ద్రోణో జగాద వచనం సమాలిఙ్గ్య తు ఫాల్గునమ్। యన్మయోక్తం పురా పార్థ తవ లోకే నరం క్వచిత్
ద్రోణుడు ఫాల్గుణుణ్ని ఆలింగనం చేసి ఇలా అన్నాడు: 'పార్థా, నేను ముందే చెప్పినట్టు, లోకంలో నీవంతటి మనిషి లేడు.'
సదృశం కారయే నైవ సర్వప్రహరణే యుధి। తత్కృతం చ మయా సమ్యక్తవ తుల్యో న వర్తతే
యుద్ధంలో, అన్ని ఆయుధాల్లో నీవు సమానుడిని కలిగి ఉండేలా చేశాను. ఇది నిజంగా నా వల్ల జరిగింది. నీవంతటి వాడు లేడు.
దేవా యుధి న శక్తాస్త్వాం యోద్ధుం దైత్యా న దానవాః। నాహం త్వత్తో విశిష్టోఽస్మి కిం పునర్మానవా రణే
యుద్ధంలో దేవతలు, దానవులు, దైత్యులు కూడా నిన్ను ఎదుర్కోలేరు. నేనూ నీకంటే గొప్పవాడిని కాదు. మరి మానవులు ఎలా నిన్ను ఎదుర్కొంటారు?
ఏకస్తవాధికో లోకే యో హి వృష్ణికులోద్భవః। కృష్ణః కమలపత్రాక్షః కంసకాలియసూదనః
ఈ లోకంలో నీవంటే ఒక్కరే గొప్పవాడు ఉన్నాడు. అతడు వృష్ణికులలో జన్మించిన, కమలనేత్రుడు, కంసుని, కాలియుని సంహరించిన కృష్ణుడు.
స జేతా సర్వలోకానాం సర్వప్రహరణాయుధః। నైతావతా తే పార్థాహం భవామ్యనృతవాగిహ
అన్ని ఆయుధాలతో కూడినవాడు అన్ని లోకాలను జయించగలడు; అయినా పార్థా, దీనివల్ల నేను ఇక్కడ అబద్ధం చెప్పేవాడిని కాదు.
తదధీనం జగత్సర్వం తత్ప్రలీనం తదుద్భవమ్। తత్పదం న విజానన్తి బ్రహ్మేశానాదయోఽపి వా
ఈ జగత్తు అంతా ఆయన మీద ఆధారపడి ఉంది, ఆయనలోనే లయమవుతుంది, ఆయన నుంచే ఉద్భవిస్తుంది; బ్రహ్మా, ఈశానుడు వంటి వారు కూడా ఆయన పరమ స్థితిని తెలుసుకోలేరు.
తన్నాభిప్రభవో బ్రహ్మా సర్వభూతాని నిర్మమే। స ఏవ కర్తా భోక్తా చ సంహర్తా చ జగన్మయమ్
ఆయన నాభి నుండి బ్రహ్మా పుట్టాడు, అతడు అన్ని జీవులను సృష్టించాడు; ఆయనే సృష్టికర్త, అనుభవించేవాడు, లయకర్త, ఈ జగత్తంతటికి ఆధారం.
స ఏవ భూతం భవ్యం చ భవచ్చ పురుషః పరః। నిత్యః సర్వగతః స్థాణురచలోఽయం సనాతనః
ఆయనే భూతకాలం, భవిష్యత్తు, వర్తమానం అయిన పరమ పురుషుడు; నిత్యుడు, అన్నిచోట్ల ఉన్నవాడు, స్థిరుడు, కదలని వాడు, శాశ్వతుడు.
ప్రాదుర్భవతి యోగాత్మా పాలనార్థం స లీలయా। తత్తుల్యో హి న జాయేత న జాతో న జనిష్యతే
లోక రక్షణ కోసం తన యోగశక్తితో ఆయన లీలగా అవతరించుతాడు; ఆయనకు సమానుడు ఎప్పుడూ పుట్టలేదు, పుట్టడంలేదు, పుట్టబోదు కూడా.
స హి మాతులజోఽభూత్తే చరాచరగురుః పితా। కో హి తం జేతుమీహేత జానన్నాత్మహితం నరః
ఆయన మామగారి కుమారుడై, చరాచరాలకు గురువుగా, తండ్రిగా మారాడు; తనకు మేలు తెలుసుకునే మనిషి ఎవ్వరూ ఆయనను జయించాలని ఆశపడడు.
