భయేన భేదయేద్భీరుం శూరమఞ్జలికర్మణా। లుబ్ధమర్థప్రదానేన సమం న్యూనం తథౌజసా
భయపడే వాడిని భయపెట్టు, ధైర్యవంతుడిని గౌరవంగా పలకరించు, లోభిని ధనం ఇచ్చి వశపరచు, సమానమైనవారిని లేదా తక్కువవారిని బలంతో ఎదుర్కొను.
ఏవం తే కథితం రాజన్ శృణు చాప్యపరం తథా
ఇలా నీకు చెప్పాను రాజా, ఇంకొకటి కూడా విను.
పుత్రః సఖా వా భ్రాతా వా పితా వా యది వా గురుః। రిపుస్యానేషు వర్తన్తో హన్తవ్యా భూతిమిచ్ఛతా
కుమారుడు, స్నేహితుడు, అన్న, తండ్రి లేదా గురువు అయినా, శత్రువులవైపు నిలబడి ఉంటే, ఐశ్వర్యం కోరుకునేవాడు అతన్ని సంహరించాలి.
శపథేనాప్యరిం హన్యాదర్థదానేన వా పునః। విషేణ మాయయా వాపి నోపేక్షేతే కథంచన। ఉభౌ చేత్సంశయోపేతౌ శ్రద్ధవాంస్తత్ర వర్ధతే
శత్రువును ప్రమాణంతోనైనా, ధనం ఇచ్చి అయినా, విషంతోనైనా, మోసంతోనైనా సంహరించవచ్చు. ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ అతన్ని నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. ఇద్దరూ సందేహంగా ఉన్నప్పుడు, నమ్మకం ఉన్నవాడే విజయం సాధిస్తాడు.
గురోరప్యవలిప్తస్య కార్యాకార్యమజానతః। ఉత్పథం ప్రతిపన్నస్య న్యాయ్యం భవతి శాసనమ్
గర్వంతో, ఏది చేయాలో ఏది చేయకూడదో తెలియని, తప్పుదారి పట్టిన గురువుని శిక్షించడం సమంజసం.
క్రుద్ధోఽప్యక్రుద్ధరూపః స్యాత్స్మితపూర్వాభిభాషితా। `న చైనం క్రోధసందీప్తం విద్యాత్కశ్చిత్కథంచన।' న చాప్యన్యమపధ్వంసేత్కదాచిత్కోపసంయుతః
కోపంగా ఉన్నా, బయటకు చూపించకుండా, చిరునవ్వుతో ముందుగా మాట్లాడాలి. ఎవరూ తనను కోపంతో మండిపడుతున్నట్టు గ్రహించకూడదు. కోపంతో ఎప్పుడూ ఇతరులను నాశనం చేయకూడదు.
ప్రహరిష్యన్ప్రియం బ్రూయాత్ప్రహరన్నపి భారత। ప్రహృత్య చ ప్రియం బ్రూయాచ్ఛోచన్నివ రుదన్నివ
దాడి చేయబోతున్నప్పుడు కూడా మృదువుగా మాట్లాడాలి; దాడి చేస్తున్నపుడు కూడా, బాధపడుతున్నట్టు, ఏడుస్తున్నట్టు మృదువుగా మాట్లాడాలి.
ఆశ్వాసయేచ్చాపి పరం సాన్త్వధర్మార్థవృత్తిభిః। అథ తం ప్రహరేత్కాలే తథా విచలితం పథి
ఆయనను ధైర్యపరచుతూ, సాంత్వన, ధర్మం, ప్రయోజనం చెప్పాలి. తరువాత, సరైన సమయంలో, అతను తప్పుదారి పడినప్పుడు దాడి చేయాలి.
అపి ఘోరాపరాధస్య ధర్మమాశ్రిత్య తిష్ఠతః। స హి ప్రచ్ఛాద్యతే దోషః శైలో మేఘైరివాసితైః
ఎంతటి ఘోరమైన తప్పు చేసినా, ధర్మాన్ని ఆశ్రయించి నిలబడితే, ఆ తప్పు మేఘాలతో కప్పబడిన కొండలా దాచబడుతుంది.
యః స్యాదనుప్రాప్తవధస్తస్యాగారం ప్రదీపయేత్। అధనాన్నాస్తికాంశ్చోరాన్విషకర్మసు యోజయేత్
ఒకవాడు మరణానికి గురయ్యే స్థితిలో ఉంటే, అతని ఇంటిని కాల్చాలి. దరిద్రులను, నాస్తికులను, దొంగలను విషకార్యాల్లో ఉపయోగించాలి.
