తమాగతమభిప్రేక్ష్య శృగాలోఽప్యబ్రవీద్వచః। శృణు మీషిక భద్రం తే నకులో యదిహాబ్రవీత్
అతడిని వచ్చినట్టు చూసి, నక్క ఇలా అన్నది: 'ఓ ఎలుకా, నీకు శుభం కలగాలి. ఇక్కడ నకులుడు ఏమన్నాడో విను.'
మృగమాంసం న ఖాదేయం గరమేతన్న రోచతే। మూషికం భక్షయిష్యామి తద్భవాననుమన్యతామ్
'నాకు జింక మాంసం తినాలని లేదు; అలాంటి గర్వం నాకు నచ్చదు. నేను నిన్ను తింటాను; దీనికి నీవు ఒప్పుకోవాలి.'
తచ్ఛ్రుత్వా మూషికో వాక్యం సంత్రస్తః ప్రగతో బిలమ్। తతః స్నాత్వా స వై తత్ర ఆజగామ వృకో నపృ
ఆ మాటలు విని, భయపడి ఎలుక తన బిల్లులోకి పారిపోయింది. ఆ తరువాత, స్నానం చేసి నక్క కూడా అక్కడికి వచ్చింది.
తమాగతమిదం వాక్యమబ్రవీజ్జమ్బుకస్తదా। మృగరాజో హి సంక్రుద్ధో న తే సాధు భవిష్యతి
అతడు వచ్చినప్పుడు, నక్క ఇలా చెప్పింది: 'సింహం కోపంతో ఉంది; నీకు ఇది మంచిది కాదని చెప్పాను.'
సకలత్రస్త్విహాయాతి కురుష్వ యదనన్తరమ్। ఏవం సంచోదితస్తేన జమ్బుకేన తదా వృకః
'అతడు అందరిని భయపెట్టి ఇక్కడికి వస్తున్నాడు; నువ్వు తర్వాత ఏం చేయాలో అది చేయి.' అలా నక్క ప్రోత్సహించడంతో—
తతోఽవలుమ్పనం కృత్వా ప్రయాతః పిశితాశనః। ఏతస్మిన్నేవ కాలే తు నకులోఽప్యాజగామ హ
ఆ మాంసాహారి కొంత మాంసం తీసుకుని అక్కడినుంచి వెళ్లిపోయాడు. అదే సమయంలో నకులుడు కూడా అక్కడికి వచ్చాడు.
తమువాచ మహారాజ నకులం జమ్బుకో వనే। స్వబాహుబలమాశ్రిత్య నిర్జితాస్తేఽన్యతో గతాః
అడవిలో నక్క నకులుడితో ఇలా అన్నాడు: 'తమ బలాన్ని నమ్ముకున్నవారు ఓడిపోయి, ఇంకెక్కడికో వెళ్లిపోయారు.'
మమ దత్వా నియుద్ధం త్వం భుఙ్క్ష్వ మాంసం యథేప్సితమ్
'నాతో పోరాడి గెలిస్తే, నీవు ఇష్టమైనంత మాంసం తినవచ్చు.'
నిర్జితా యత్త్వయా వీరాస్తస్మాద్వీరతరో భవాన్। న త్వయాప్యుత్సహే యోద్ధుమిత్యుక్త్వా సోఽప్యుపాగమత్
'నీవు వీరులను ఓడించావు కాబట్టి, నువ్వు వారికంటే ధైర్యవంతుడవు. నేను కూడా నీవుతో యుద్ధం చేయలేను' అని చెప్పి, అతడు కూడా వెళ్లిపోయాడు.
ఏవం తేషు ప్రయాతేషు జమ్బుకో హృష్టమానసః। ఖాదతి స్మ తదా మాంసమేకః సన్మన్త్రనిశ్చయాత్। ఏవం సమాచరన్నిత్యం సుఖమేధేత భూపతిః
అందరూ వెళ్లిపోయిన తర్వాత, నక్క ఆనందంగా ఒంటరిగా ఆ మాంసాన్ని తిన్నాడు. ఇలా తెలివిగా వ్యవహరిస్తే ఎప్పుడూ సుఖంగా ఉండవచ్చు, ఓ రాజా.
భయేన భేదయేద్భీరుం శూరమఞ్జలికర్మణా। లుబ్ధమర్థప్రదానేన సమం న్యూనం తథౌజసా
భయపడే వాడిని భయపెట్టు, ధైర్యవంతుడిని గౌరవంగా పలకరించు, లోభిని ధనం ఇచ్చి వశపరచు, సమానమైనవారిని లేదా తక్కువవారిని బలంతో ఎదుర్కొను.
