వధమేవ ప్రశంసన్తి శత్రూణామపకారిణామ్। సువిదీర్ణం సువిక్రాన్తం సుయుద్ధం సుపలాయితమ్
హాని కలిగించే శత్రువులను చంపడమే ప్రశంసించబడుతుంది. అది సరిగ్గా, ధైర్యంగా, సమరంలో నెగ్గినట్లు, పరుగు తీస్తూ చేసినట్లయితే మంచిది.
ఆపద్యాపది కాలే కుర్వీత న విచారయేత్। నావజ్ఞేయో రిపుస్తాత దుర్బలోఽపి కథం చన
కష్టకాలంలో, ఆలస్యం చేయకుండా చర్య తీసుకోవాలి. ఓ తండ్రి, శత్రువు ఎంత బలహీనుడైనా, అతన్ని తక్కువగా చూడకూడదు.
అల్పోఽప్యగ్నిర్వనం కృత్స్నం దహత్యాశ్రయసంశ్రయాత్। అన్ధః స్యాదన్ధవేలాయాం బాధిర్యమపి చాశ్రయేత్
చిన్న అగ్ని కూడా ఆశ్రయం దొరికితే, మొత్తం అడవిని కాల్చేయగలదు. అంధకార సమయంలో మనిషి అంధుడవచ్చు, చెవిటితనమూ కలగొచ్చు.
కుర్యాత్తృణమయం చాపం శయీత మృగశాయికామ్। సాన్త్వాదిభిరుపాయైస్తు హన్యాచ్ఛత్రుం వశే స్థితం
తృణాలతో విల్లు తయారు చేసి, మృగపు మంచంపై పడుకుని, శాంతి వంటి మార్గాలతో శత్రువును వశపరిచి సంహరించాలి.
దయా న తస్మిన్కర్తవ్యా శరణాగత ఇత్యుత। నిరుద్విగ్నో హి భవతి న హతాజ్జాయతే భయమ్
శరణం కోరినవానికి దయ చూపకూడదు; ఎందుకంటే అతడు భయాన్ని వదిలిపెట్టి ధైర్యంగా మారిపోతాడు. హాని కలగనివారికి భయం ఉండదు.
హన్యాదమిత్రం దానేన తథా పూర్వాపకారిణమ్। హన్యాత్త్రీన్పఞ్చ సప్తేతి పరపక్షస్య సర్వశః
శత్రువును దానం ద్వారా, అలాగే ముందుగా హాని చేసినవారిని కూడా అంతే విధంగా నశింపజేయాలి. ఎదురుపక్షంలో ముగ్గురు, ఐదుగురు, లేదా ఏడుగురిని పూర్తిగా సంహరించాలి.
మూలమేవాదితశ్ఛిన్ద్యాత్పరపక్షస్య నిత్యశః। తతః సహాయాంస్తత్పక్షాన్సర్వాంశ్చ తదనన్తరమ్
ఎప్పుడూ ఎదురుపక్షానికి మూలాన్ని పూర్తిగా నరికివేయాలి. తర్వాత వారి సహాయకులను, అనుచరులను కూడా అంతే విధంగా తొలగించాలి.
ఛిన్నమూలే హ్యధిష్ఠానే సర్వే తజ్జీవినో హతాః। కథం ను శాఖాస్తిష్ఠేరంశ్ఛిన్నమూలే వనస్పతౌ
వృక్షానికి మూలం నరికిపోతే, దానిపై ఆధారపడి జీవించేవారు అంతా నశిస్తారు. మూలం లేకుండా చెట్టుకు కొమ్మలు ఎలా నిలుస్తాయో చెప్పండి.
ఏకాగ్రః స్యాదవివృతో నిత్యం వివరదర్శకః। రాజన్నిత్యం సపత్నేషు నిత్యోద్విగ్నః సమాచరేత్
రాజు ఎప్పుడూ ఏకాగ్రతతో, రహస్యంగా, అవకాశాలను గమనిస్తూ, శత్రువుల విషయమై ఎప్పుడూ జాగ్రత్తగా వ్యవహరించాలి.
