ఋజువక్రవిశాలానాం ప్రయోక్తా ఫాల్గునోఽభవత్। లాఘవే సౌష్ఠవే చైవ నాన్యః కశ్చన విద్యతే
నేరుగా, వంకరగా, విశాలంగా ఉండే ఆయుధాలను వాడడంలో అర్జునుడు అందరికంటే ముందున్నవాడు. వేగం, నైపుణ్యంలో అతడిని మించేవాడు మరొకరు లేరు.
బీభత్సుసదృశో లోక ఇతి ద్రోణో వ్యవస్థితః। తతోఽబ్రవీద్గుడాకేశం ద్రోణః కౌరవసంసది
లోకంలో బీభత్సుని సమానుడు ఎవరూ లేరని ద్రోణుడు నిశ్చయించి, కౌరవ సభలో గుడాకేశుడితో ఇలా అన్నాడు.
అగస్త్యస్య ధనుర్వేదే శిష్యో మమ గురుః పురా। అగ్నివేశ్య ఇతి ఖ్యాతస్తస్య శిష్యోఽస్మి భారత
ధనుర్వేదంలో నా గురువు ఒకప్పుడు అగస్త్యుని శిష్యుడైన అగ్నివేశ్యుడు. నేను అతని శిష్యుడిని, ఓ భారత.
తీర్థాత్తీర్థం గమయితుమహమేతత్సముద్యతః। తపసా యన్మయా ప్రాప్తమమోఘమశనిప్రభమ్
తీర్థయాత్రలు చేయడానికి నేను బయలుదేరి, తపస్సుతో మేఘంలా మెరిసే, ఎప్పుడూ తప్పని ఒక ఆయుధాన్ని సంపాదించాను.
అస్త్రం బ్రహ్మశిరో నామ యద్దహేత్పృథివీమపి। దదతా గురుణా చోక్తం న మనుష్యేష్విదంత్వయా
ఆ ఆయుధాన్ని బ్రహ్మశిరస్త్రం అంటారు. అది భూమిని కూడా కాల్చగలదు. నా గురువు ఇచ్చేటప్పుడు, 'ఇది మనుషులపై ఉపయోగించకూడదు' అని చెప్పాడు.
భారద్వాజ విమోక్తవ్యమల్పవీర్యేషు సంయుగే। యద్యదన్తర్హితం భూతం కించిద్యుద్ధ్యేత్త్వయా సహ
ఓ భారద్వాజా, యుద్ధంలో బలహీనులపై లేదా దాగి పోయిన ఏదైనా ప్రాణి నీవు యుద్ధం చేస్తే, అప్పుడే ఈ ఆయుధాన్ని వదలాలి.
మహాతేజస్త్వమేతేన హన్యాః శస్త్రేణ సంయుగే। త్వయా ప్రాప్తమిదం వీర దివ్యం నాన్యోఽర్హతి త్విదమ్
ఈ మహాశక్తివంతమైన ఆయుధంతో నీవు యుద్ధంలో శత్రువులను సంహరించగలవు. వీరుడా, ఈ దివ్యాస్త్రాన్ని నీవే పొందావు, మరెవ్వరూ అర్హులు కాదు.
సమయస్తు త్వయా రక్ష్యో మునిసృష్టో విశాంపతే। ఆచార్యదక్షిణాం దేహి జ్ఞాతిగ్రామస్య పశ్యతః
ఓ రాజా, ముని నిర్ణయించిన ప్రమాణాన్ని నీవు పాటించాలి. నీ బంధువులూ గ్రామస్థుల ముందే గురుదక్షిణ ఇవ్వాలి.
దదానీతి ప్రతిజ్ఞాతే ఫాల్గునేనాబ్రవీద్గురుః। యుద్ధేఽహం ప్రతియోద్ధవ్యో యుధ్యమానస్త్వయాఽనఘ
ఫాల్గుణుడు 'ఇస్తాను' అని ఒప్పుకున్నప్పుడు, గురువు ఇలా అన్నాడు: 'పాపరహితుడా, నువ్వు యుద్ధంలో నన్ను ఎదుర్కోవాలి. అదే గురుదక్షిణ.'
తథేతి చ ప్రతిజ్ఞాయ ద్రోణాయ కురుపుఙ్గవః। ఉపసంగృహ్య చరణావుపతస్థే వినీతవత్
అని ఒప్పుకొని, కురువంశంలో ఉత్తముడు ద్రోణుని పాదాలను నమస్కరించి, వినయంగా ఆయన ముందు నిలబడ్డాడు.