ఏవం తే కథితం రాజన్ శృణు చాప్యపరం తథా
ఇలా నీకు చెప్పాను రాజా, ఇంకొకటి కూడా విను.
పుత్రః సఖా వా భ్రాతా వా పితా వా యది వా గురుః। రిపుస్యానేషు వర్తన్తో హన్తవ్యా భూతిమిచ్ఛతా
కుమారుడు, స్నేహితుడు, అన్న, తండ్రి లేదా గురువు అయినా, శత్రువులవైపు నిలబడి ఉంటే, ఐశ్వర్యం కోరుకునేవాడు అతన్ని సంహరించాలి.
శపథేనాప్యరిం హన్యాదర్థదానేన వా పునః। విషేణ మాయయా వాపి నోపేక్షేతే కథంచన। ఉభౌ చేత్సంశయోపేతౌ శ్రద్ధవాంస్తత్ర వర్ధతే
శత్రువును ప్రమాణంతోనైనా, ధనం ఇచ్చి అయినా, విషంతోనైనా, మోసంతోనైనా సంహరించవచ్చు. ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ అతన్ని నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. ఇద్దరూ సందేహంగా ఉన్నప్పుడు, నమ్మకం ఉన్నవాడే విజయం సాధిస్తాడు.
గురోరప్యవలిప్తస్య కార్యాకార్యమజానతః। ఉత్పథం ప్రతిపన్నస్య న్యాయ్యం భవతి శాసనమ్
గర్వంతో, ఏది చేయాలో ఏది చేయకూడదో తెలియని, తప్పుదారి పట్టిన గురువుని శిక్షించడం సమంజసం.
క్రుద్ధోఽప్యక్రుద్ధరూపః స్యాత్స్మితపూర్వాభిభాషితా। `న చైనం క్రోధసందీప్తం విద్యాత్కశ్చిత్కథంచన।' న చాప్యన్యమపధ్వంసేత్కదాచిత్కోపసంయుతః
కోపంగా ఉన్నా, బయటకు చూపించకుండా, చిరునవ్వుతో ముందుగా మాట్లాడాలి. ఎవరూ తనను కోపంతో మండిపడుతున్నట్టు గ్రహించకూడదు. కోపంతో ఎప్పుడూ ఇతరులను నాశనం చేయకూడదు.
ప్రహరిష్యన్ప్రియం బ్రూయాత్ప్రహరన్నపి భారత। ప్రహృత్య చ ప్రియం బ్రూయాచ్ఛోచన్నివ రుదన్నివ
దాడి చేయబోతున్నప్పుడు కూడా మృదువుగా మాట్లాడాలి; దాడి చేస్తున్నపుడు కూడా, బాధపడుతున్నట్టు, ఏడుస్తున్నట్టు మృదువుగా మాట్లాడాలి.
ఆశ్వాసయేచ్చాపి పరం సాన్త్వధర్మార్థవృత్తిభిః। అథ తం ప్రహరేత్కాలే తథా విచలితం పథి
ఆయనను ధైర్యపరచుతూ, సాంత్వన, ధర్మం, ప్రయోజనం చెప్పాలి. తరువాత, సరైన సమయంలో, అతను తప్పుదారి పడినప్పుడు దాడి చేయాలి.
అపి ఘోరాపరాధస్య ధర్మమాశ్రిత్య తిష్ఠతః। స హి ప్రచ్ఛాద్యతే దోషః శైలో మేఘైరివాసితైః
ఎంతటి ఘోరమైన తప్పు చేసినా, ధర్మాన్ని ఆశ్రయించి నిలబడితే, ఆ తప్పు మేఘాలతో కప్పబడిన కొండలా దాచబడుతుంది.
యః స్యాదనుప్రాప్తవధస్తస్యాగారం ప్రదీపయేత్। అధనాన్నాస్తికాంశ్చోరాన్విషకర్మసు యోజయేత్
ఒకవాడు మరణానికి గురయ్యే స్థితిలో ఉంటే, అతని ఇంటిని కాల్చాలి. దరిద్రులను, నాస్తికులను, దొంగలను విషకార్యాల్లో ఉపయోగించాలి.