అగ్న్యాధానేన యజ్ఞేన కాషాయేణ జటాజినైః। లోకాన్విశ్వాసయిత్వైవ తతో లుమ్పేద్యథా వృకః
అగ్నిపూజ, యజ్ఞం, కాషాయ వస్త్రాలు, జటా, మృగచర్మం ధరించడం వంటివి చేసి ప్రజల్లో విశ్వాసం పొందాలి; ఆ తరువాత నక్కలా దోచుకోవాలి.
అఙ్కుశం శోచమిత్యాహురర్థానాముపధారణే। ఆనామ్య ఫలితాం శాఖాం పక్వం పక్వం ప్రశాతయేత్
ధనాన్ని సంపాదించడంలో బాధ అనేది ప్రేరణగా ఉంటుంది అంటారు. ఫలంతో ఉన్న కొమ్మను వంగించి, మళ్లీ మళ్లీ పండిన ఫలాన్ని తీయాలి.
ఫలార్థోఽయం సమారమ్భో లోకే పుంసాం విపశ్చితామ్। వహేదమిత్రం స్కన్ధేన యావత్కాలస్య పర్యయః
ఈ లోకంలో జ్ఞానులు చేసే ప్రతి పని ఫలాన్ని కోసమే. శత్రువును సమయం వచ్చిన వరకు భుజంపై మోసుకుంటూ పోవాలి.
తతః ప్రత్యాగతే కాలే భిన్ద్యాద్ధృటమివాశ్మని। అమిత్రో న విమోక్తవ్యః కృపణం బహ్వపి బ్రువన్
తరువాత సరైన సమయం వచ్చినప్పుడు, రాయిపై వస్తువును పగలగొట్టినట్లు అతడిని నాశనం చేయాలి. శత్రువు ఎంత వేడుకున్నా, ఎంత దయనీయంగా మాట్లాడినా వదిలిపెట్టకూడదు.
కృపా న తస్మిన్కర్తవ్యా హన్యాదేవాపకారిణమ్। హన్యాదమిత్రం సాన్త్వేన తథా దానేన వా పునః
అతనిపై దయ చూపకూడదు; అపకారం చేసినవారిని తప్పకుండా సంహరించాలి. శత్రువును సమాధానంతో లేదా దానంతో నశింపజేయాలి.
తథైవ భేదదణ్డాభ్యాం సర్వోపాయైః ప్రశాతయేత్
అలాగే, చిచ్చు పెట్టడం, శిక్షించడం, అన్ని మార్గాల ద్వారానూ అతడిని కట్టడి చేయాలి.
అమిత్రః శక్యతే హన్తుం తన్మే బ్రూహి యథాతథమ్
శత్రువును సంహరించవచ్చు — దానికి సరైన మార్గాన్ని నీవు నాకు చెప్పు.
జమ్బుకస్య మహారాజ నీతిశాస్త్రార్థదర్శినః। అథ కశ్చిత్కృతప్రజ్ఞః శృగాలః స్వార్థపణ్డితః
ఓ మహారాజా! నీతిశాస్త్రాన్ని బాగా తెలిసిన ఒక జింకపిల్ల ఉండేది; అలాగే తన ప్రయోజనాల్లో నిపుణుడైన ఒక నక్క కూడా ఉండేది.
సఖిభిర్న్యవసత్సార్ధం వ్యాఘ్రాఖువృకబభ్రుభిః। తేఽపశ్యన్విపినే తస్మిన్బలినం మృగయూథపమ్
ఆ నక్క తన స్నేహితులతో — పులి, ఎలుక, కొండనక్క, ఎలుగుబంటి — కలిసి ఉండేది. వాళ్లు ఆ అడవిలో బలమైన జింకల నాయకుడిని చూశారు.
అసకృద్యతితో హ్యేష హన్తుం వ్యాఘ్ర వనే త్వయా
ఈ జింకను అడవిలో నీవు పలుమార్లు చంపడానికి ప్రయత్నించావు, ఓ పులీ!
యువా వై జవసంపన్నో బుద్ధిశాలీ న శక్యతే। మూషికోఽస్య శయానస్య చరణౌ భక్షయత్వయమ్
అతడు యువకుడు, వేగవంతుడు, తెలివైనవాడు; అతన్ని ఓడించడం సాధ్యం కాదు. అతడు నిద్రిస్తున్నప్పుడు ఎలుక అతని కాళ్లను తినిపోవాలి.