ద్రోణో జగాద వచనం సమాలిఙ్గ్య తు ఫాల్గునమ్। యన్మయోక్తం పురా పార్థ తవ లోకే నరం క్వచిత్
ద్రోణుడు ఫాల్గుణుణ్ని ఆలింగనం చేసి ఇలా అన్నాడు: 'పార్థా, నేను ముందే చెప్పినట్టు, లోకంలో నీవంతటి మనిషి లేడు.'
సదృశం కారయే నైవ సర్వప్రహరణే యుధి। తత్కృతం చ మయా సమ్యక్తవ తుల్యో న వర్తతే
యుద్ధంలో, అన్ని ఆయుధాల్లో నీవు సమానుడిని కలిగి ఉండేలా చేశాను. ఇది నిజంగా నా వల్ల జరిగింది. నీవంతటి వాడు లేడు.
దేవా యుధి న శక్తాస్త్వాం యోద్ధుం దైత్యా న దానవాః। నాహం త్వత్తో విశిష్టోఽస్మి కిం పునర్మానవా రణే
యుద్ధంలో దేవతలు, దానవులు, దైత్యులు కూడా నిన్ను ఎదుర్కోలేరు. నేనూ నీకంటే గొప్పవాడిని కాదు. మరి మానవులు ఎలా నిన్ను ఎదుర్కొంటారు?
ఏకస్తవాధికో లోకే యో హి వృష్ణికులోద్భవః। కృష్ణః కమలపత్రాక్షః కంసకాలియసూదనః
ఈ లోకంలో నీవంటే ఒక్కరే గొప్పవాడు ఉన్నాడు. అతడు వృష్ణికులలో జన్మించిన, కమలనేత్రుడు, కంసుని, కాలియుని సంహరించిన కృష్ణుడు.
స జేతా సర్వలోకానాం సర్వప్రహరణాయుధః। నైతావతా తే పార్థాహం భవామ్యనృతవాగిహ
అన్ని ఆయుధాలతో కూడినవాడు అన్ని లోకాలను జయించగలడు; అయినా పార్థా, దీనివల్ల నేను ఇక్కడ అబద్ధం చెప్పేవాడిని కాదు.
తదధీనం జగత్సర్వం తత్ప్రలీనం తదుద్భవమ్। తత్పదం న విజానన్తి బ్రహ్మేశానాదయోఽపి వా
ఈ జగత్తు అంతా ఆయన మీద ఆధారపడి ఉంది, ఆయనలోనే లయమవుతుంది, ఆయన నుంచే ఉద్భవిస్తుంది; బ్రహ్మా, ఈశానుడు వంటి వారు కూడా ఆయన పరమ స్థితిని తెలుసుకోలేరు.
తన్నాభిప్రభవో బ్రహ్మా సర్వభూతాని నిర్మమే। స ఏవ కర్తా భోక్తా చ సంహర్తా చ జగన్మయమ్
ఆయన నాభి నుండి బ్రహ్మా పుట్టాడు, అతడు అన్ని జీవులను సృష్టించాడు; ఆయనే సృష్టికర్త, అనుభవించేవాడు, లయకర్త, ఈ జగత్తంతటికి ఆధారం.
స ఏవ భూతం భవ్యం చ భవచ్చ పురుషః పరః। నిత్యః సర్వగతః స్థాణురచలోఽయం సనాతనః
ఆయనే భూతకాలం, భవిష్యత్తు, వర్తమానం అయిన పరమ పురుషుడు; నిత్యుడు, అన్నిచోట్ల ఉన్నవాడు, స్థిరుడు, కదలని వాడు, శాశ్వతుడు.
ప్రాదుర్భవతి యోగాత్మా పాలనార్థం స లీలయా। తత్తుల్యో హి న జాయేత న జాతో న జనిష్యతే
లోక రక్షణ కోసం తన యోగశక్తితో ఆయన లీలగా అవతరించుతాడు; ఆయనకు సమానుడు ఎప్పుడూ పుట్టలేదు, పుట్టడంలేదు, పుట్టబోదు కూడా.