ప్రత్యుత్థానాసనాద్యేన సంప్రదానేన కేనచిత్। అతివిశ్రబ్ధఘాతీ స్యాత్తీక్ష్ణందష్ట్రో నిమగ్నకః
ఎదురు లేచి, ఆసనం ఇచ్చి, ఏదైనా ఇచ్చి, అత్యంత విశ్వాసపాత్రుడిగా మారవచ్చు. అలా మారినవాడు పదునైన పాము లాగా, లోపల దాగి ఉంటాడు.
అశఙ్కితేభ్యః శఙ్కేత శఙ్కితేభ్యశ్చ సర్వశః। అశఙ్క్యాద్భయముత్పన్నమపి మూలం నికృన్తతి
ఎవరైనా అనుమానం లేనివారిని కూడా అనుమానించాలి; అనుమానాస్పదులను పూర్తిగా జాగ్రత్తగా చూడాలి. అనుమానం లేని చోట పుట్టిన భయం కూడా మూలాన్ని కోసేస్తుంది.
న విశ్వసేదవిశ్వస్తే విశ్వస్తే నాతివిశ్వసేత్। విశ్వాసాద్భయముత్పన్నం మూలాన్యపి నికృన్తతి
నమ్మకానికి అర్హులేని వారిని నమ్మకూడదు; నమ్మకమైన వారిని కూడా అతిగా నమ్మకూడదు. నమ్మకంతో పుట్టిన భయం కూడా మూలాన్ని కోసేస్తుంది.
చారః సువిహితః కార్య ఆత్మనశ్చ పరస్య వా। పాషణ్డాంస్తాపసాదీంశ్చ పరరాష్ట్రేషు యోజయేత్
సరైన గూఢచారిని నియమించాలి, అది తనకైనా, ఇతరులకైనా కావచ్చు. ఇతర రాజ్యాలలో పాశండులు, తపస్వులు వంటివారిని ఉపయోగించాలి.
ఉద్యానేషు విహారేషు దేవతాయతనేషు చ। పానాగారేషు రథ్యాసు సర్వతీర్థేషు చాప్యథ
తోటల్లో, వినోద ప్రదేశాల్లో, దేవాలయాల్లో, మద్యం గదుల్లో, వీధుల్లో, అన్ని తీర్థస్థానాల్లో—
చత్వరేషు చ కూపేషు పర్వతేషు వనేషు చ। సమవాయేషు సర్వేషు సరిత్సు చ విచారయేత్
చౌరస్తాల్లో, బావుల్లో, కొండల్లో, అడవుల్లో, అన్ని సమూహాల్లో, నదుల్లో గూఢచారులను పంపించాలి.
వాచా భృశం వినీతః స్యాద్ధృదయేన తథా క్షురః। స్మితపూర్వాభిభాషీ స్యాత్సృష్టో రౌద్రస్య కర్మణః
మాటల్లో ఎంతో వినయంగా ఉండాలి, హృదయంలో మాత్రం పదునుగా ఉండాలి. ఎంతటి కఠినమైన పని అయినా, ముందుగా చిరునవ్వుతో మాట్లాడాలి.
అఞ్జలిః శపథః సాన్త్వం శిరసా పాదవన్దనమ్। ఆశాకరణమిత్యేవం కర్తవ్యం భూతిమిచ్ఛతా
కరములజోడుతో నమస్కారం, ప్రమాణం, మృదువుగా మాట్లాడటం, తలవంచడం, పాదస్పర్శ చేయడం, వినడం—ఈవన్నీ ఐశ్వర్యం కోరుకునేవాడు చేయాలి.
సుపుష్పితః స్యాదఫలః ఫలవాన్స్యాద్దురారుహః। ఆమః స్యాత్పక్వసఙ్కాశో నచ జీర్యేత కర్హిచిత్
ఒక చెట్టు పుష్పాలతో నిండిపోయి ఉండొచ్చు, కానీ పండ్లు రావు. మరొక చెట్టు పండ్లు పండినా, ఎక్కడం చాలా కష్టం. ఇంకొక చెట్టు పండ్లు పక్వంగా కనిపించినా, అవి ఇంకా పాకలేదు. అలాంటి చెట్టు ఎప్పుడూ పూర్తిగా వాడిపోదు.
త్రివర్గే త్రివిధా పీడా హ్యనుబన్ధాస్తథైవ చ। అనుబన్ధాః శుభా జ్ఞేయాః పీడాస్తు పరివర్జయేత్
ధర్మం, అర్థం, కామం అనే మూడు లక్ష్యాలను సాధించడంలో మూడు రకాల బాధలు, ఫలితాలు ఉంటాయి. మంచి ఫలితాలు తెలుసుకోవాలి, కానీ బాధలను తప్పుకోవాలి.