నిత్యముద్యతదణ్డాద్ధి భఋశముద్విజతే జనః। తస్మాత్సర్వాణి కార్యాణి దణ్డేనైవ విధారయేత్
ఎప్పుడూ శిక్షకు సిద్ధంగా ఉన్న రాజును ప్రజలు చాలా భయపడతారు. అందుకే, అన్ని పనులనూ శిక్ష ద్వారానే నిర్వహించాలి.
నాస్య చ్ఛిద్రం పరః పశ్యేచ్ఛిద్రేణ పరమన్వియాత్। గూహేత్కూర్మ ఇవాఙ్గాని రక్షేద్వివరమాత్మనః
తన లోపాన్ని ఎవరూ చూడకుండా చూసుకోవాలి, లోపం ద్వారా ఎవరూ తనను వెంబడించకుండా జాగ్రత్తపడాలి. తాబేలు తన అవయవాలను దాచినట్లు తన బలహీనతలను కాపాడుకోవాలి.
నిత్యం చ బ్రాహ్మణాః పూజ్యా నృపేణ హితమిచ్ఛతా। సృష్టో నృపో హి విప్రామాం పాలనే దుష్టనిగ్రహే
మనస్సులో మేలు కోరే రాజు ఎప్పుడూ బ్రాహ్మణులను గౌరవించాలి. ఎందుకంటే, బ్రాహ్మణులను రక్షించటానికి, దుష్టులను శిక్షించటానికి రాజు ఏర్పడినవాడు.
ఉభాబ్యాం వర్ధతే ధర్మో ధర్మవృద్ధ్యా జితావుభౌ। లోకశ్చాయం పరశ్చైవ తతో ధర్మం సమాచరేత్
రాజు, బ్రాహ్మణుడు ఇద్దరి ద్వారా ధర్మం పెరుగుతుంది. ధర్మం పెరిగితే, ఇహలోకంలోనూ పరలోకంలోనూ విజయం కలుగుతుంది. అందుకే ధర్మాన్ని పాటించాలి.
కృతాపరాధం పురుషం దృష్ట్వా యః క్షమతే నృపః। తేనావమానమాప్నోతి పాపం చేహ పరత్ర చ
ఎవరైనా తప్పు చేసినవాడిని రాజు క్షమిస్తే, అతడికి ఈ లోకంలోనూ పరలోకంలోనూ అవమానం, పాపం కలుగుతుంది.
యో విభూతిమవాప్యోచ్చై రాజ్ఞో వికురుతేఽధమః। తమానయిత్వా హత్వా చ దద్యాద్ధీనాయ తద్ధనమ్
దుష్టుడు అధిక సంపదను సంపాదించి రాజుకు వ్యతిరేకంగా ప్రవర్తిస్తే, అతన్ని పట్టుకుని, శిక్షించి, అతని ధనాన్ని బీదలకు ఇవ్వాలి.
నో చేద్ధురి నియుక్తా యే స్థాస్యన్తి వశమాత్మనః। రాజా నియుఞ్జ్యాత్పురుషానాప్తాన్ధర్మార్థకోవిదాన్
పనికి నియమించబడినవారు రాజు మాట వినకపోతే, ధర్మాన్ని, అర్థాన్ని తెలిసిన విశ్వసనీయులైన వారిని రాజు నియమించాలి.
యే నియుక్తాస్తథా కేచిద్రాష్ట్రం వా యది వా పురమ్। గ్రామం జనపదం వాపి బాధేయుర్యది వా న వా
ఎవరిని నియమించినా, వారు రాజ్యం, పట్టణం, గ్రామం లేదా ప్రాంతాన్ని పాలించవచ్చు, లేకపోవచ్చు. అది వారి చేతిలోనే ఉంటుంది.
పరీక్షణార్థం విసృజేదానతాంశ్ఛన్నరూపిణః। పరీక్ష్య పాపకం జహ్యాద్ధనమాదాయ సర్వశః
పరిశీలన కోసం, మారుముఖంతో గూఢచారులను పంపాలి. దుష్టులను పరీక్షించి, వారి ధనాన్ని తీసుకుని, వారిని తొలగించాలి.