శ్యాలశ్చ తే సఖా చాసౌ తస్య త్వం ప్రాణవల్లభః। స్నేహమభ్యధికం తస్య తవ సఖ్యమవస్థితమ్
ఆయన నీ మరిది, నీ స్నేహితుడు కూడా; నువ్వు ఆయనకు ప్రాణప్రియుడవు; ఆయనకు నీపై ఉన్న ప్రేమ మరింత ఎక్కువగా ఉంది, మీ స్నేహం స్థిరంగా ఉంది.
న తేన భవతో యుద్ధం భవితా నర్మతోఽపి వా। అపిచార్థే తవ పురా శక్రేణ కిల చోదితః
నీకు ఆయనతో యుద్ధం జరగదు, ఆటపాటకైనా జరగదు; అంతకుముందు నీకోసం శక్రుడు ఆయనను ప్రేరేపించాడు.
గోకులే వర్ధమానస్తు నన్దగోపస్య కారణాత్। మమాంశః పాణ్డవో లోకే పృథివ్యాం పురుషోత్తమః
గోకులంలో నందగోపుని కారణంగా పెరిగిన నా అంసమైన పాండవుడు, పురుషోత్తముడు, భూమిపై అవతరించాడు.
కౌన్తేయావరజః శ్రీమానర్జునో నామ వీర్యవాన్। భువో భారాపహరణే సాహాయ్యం తే కరిష్యతి
కుంతీ కుమారుల తమ్ముడు, మహాతేజస్సుతో కూడిన అర్జునుడు, భూమి భారాన్ని తగ్గించడంలో నీకు సహాయం చేస్తాడు.
తదర్థమభయం దేహి పాహి చాస్మత్కృతే ప్రభో। ఇత్యుక్తః పుణ్డరీకాక్షస్తదా శక్రేణ ఫల్గున
ఆకార్యానికి భయమేమీ లేకుండా చేయి, మాకు రక్షణనివ్వు ప్రభూ అని శక్రుడు ఫల్గునుడిని అడిగాడు, కమలనేత్రుడా.
తమువాచ తతః శ్రీమాఞ్శఙ్ఖచక్రగదాధరః। జానామి పాణ్డవే వంశే జాతం పార్థం పితృష్వసుః
అప్పుడు శంఖచక్రగదాధారి మహాత్ముడు ఇలా చెప్పాడు: పాండవ వంశంలో పుట్టిన నా పినతల్లి కుమారుడైన పార్థుని గురించి నాకు తెలుసు.
పుత్రం పరమధర్మిష్ఠం సర్వశస్త్రభృతాం వరమ్। పాలయామి త్వదంశం తం సర్వలోకమహాభుజమ్
అతడు పరమధార్మికుడు, అన్ని ఆయుధధారుల్లో శ్రేష్ఠుడు; నీ అంసమైన ఆ మహాబాహువున్నవాడిని నేను రక్షిస్తాను.
ఆవయోః సఖ్యసదృశం న చ లోకే భవిష్యతి। యస్తద్భక్తః సమద్భక్తో యస్తం ద్వేష్టి స మామపి
మనిద్దరి స్నేహానికి సమానమైనది లోకంలో ఉండదు; అతడిని భక్తిగా చూసేవాడు నన్ను కూడా భక్తిగా చూస్తాడు, అతడిని ద్వేషించేవాడు నన్ను కూడా ద్వేషిస్తాడు.
యన్మే విత్తం తు తత్తస్య తం వినాహం న జీవయే। ఇతి పార్థ పురా శక్రమాహ సర్వేశ్వరో హరిః
నాది ఏదైతే ఉందో అది అతనిదే; అతడు లేకుండా నేను బ్రతకను; పార్థా, ఇలా హరిః శక్రునికి అప్పుడే చెప్పాడు.
తస్మాత్తవాపి సదృశస్తం వినాభ్యధికః పుమాన్। న చేహ భవితా లోకే తమేవ శరణం వ్రజ
కాబట్టి, ఈ లోకంలో అతడికి సమానుడు లేదా అతడిని మించినవాడు ఉండడు; నువ్వు అతడినే ఆశ్రయించు.
శరణ్యః సర్వభూతానాం దేవదేవో జనార్దనః
జనార్దనుడు, దేవతల దేవుడు, అన్ని భూతాలకు ఆశ్రయం.