అథైనం భక్షితైః పాదైర్వ్యాఘ్రో గృహ్ణాతు వై తతః। తతో వై భక్షయిష్యామః సర్వే ముదితమానసాః
ఆ తరువాత అతని కాళ్లు తినిపోగానే, పులి అతడిని పట్టుకోవాలి. అప్పుడు మనమందరం ఆనందంగా అతడిని తినగలం.
జమ్బుకస్య తు తద్వాక్యం తథా చక్రః సమాహితాః। మూషికాభక్షితైః పాదైర్మృగం వ్యాఘ్రోఽవధీత్తదా
ఆ నక్క చెప్పిన మాటలను అందరూ పాటించారు. ఎలుక అతని కాళ్లు తినిపోగానే, పులి ఆ జింకను చంపింది.
దృష్ట్వైవాచేష్టమానం తు భూమౌ మృగకలేవరమ్। స్నాత్వాఽఽగచ్ఛత భద్రం వోరక్షామీత్యాహ జమ్బుకః
భూమిపై చనిపోయిన జింక శరీరాన్ని చూసి, నక్క ఇలా అన్నాడు: 'మీరు స్నానం చేసి రండి, నేను దీన్ని కాపాడుతాను. మీరు సుఖంగా తిరిగి రండి.'
శృగాలవచనాత్తేఽపి గతాః సర్వే నదీం తతః। స చిన్తాపరమో భూత్వా తస్థౌ తత్రైవ జమ్బుకః
నక్క మాటలు విని వాళ్లంతా నదికి వెళ్లారు. ఆ నక్క మాత్రం అక్కడే ఉండి, లోపల ఆలోచనల్లో మునిగిపోయింది.
అథాజగామ పూర్వం తు స్నాత్వా వ్యాఘ్రో మహాబలః। దదర్శ జమ్బుకం చైవ చిన్తాకులితమానసమ్
తర్వాత, గొప్ప బలవంతుడైన పులి ముందుగా స్నానం చేసి వచ్చి, ఆందోళనతో ఉన్న నక్కను చూసింది.
కిం శోచసి మహాప్రాజ్ఞ త్వం నో బుద్ధిమతాం వరః। అశిత్వా పిశితాన్యద్య విహరిష్యామహే వయమ్
పులి ఇలా అడిగింది: 'ఓ జ్ఞానివా, నీవు ఎందుకు చింతిస్తున్నావు? నీవు తెలివైనవారిలో ఉత్తముడవు కదా! ఈరోజు మాంసం తిని మనం ఆనందంగా తిరుగుదాం.'
శృణు మే త్వం మహాబాహో యద్వాక్యం మూషికోఽబ్రవీత్। ధిగ్బలం మృగరాజస్య మయాద్యాయం మృగో హతః
నక్క ఇలా చెప్పింది: 'ఓ బలవంతుడా, ఎలుక చెప్పిన మాట విను. ఈరోజు నేను ఈ జింకను చంపాను, సింహానికి ఉన్న బలం వృథా అయింది.'
మద్బాహుబలమాశ్రిత్య తృప్తిమద్య గమిష్యతి। తస్యైవం గర్జితం శ్రుత్వా తతో భక్ష్యం న రోచయే
'నా బలాన్ని నమ్ముకుని ఈరోజు తృప్తిగా ఉంటాను' అని అతడు గొప్పగా చెప్పాడు. అలాంటి మాటలు విని నాకు ఈ మాంసం తినాలనే ఆసక్తి పోయింది.'
బ్రవీతి యది స హ్యేవం కాలే హ్యస్మి ప్రబోధితః। స్వబాహుబలమాశ్రిత్య హనిష్యేఽహం వనేచరాన్
'అతడు నిజంగా అలా మాట్లాడితే, ఇప్పుడు నేను జాగృతుడినయ్యాను. నా బలాన్ని నమ్ముకుని అడవిలో ఉండే జంతువులను నేను చంపుతాను.'
ఖాదిష్యే తత్ర మాంసాని ఇత్యుక్త్వా ప్రస్థితోవనమ్। ఏతస్మిన్నేవ కాలే తు మూషికోఽప్యాజగామ హ
'అక్కడ మాంసం తింటాను' అని చెప్పి, అడవిలోకి వెళ్లిపోయాడు. అదే సమయంలో ఎలుక కూడా అక్కడికి వచ్చింది.