నాసమ్యక్కృత్యకారీ స్యాదుపక్రమ్య కదాచన। కణ్టకో హ్యపి దుశ్ఛిన్న ఆస్రావం జనయేచ్చిరమ్
ఏ పనిలోనైనా, మొదలు పెట్టినప్పుడే తప్పుగా చేయకూడదు. ఎందుకంటే, బాగా తొలగించని ముల్లు కూడా ఎక్కువకాలం రక్తస్రావం కలిగిస్తుంది.
వధమేవ ప్రశంసన్తి శత్రూణామపకారిణామ్। సువిదీర్ణం సువిక్రాన్తం సుయుద్ధం సుపలాయితమ్
హాని కలిగించే శత్రువులను చంపడమే ప్రశంసించబడుతుంది. అది సరిగ్గా, ధైర్యంగా, సమరంలో నెగ్గినట్లు, పరుగు తీస్తూ చేసినట్లయితే మంచిది.
ఆపద్యాపది కాలే కుర్వీత న విచారయేత్। నావజ్ఞేయో రిపుస్తాత దుర్బలోఽపి కథం చన
కష్టకాలంలో, ఆలస్యం చేయకుండా చర్య తీసుకోవాలి. ఓ తండ్రి, శత్రువు ఎంత బలహీనుడైనా, అతన్ని తక్కువగా చూడకూడదు.
అల్పోఽప్యగ్నిర్వనం కృత్స్నం దహత్యాశ్రయసంశ్రయాత్। అన్ధః స్యాదన్ధవేలాయాం బాధిర్యమపి చాశ్రయేత్
చిన్న అగ్ని కూడా ఆశ్రయం దొరికితే, మొత్తం అడవిని కాల్చేయగలదు. అంధకార సమయంలో మనిషి అంధుడవచ్చు, చెవిటితనమూ కలగొచ్చు.
కుర్యాత్తృణమయం చాపం శయీత మృగశాయికామ్। సాన్త్వాదిభిరుపాయైస్తు హన్యాచ్ఛత్రుం వశే స్థితం
తృణాలతో విల్లు తయారు చేసి, మృగపు మంచంపై పడుకుని, శాంతి వంటి మార్గాలతో శత్రువును వశపరిచి సంహరించాలి.
దయా న తస్మిన్కర్తవ్యా శరణాగత ఇత్యుత। నిరుద్విగ్నో హి భవతి న హతాజ్జాయతే భయమ్
శరణం కోరినవానికి దయ చూపకూడదు; ఎందుకంటే అతడు భయాన్ని వదిలిపెట్టి ధైర్యంగా మారిపోతాడు. హాని కలగనివారికి భయం ఉండదు.
హన్యాదమిత్రం దానేన తథా పూర్వాపకారిణమ్। హన్యాత్త్రీన్పఞ్చ సప్తేతి పరపక్షస్య సర్వశః
శత్రువును దానం ద్వారా, అలాగే ముందుగా హాని చేసినవారిని కూడా అంతే విధంగా నశింపజేయాలి. ఎదురుపక్షంలో ముగ్గురు, ఐదుగురు, లేదా ఏడుగురిని పూర్తిగా సంహరించాలి.
మూలమేవాదితశ్ఛిన్ద్యాత్పరపక్షస్య నిత్యశః। తతః సహాయాంస్తత్పక్షాన్సర్వాంశ్చ తదనన్తరమ్
ఎప్పుడూ ఎదురుపక్షానికి మూలాన్ని పూర్తిగా నరికివేయాలి. తర్వాత వారి సహాయకులను, అనుచరులను కూడా అంతే విధంగా తొలగించాలి.
ఛిన్నమూలే హ్యధిష్ఠానే సర్వే తజ్జీవినో హతాః। కథం ను శాఖాస్తిష్ఠేరంశ్ఛిన్నమూలే వనస్పతౌ
వృక్షానికి మూలం నరికిపోతే, దానిపై ఆధారపడి జీవించేవారు అంతా నశిస్తారు. మూలం లేకుండా చెట్టుకు కొమ్మలు ఎలా నిలుస్తాయో చెప్పండి.
ఏకాగ్రః స్యాదవివృతో నిత్యం వివరదర్శకః। రాజన్నిత్యం సపత్నేషు నిత్యోద్విగ్నః సమాచరేత్
రాజు ఎప్పుడూ ఏకాగ్రతతో, రహస్యంగా, అవకాశాలను గమనిస్తూ, శత్రువుల విషయమై ఎప్పుడూ జాగ్రత్తగా వ్యవహరించాలి.