ప్రత్యుత్థానాసనాద్యేన సంప్రదానేన కేనచిత్। అతివిశ్రబ్ధఘాతీ స్యాత్తీక్ష్ణందష్ట్రో నిమగ్నకః
ఎదురు లేచి, ఆసనం ఇచ్చి, ఏదైనా ఇచ్చి, అత్యంత విశ్వాసపాత్రుడిగా మారవచ్చు. అలా మారినవాడు పదునైన పాము లాగా, లోపల దాగి ఉంటాడు.
అశఙ్కితేభ్యః శఙ్కేత శఙ్కితేభ్యశ్చ సర్వశః। అశఙ్క్యాద్భయముత్పన్నమపి మూలం నికృన్తతి
ఎవరైనా అనుమానం లేనివారిని కూడా అనుమానించాలి; అనుమానాస్పదులను పూర్తిగా జాగ్రత్తగా చూడాలి. అనుమానం లేని చోట పుట్టిన భయం కూడా మూలాన్ని కోసేస్తుంది.
న విశ్వసేదవిశ్వస్తే విశ్వస్తే నాతివిశ్వసేత్। విశ్వాసాద్భయముత్పన్నం మూలాన్యపి నికృన్తతి
నమ్మకానికి అర్హులేని వారిని నమ్మకూడదు; నమ్మకమైన వారిని కూడా అతిగా నమ్మకూడదు. నమ్మకంతో పుట్టిన భయం కూడా మూలాన్ని కోసేస్తుంది.
చారః సువిహితః కార్య ఆత్మనశ్చ పరస్య వా। పాషణ్డాంస్తాపసాదీంశ్చ పరరాష్ట్రేషు యోజయేత్
సరైన గూఢచారిని నియమించాలి, అది తనకైనా, ఇతరులకైనా కావచ్చు. ఇతర రాజ్యాలలో పాశండులు, తపస్వులు వంటివారిని ఉపయోగించాలి.
ఉద్యానేషు విహారేషు దేవతాయతనేషు చ। పానాగారేషు రథ్యాసు సర్వతీర్థేషు చాప్యథ
తోటల్లో, వినోద ప్రదేశాల్లో, దేవాలయాల్లో, మద్యం గదుల్లో, వీధుల్లో, అన్ని తీర్థస్థానాల్లో—
చత్వరేషు చ కూపేషు పర్వతేషు వనేషు చ। సమవాయేషు సర్వేషు సరిత్సు చ విచారయేత్
చౌరస్తాల్లో, బావుల్లో, కొండల్లో, అడవుల్లో, అన్ని సమూహాల్లో, నదుల్లో గూఢచారులను పంపించాలి.
వాచా భృశం వినీతః స్యాద్ధృదయేన తథా క్షురః। స్మితపూర్వాభిభాషీ స్యాత్సృష్టో రౌద్రస్య కర్మణః
మాటల్లో ఎంతో వినయంగా ఉండాలి, హృదయంలో మాత్రం పదునుగా ఉండాలి. ఎంతటి కఠినమైన పని అయినా, ముందుగా చిరునవ్వుతో మాట్లాడాలి.
అఞ్జలిః శపథః సాన్త్వం శిరసా పాదవన్దనమ్। ఆశాకరణమిత్యేవం కర్తవ్యం భూతిమిచ్ఛతా
కరములజోడుతో నమస్కారం, ప్రమాణం, మృదువుగా మాట్లాడటం, తలవంచడం, పాదస్పర్శ చేయడం, వినడం—ఈవన్నీ ఐశ్వర్యం కోరుకునేవాడు చేయాలి.
సుపుష్పితః స్యాదఫలః ఫలవాన్స్యాద్దురారుహః। ఆమః స్యాత్పక్వసఙ్కాశో నచ జీర్యేత కర్హిచిత్
ఒక చెట్టు పుష్పాలతో నిండిపోయి ఉండొచ్చు, కానీ పండ్లు రావు. మరొక చెట్టు పండ్లు పండినా, ఎక్కడం చాలా కష్టం. ఇంకొక చెట్టు పండ్లు పక్వంగా కనిపించినా, అవి ఇంకా పాకలేదు. అలాంటి చెట్టు ఎప్పుడూ పూర్తిగా వాడిపోదు.
త్రివర్గే త్రివిధా పీడా హ్యనుబన్ధాస్తథైవ చ। అనుబన్ధాః శుభా జ్ఞేయాః పీడాస్తు పరివర్జయేత్
ధర్మం, అర్థం, కామం అనే మూడు లక్ష్యాలను సాధించడంలో మూడు రకాల బాధలు, ఫలితాలు ఉంటాయి. మంచి ఫలితాలు తెలుసుకోవాలి, కానీ బాధలను తప్పుకోవాలి.