స హి మాతులజోఽభూత్తే చరాచరగురుః పితా। కో హి తం జేతుమీహేత జానన్నాత్మహితం నరః
ఆయన మామగారి కుమారుడై, చరాచరాలకు గురువుగా, తండ్రిగా మారాడు; తనకు మేలు తెలుసుకునే మనిషి ఎవ్వరూ ఆయనను జయించాలని ఆశపడడు.
శ్యాలశ్చ తే సఖా చాసౌ తస్య త్వం ప్రాణవల్లభః। స్నేహమభ్యధికం తస్య తవ సఖ్యమవస్థితమ్
ఆయన నీ మరిది, నీ స్నేహితుడు కూడా; నువ్వు ఆయనకు ప్రాణప్రియుడవు; ఆయనకు నీపై ఉన్న ప్రేమ మరింత ఎక్కువగా ఉంది, మీ స్నేహం స్థిరంగా ఉంది.
న తేన భవతో యుద్ధం భవితా నర్మతోఽపి వా। అపిచార్థే తవ పురా శక్రేణ కిల చోదితః
నీకు ఆయనతో యుద్ధం జరగదు, ఆటపాటకైనా జరగదు; అంతకుముందు నీకోసం శక్రుడు ఆయనను ప్రేరేపించాడు.
గోకులే వర్ధమానస్తు నన్దగోపస్య కారణాత్। మమాంశః పాణ్డవో లోకే పృథివ్యాం పురుషోత్తమః
గోకులంలో నందగోపుని కారణంగా పెరిగిన నా అంసమైన పాండవుడు, పురుషోత్తముడు, భూమిపై అవతరించాడు.
కౌన్తేయావరజః శ్రీమానర్జునో నామ వీర్యవాన్। భువో భారాపహరణే సాహాయ్యం తే కరిష్యతి
కుంతీ కుమారుల తమ్ముడు, మహాతేజస్సుతో కూడిన అర్జునుడు, భూమి భారాన్ని తగ్గించడంలో నీకు సహాయం చేస్తాడు.
తదర్థమభయం దేహి పాహి చాస్మత్కృతే ప్రభో। ఇత్యుక్తః పుణ్డరీకాక్షస్తదా శక్రేణ ఫల్గున
ఆకార్యానికి భయమేమీ లేకుండా చేయి, మాకు రక్షణనివ్వు ప్రభూ అని శక్రుడు ఫల్గునుడిని అడిగాడు, కమలనేత్రుడా.
తమువాచ తతః శ్రీమాఞ్శఙ్ఖచక్రగదాధరః। జానామి పాణ్డవే వంశే జాతం పార్థం పితృష్వసుః
అప్పుడు శంఖచక్రగదాధారి మహాత్ముడు ఇలా చెప్పాడు: పాండవ వంశంలో పుట్టిన నా పినతల్లి కుమారుడైన పార్థుని గురించి నాకు తెలుసు.
పుత్రం పరమధర్మిష్ఠం సర్వశస్త్రభృతాం వరమ్। పాలయామి త్వదంశం తం సర్వలోకమహాభుజమ్
అతడు పరమధార్మికుడు, అన్ని ఆయుధధారుల్లో శ్రేష్ఠుడు; నీ అంసమైన ఆ మహాబాహువున్నవాడిని నేను రక్షిస్తాను.
ఆవయోః సఖ్యసదృశం న చ లోకే భవిష్యతి। యస్తద్భక్తః సమద్భక్తో యస్తం ద్వేష్టి స మామపి
మనిద్దరి స్నేహానికి సమానమైనది లోకంలో ఉండదు; అతడిని భక్తిగా చూసేవాడు నన్ను కూడా భక్తిగా చూస్తాడు, అతడిని ద్వేషించేవాడు నన్ను కూడా ద్వేషిస్తాడు.
యన్మే విత్తం తు తత్తస్య తం వినాహం న జీవయే। ఇతి పార్థ పురా శక్రమాహ సర్వేశ్వరో హరిః
నాది ఏదైతే ఉందో అది అతనిదే; అతడు లేకుండా నేను బ్రతకను; పార్థా, ఇలా హరిః శక్రునికి అప్పుడే చెప్పాడు.
తస్మాత్తవాపి సదృశస్తం వినాభ్యధికః పుమాన్। న చేహ భవితా లోకే తమేవ శరణం వ్రజ
కాబట్టి, ఈ లోకంలో అతడికి సమానుడు లేదా అతడిని మించినవాడు ఉండడు; నువ్వు అతడినే ఆశ్రయించు.