అగ్న్యాధానేన యజ్ఞేన కాషాయేణ జటాజినైః। లోకాన్విశ్వాసయిత్వైవ తతో లుమ్పేద్యథా వృకః
అగ్నిపూజ, యజ్ఞం, కాషాయ వస్త్రాలు, జటా, మృగచర్మం ధరించడం వంటివి చేసి ప్రజల్లో విశ్వాసం పొందాలి; ఆ తరువాత నక్కలా దోచుకోవాలి.
అఙ్కుశం శోచమిత్యాహురర్థానాముపధారణే। ఆనామ్య ఫలితాం శాఖాం పక్వం పక్వం ప్రశాతయేత్
ధనాన్ని సంపాదించడంలో బాధ అనేది ప్రేరణగా ఉంటుంది అంటారు. ఫలంతో ఉన్న కొమ్మను వంగించి, మళ్లీ మళ్లీ పండిన ఫలాన్ని తీయాలి.
ఫలార్థోఽయం సమారమ్భో లోకే పుంసాం విపశ్చితామ్। వహేదమిత్రం స్కన్ధేన యావత్కాలస్య పర్యయః
ఈ లోకంలో జ్ఞానులు చేసే ప్రతి పని ఫలాన్ని కోసమే. శత్రువును సమయం వచ్చిన వరకు భుజంపై మోసుకుంటూ పోవాలి.
తతః ప్రత్యాగతే కాలే భిన్ద్యాద్ధృటమివాశ్మని। అమిత్రో న విమోక్తవ్యః కృపణం బహ్వపి బ్రువన్
తరువాత సరైన సమయం వచ్చినప్పుడు, రాయిపై వస్తువును పగలగొట్టినట్లు అతడిని నాశనం చేయాలి. శత్రువు ఎంత వేడుకున్నా, ఎంత దయనీయంగా మాట్లాడినా వదిలిపెట్టకూడదు.
కృపా న తస్మిన్కర్తవ్యా హన్యాదేవాపకారిణమ్। హన్యాదమిత్రం సాన్త్వేన తథా దానేన వా పునః
అతనిపై దయ చూపకూడదు; అపకారం చేసినవారిని తప్పకుండా సంహరించాలి. శత్రువును సమాధానంతో లేదా దానంతో నశింపజేయాలి.
తథైవ భేదదణ్డాభ్యాం సర్వోపాయైః ప్రశాతయేత్
అలాగే, చిచ్చు పెట్టడం, శిక్షించడం, అన్ని మార్గాల ద్వారానూ అతడిని కట్టడి చేయాలి.
అమిత్రః శక్యతే హన్తుం తన్మే బ్రూహి యథాతథమ్
శత్రువును సంహరించవచ్చు — దానికి సరైన మార్గాన్ని నీవు నాకు చెప్పు.
జమ్బుకస్య మహారాజ నీతిశాస్త్రార్థదర్శినః। అథ కశ్చిత్కృతప్రజ్ఞః శృగాలః స్వార్థపణ్డితః
ఓ మహారాజా! నీతిశాస్త్రాన్ని బాగా తెలిసిన ఒక జింకపిల్ల ఉండేది; అలాగే తన ప్రయోజనాల్లో నిపుణుడైన ఒక నక్క కూడా ఉండేది.
సఖిభిర్న్యవసత్సార్ధం వ్యాఘ్రాఖువృకబభ్రుభిః। తేఽపశ్యన్విపినే తస్మిన్బలినం మృగయూథపమ్
ఆ నక్క తన స్నేహితులతో — పులి, ఎలుక, కొండనక్క, ఎలుగుబంటి — కలిసి ఉండేది. వాళ్లు ఆ అడవిలో బలమైన జింకల నాయకుడిని చూశారు.
అసకృద్యతితో హ్యేష హన్తుం వ్యాఘ్ర వనే త్వయా
ఈ జింకను అడవిలో నీవు పలుమార్లు చంపడానికి ప్రయత్నించావు, ఓ పులీ!
యువా వై జవసంపన్నో బుద్ధిశాలీ న శక్యతే। మూషికోఽస్య శయానస్య చరణౌ భక్షయత్వయమ్
అతడు యువకుడు, వేగవంతుడు, తెలివైనవాడు; అతన్ని ఓడించడం సాధ్యం కాదు. అతడు నిద్రిస్తున్నప్పుడు ఎలుక అతని కాళ్లను తినిపోవాలి.