ధర్మం విచరతః పీడా సాపి ద్వాభ్యాం నియచ్ఛతి। అర్థం చాప్యర్థలుబ్ధస్య కామం చాతిప్రవర్తినః
ధర్మాన్ని అనుసరించే వారికి కూడా కొన్ని బాధలు వస్తాయి. అవి రెండు విధాలుగా తగ్గించవచ్చు — ధనానికి అధిక ఆశ కలిగినవారికి, కామానికి మితిమీరిన వారికీ కూడా అలాగే.
అగర్వితాత్మా యుక్తశ్చ సాన్త్వయుక్తోఽనసూయితా। అవేక్షితార్థః శుద్ధాత్మా మన్త్రయీత ద్విజైః సహా
ఎవరైనా అహంకారం లేకుండా, సరిగ్గా ప్రవర్తిస్తూ, శాంతంగా, అసూయ లేకుండా, విషయాన్ని బాగా పరిశీలించి, పవిత్ర హృదయంతో ఉంటే, అలాంటి వారు ద్విజులతో కలిసి ఆలోచించాలి.
కర్మణా యేన కేనైవ మృదునా దారుణేన చ। ఉద్ధరేద్దీనమాత్మానం సమర్థో ధర్మమాచరేత్
ఎవరైనా తమ బాధను తగ్గించుకోవడానికి, మృదువుగా అయినా, కఠినంగా అయినా, ఏ కార్యం చేయగలిగితే చేయాలి. ధర్మాన్ని ఆచరించాలి.
న సంశయమనారుహ్య నరో భద్రాణి పశ్యతి। సంశయం పునరారుహ్య యది జీవతి పశ్యతి
ఎవరైనా సందేహాల చెట్టెక్కకపోతే, శుభమైన విషయాలు చూడలేరు. కానీ, ఎవరైనా ఆ సందేహాన్ని ఎదుర్కొని, బతికుంటే, మంచి ఫలితాలు చూస్తారు.
యస్య బుద్ధిః పరిభవేత్తమతీతేన సాన్త్వయేత్। అనాగతేన దుర్బుద్ధిం ప్రత్యుత్పన్నేన పణ్డితమ్
ఎవరైనా బుద్ధి తప్పిపోయినప్పుడు, గత విషయాలతో వారిని ఓదార్చాలి. మూర్ఖులను రానున్న విషయాలతో, పండితులను ప్రస్తుత విషయాలతో సంతృప్తిపర్చాలి.
యోఽరిణా సహ సన్ధాయ శయీత కృతకృత్యవత్। స వృక్షాగ్రే యథా సుప్తః పతితః ప్రతిబుధ్యతే
శత్రువుతో ఒప్పందం చేసుకుని, పని అయిపోయినట్టు నిద్రపోయేవాడు, చెట్టు మీద నిద్రపోయి, పడిపోయాకే మేల్కొనేవాడిలా ఉంటాడు.
మన్త్రసంవరణే యత్నః సదా కార్యోఽనసూయతా। ఆకారమభిరక్షేత చారేణాప్యనుపాలితః
రహస్యమైన విషయాల్లో ఎప్పుడూ జాగ్రత్తగా ఉండాలి, అసూయ లేకుండా. దర్యాప్తు చేయని సమయంలో కూడా, తన రూపాన్ని కాపాడుకోవాలి.
న రాత్రౌ మన్త్రయేద్విద్వాన్న చ కైశ్చిదుపాసితః। ప్రాసాదాగ్రే శిలాగ్రే వా విశాలే విజనేపి వా
విద్వాన్ రాత్రిపూట, ఇతరుల సమక్షంలో, కోటపై, రాయిమీద, విశాల ప్రదేశంలో లేదా ఒంటరిగా ఉండగా, రహస్యంగా చర్చించకూడదు.
సమన్తాత్తత్ర పశ్యద్భిః సహాప్తైరేవ మన్త్రయేత్। నైవ సంవేశయేత్తత్ర మన్త్రవేశ్మని శారికామ్
చుట్టూ బాగా గమనించే నమ్మకమైన స్నేహితులతో మాత్రమే చర్చించాలి. రహస్యమైన గదిలో శారిక పక్షిని ఎప్పుడూ అనుమతించకూడదు.
శుకాన్వా శారికా వాపి బాలమూర్ఖజడానపి। ప్రవిష్టానపి నిర్వాస్య మన్త్రయేద్ధార్మికైర్ద్విజైః
శుకపక్షులు, శారికలు, పిల్లలు, మూర్ఖులు, మాంద్యం ఉన్నవారు — వీరు లోపలికి వచ్చినా, బయటకు పంపాలి. ధార్మిక ద్విజులతో మాత్రమే చర్చ జరపాలి.