శారికా వాపి బాలమూర్ఖజడానపి। ప్రవిష్టానపి నిర్వాస్య మన్త్రయేద్ధార్మికైర్ద్విజైః
శుకపక్షులు, శారికలు, పిల్లలు, మూర్ఖులు, మాంద్యం ఉన్నవారు — వీరు లోపలికి వచ్చినా, బయటకు పంపాలి. ధార్మిక ద్విజులతో మాత్రమే చర్చ జరపాలి.
నీతిజ్ఞైర్న్యాయశాస్త్రజ్ఞైరితిహాసే సునిష్ఠితైః। రక్షాం మన్త్రస్య నిశ్ఛిద్రాం మన్త్రాన్తే నిశ్చయేత్స్వయమ్
నీతి తెలిసినవారు, న్యాయశాస్త్రంలో నిపుణులు, చరిత్రలో స్థిరంగా ఉన్నవారితో కలిసి, రహస్యాన్ని బాగా కాపాడాలి. చివరికి తానే నిర్ణయం తీసుకోవాలి.
వీరోపవర్ణితాత్తస్మాద్ధర్మార్థాభ్యామథాత్మనా। ఏకేన వాథ విప్రేణ జ్ఞాతబుద్ధిర్వినిశ్చయేత్
వీరులు చెప్పిన ధర్మార్ధ విషయాలు వినిన తర్వాత, లేదా తానుగా ఆలోచించి, లేదా పండిత బ్రాహ్మణునితో కలిసి, స్పష్టమైన జ్ఞానంతో నిర్ణయం తీసుకోవాలి.
తృతీయేన న చాన్యేన వ్రజేన్నిశ్చయమాత్మవాన్। షట్కర్ణశ్ఛిద్యతే మన్త్ర ఇతి నీతిషు పఠ్యతే
మూడో వ్యక్తితో లేదా మరెవరితోనూ నిర్ణయం తీసుకోకూడదు. ఆరు చెవులకు రహస్యాన్ని చెప్పితే అది బయటపడిపోతుందని నీతి గ్రంథాలు చెబుతున్నాయి.
నిఃసృతో నాశయేన్మన్త్రో హస్తప్రాప్తామపి శ్రియమ్। స్వమతం చ పరేషాం చ విచార్య చ పునఃపునః। గుణవద్వాక్యమాదద్యాన్నైవ తృప్యేద్విచక్షణః
బయటపడిన రహసం, చేతిలో ఉన్న ఐశ్వర్యాన్నీ నాశనం చేస్తుంది. తన అభిప్రాయం, ఇతరుల అభిప్రాయం పదే పదే పరిశీలించాలి. మంచి మాటలు ఎంచుకోవాలి. తెలివైనవారు ఎప్పుడూ తృప్తి చెందరు.
నాచ్ఛిత్వా పరమర్మాణి నాకృత్వా కర్మ దారుణమ్। నాహత్వా మత్స్యఘాతీవ ప్రాప్నోతి మహతీం శ్రియమ్
అంతర్లీనమైన విషయాలు తెలుసుకోకుండా, కఠినమైన పనులు చేయకుండా, చేపలవేటగాడు లాగా దెబ్బతీయకుండా, గొప్ప ఐశ్వర్యం దక్కదు.
కర్శితం వ్యాధితం క్లిన్నమపానీయమఘాసకమ్। పరివిశ్వస్తమన్దం చ ప్రహర్తవ్యమరేర్బలమ్
శత్రువు బలహీనంగా, అనారోగ్యంతో, తడిగా, నీరు లేక, అలసిపోయి, నమ్మకం ఎక్కువగా, మాంద్యంగా ఉన్నప్పుడు, అలాంటి శత్రు బలాన్ని దెబ్బతీయాలి.
నార్థికోఽర్థినమభ్యేతి కృతార్థే నాస్తి సఙ్గతమ్। తస్మాత్సర్వాణి సాధ్యాని సావశేషాణి కారయేత్
ఎవరైనా లాభం కోసం వెళ్ళేవారు, ఇప్పటికే తన కోరిక నెరవేరినవారిని ఆశ్రయించరు; పని పూర్తయినవారితో సంబంధం ఉండదు. అందుకే, మనం ఎలాంటి పని చేయాలన్నా, అది పూర్తిగా పూర్తిచేసుకోవాలి, ఏదీ మిగిలిపోకుండా చూసుకోవాలి.
సంగ్రహే విగ్రహే చైవ యత్నః కార్యోఽనసూయతా। ఉత్సాహశ్చాపి యత్నేన కర్తవ్యో భూతిమిచ్ఛతా
స్నేహమో శత్రుత్వమో ఏదైనా సందర్భంలో, అసూయ లేకుండా శ్రమించాలి; ధనం, అభివృద్ధి కోరేవాడు ఉత్సాహంగా, పట్టుదలతో పని చేయాలి.
నాస్య కృత్యాని బుధ్యేరన్మిత్రాణి రిపవస్తథా। ఆరబ్ధాన్యేవ పశ్యేరన్సుపర్యవసితాన్యపి
తన పనులు స్నేహితులు, శత్రువులు ఎవ్వరూ ముందుగానే గ్రహించకూడదు; వారు మొదలుపెట్టిన పనులు లేదా పూర్తయిన పనులే చూడాలి.
భీతవత్సంవిధాతవ్యం యావద్భయమనాగతమ్। ఆగతం తు భయం దృష్ట్వా ప్రహర్తవ్యమభీతవత్
భయం రాకముందు, మనం భయపడినట్టు జాగ్రత్తగా వ్యవహరించాలి; కానీ భయం ఎదురైనప్పుడు, ధైర్యంగా ఎదుర్కోవాలి.