తథేతి చ ప్రతిజ్ఞాయ ద్రోణాయ కురుపుఙ్గవః। ఉపసంగృహ్య చరణౌ యుధిష్ఠిరవశోఽభవత్
అలా వాగ్దానం చేసి, కురువంశంలో శ్రేష్ఠుడు ద్రోణుని పాదాలు పట్టి నమస్కరించి, యుధిష్ఠిరుడు విధేయుడయ్యాడు.
స్వభావాదగమచ్ఛబ్దో మహీం సాగరమేఖలామ్। అర్జునస్య సమో లోకే నాస్తి కశ్చిద్ధనుర్ధరః
అర్జునుని విల్లు మోగిన శబ్దం, అతని సహజ శక్తితో, సముద్రంతో చుట్టబడిన భూమంతా వ్యాపించింది. ఈ లోకంలో అర్జునుని సమానమైన ధనుర్ధారి ఎవరూ లేరు.
గదాయుద్ధేఽసియుద్ధే చ రథయుద్ధే చ పాణ్డవః। పారగశ్చ ధనుర్యుద్ధే బభూవాథ ధనఞ్జయః
గదాయుద్ధం, ఖడ్గయుద్ధం, రథయుద్ధం — వీటన్నిటిలో పాండవుడు ప్రావీణ్యం సాధించాడు. ధనంజయుడు ధనుర్విద్యలోనూ నిపుణుడయ్యాడు.
నీతిమాన్సకలాం నీతిం విబుధాధిపతేస్తదా। `అస్త్రే శస్త్రే చ శాస్త్రే చ రథనాగాశ్వకర్మణి।' అవాప్య సహదేవోఽపి భ్రాతౄణాం వవృతే వశే
ఇంద్రుని వంటి నైతిక జ్ఞానం కలిగిన సహదేవుడు, ఆయుధాలు, శాస్త్రాలు, రథాలు, ఏనుగులు, గుర్రాల విద్యలన్నిటిలోను నైపుణ్యం సంపాదించి, అన్నదమ్ములకు విధేయుడిగా ఉండేవాడు.
ద్రోణేనైవం వినీతశ్చ భ్రాతౄణాం నకులః ప్రియః। చిత్రయోధీ సమాఖ్యాతో బభూవాతిరథోదితః
ద్రోణాచార్యుడి చేత శిక్షణ పొందిన నకులుడు, అన్నదమ్ములకు ఎంతో ప్రియమైనవాడిగా, గొప్ప యోధుడిగా పేరు గడించాడు. అతడిని అతిరథుడని కూడా పిలిచేవారు.
త్రివర్షకృతయజ్ఞస్తు గన్ధర్వాణాముపప్లవే। అర్జునప్రముఖైః పార్థైః సౌవీరః సమరే హతః
మూడు సంవత్సరాల పాటు యజ్ఞాలు చేసిన సౌవీరుడు, గంధర్వ యుద్ధంలో అర్జునుడు ముందుండి పాండవులు పోరాడగా, యుద్ధంలో హతుడయ్యాడు.
న శశాక వశే కర్తుం యం పాణ్డురపి వీర్యవాన్। సోఽర్జునేన వశం నీతో రాజాసీద్యవనాధిపః
శక్తిశాలి అయిన పాండువు కూడా, యవనాధిపతిని తన వశంలోకి తేవలేకపోయాడు. కాని అర్జునుడు అతడిని జయించి వశపరిచాడు.
అతీవ బలసంపన్నః సదా మాని కురూన్ప్రతి। విపులో నామ సౌవీరః శస్తః పార్థేన ధీమతా
సౌవీర దేశానికి చెందిన విపులుడు, ఎంతో బలవంతుడు, కురువంశానికి ఎప్పుడూ గర్వంగా ఉండేవాడు. అలాంటి వాడిని ధైర్యవంతుడైన పార్థుడు ఓడించాడు.
దత్తామిత్ర ఇతి ఖ్యాతం సఙ్గ్రామే కృతనిశ్చయమ్। సుమిత్రం నామ సౌవీరమర్జునోఽదమయచ్ఛరైః
దత్తమిత్రుడని పేరు గాంచిన, సంకల్పబలమైన సౌవీరుడైన సుమిత్రుడిని, అర్జునుడు తన అప్రతిహతమైన బాణాలతో యుద్ధంలో జయించాడు.