నియమస్థశ్చ రాజాసీత్తదా భరతసత్తమ। తతో నాతిచిరాత్కాలే వనం తన్మనుజేశ్వర
ఆ రాజు, తన నియమంలో నిలబడినవాడై అక్కడ ఉండేవాడు, ఓ భరత వంశశ్రేష్ఠా. ఆ తరువాత ఎక్కువ కాలం కాకుండా, ఓ మానవులలో అధిపతీ, ఆ అరణ్యంలో—
సంప్రాప్తా హ్యప్సరా రాజన్మేనకేత్యభివిశ్రుతా। పుష్పద్రుమాన్సజ్జమానా రాజ్ఞో దర్శనమాగమత్
అక్కడ, ఓ రాజా, మేనక అనే ప్రసిద్ధ అప్సరసు, పుష్పాలతో అలంకరించుకొని, రాజును దర్శించేందుకు వచ్చింది.
న దదర్శ తు సా రాజంస్తత్ర స్థానగతం నృపమ్। దృష్ట్వా చాప్సరసం తాం తు శుక్రం రాజ్ఞోఽపతద్భువి
ఆమె అక్కడ నిలబడి ఉన్న రాజును చూడలేదు. కానీ ఆ అప్సరసును చూసిన వెంటనే, రాజుని వీర్యం భూమిపై పడిపోయింది.
తతః స రాజా రాజేన్ద్ర లజ్జయా నృపతిః స్వయమ్। పద్భ్యామాక్రమతాయుష్మంస్తతస్తు ద్రుపదోఽభవత్
ఆ తరువాత, ఓ రాజేంద్ర, రాజు తనకు వచ్చిన లజ్జతో, ఆ వీర్యాన్ని తన కాలితో త్రొక్కాడు. దాంతో ద్రుపదుడు జన్మించాడు.
తతస్తు తపసా తస్య రాజర్షేర్భావితాత్మనః। పుత్రః సమభవచ్ఛీఘ్రం పదోస్తస్య క్రమేణ తు
ఆ రాజర్షి తన తపస్సుతో పవిత్రమైన మనస్సుతో ఉండగా, అతని కాలితో త్రొక్కిన చోటే త్వరగా ఒక కుమారుడు జన్మించాడు.
తేనాస్య ఋషయః సర్వే సమాగమ్య తపోధనాః। నామ చుక్రుర్హి విద్వాంసో ద్రుపదోఽస్త్వితి భారత
అప్పుడు అక్కడికి వచ్చిన అన్ని తపస్సు సంపన్నులైన ఋషులు, పండితులు, అతనికి 'ద్రుపదుడు' అనే పేరు పెట్టారు, ఓ భరత వంశీయా.
స తస్యైవాశ్రమే రాజన్భరద్వాజస్య భారత। వవృధే సుముఖం తత్ర కామైః సర్వైర్నృపోత్తమ
ఓ రాజా, ఆ ద్రుపదుడు, భరద్వాజుని ఆశ్రమంలోనే, అందమైన ముఖంతో, అందరి కోరికలకు తగినవాడిగా పెరిగాడు, ఓ రాజశ్రేష్ఠా.
పాఞ్చాలోఽపి హి రాజేన్ద్ర స్వరాజ్యం గతవాన్ప్రభుః। భరద్వాజస్య విద్యార్థం సుతం దత్వా మహాత్మనః
పాంచాల రాజు కూడా, ఓ రాజేంద్ర, తన రాజ్యాన్ని పొందిన తరువాత, తన కుమారుని విద్యాభ్యాసం కోసం మహాత్ముడైన భరద్వాజుని వద్దకు అప్పగించాడు.
స కుమారస్తతో రాజన్ద్రోణేన సహితో వనే। వేదాంశ్చాధిజగే సాఙ్గాన్ధనుర్వేదాంశ్చ భారత
ఆ తరువాత, ఆ యువరాజు, అరణ్యంలో ద్రోణునితో కలిసి, వేదాలను అన్ని శాఖలతో, అలాగే ధనుర్వేదాన్ని కూడా సంపూర్ణంగా అభ్యసించాడు, ఓ భరత వంశీయా.
పరయా స ముదా యుక్తో విచచార వనే సుఖమ్। తస్యైవం వర్తమానస్య వనే వనచరైః సహ
అతడు పరమానందంతో, అరణ్యంలో ఆనందంగా సంచరించేవాడు. అలా అరణ్యవాసులతో కలిసి అక్కడ జీవించేవాడు.
కాలేనాతిచిరాద్రాజన్పితా స్వర్గముపేయివాన్। స సమాగమ్య పాఞ్చాలైః పాఞ్చాలేష్వభిషేచితః
ఓ రాజా, చాలా కాలం తరువాత అతని తండ్రి స్వర్గానికి వెళ్ళాడు. ఆ తరువాత, పాంచాలులతో కలసి, అతడు పాంచాల రాజుగా అభిషేకించబడ్డాడు.
ప్రాప్తశ్చ రాజ్యం రాజేన్ద్ర సుహృదాం ప్రీతివర్ధనః। రాజ్యం రరక్ష ధర్మేణ యథా చేన్ద్రస్త్రివిష్టపమ్
ఓ రాజేంద్ర, రాజ్యాన్ని పొందిన తరువాత, అతడు తన మిత్రులకు ఆనందాన్ని పెంచాడు. ఇంద్రుడు తన స్వర్గాన్ని ఎలా రక్షించాడో, అతడు కూడా ధర్మంతో తన రాజ్యాన్ని రక్షించాడు.
ఏతన్మయా తే రాజేన్ద్ర యథావత్పరికీర్తితమ్। ద్రుపదస్య చ రాజర్షేర్ధృష్టద్యుమ్నస్య జన్మ చ
ఓ రాజేంద్ర, ద్రుపదుడు అనే రాజర్షి, ధృష్టద్యుమ్నుడు ఎలా జన్మించారో నేను నీకు యథావిధిగా వివరించాను.
ధృతరాష్ట్రస్తు రాజన్ద్రే యదా కౌరవనన్దనమ్। యుధిష్ఠిరం విజానన్వై సమర్థం రాజ్యరక్షణే
ఓ రాజా, ధృతరాష్ట్రుడు, కౌరవ వంశానికి ఆనందంగా ఉన్న యుధిష్ఠిరుడు రాజ్యాన్ని రక్షించగలడని తెలుసుకున్నప్పుడు—
యౌవరాజ్యాభిషేకార్థమమన్త్రయత మన్త్రిభిః। తే తు బుద్ధ్వాన్వతప్యన్త ధృతరాష్ట్రాత్మజాస్తదా
యువరాజు అభిషేకం కోసం మంత్రులతో కలసి ఆలోచించాడు. కానీ ఆ విషయం తెలుసుకున్న ధృతరాష్ట్రుని కుమారులు బాధపడ్డారు.
తతః సంవత్సరస్యాన్తే యౌవరాజ్యాయ పార్థివ। స్థాపితో ధృతరాష్ట్రేణ పాణ్డుపుత్రో యుధిష్ఠిరః
ఆ తరువాత, సంవత్సరం ముగిసినప్పుడు, పాండుపుత్రుడైన యుధిష్ఠిరుడు, ధృతరాష్ట్రునిచేత యువరాజుగా నియమించబడ్డాడు.
తతోఽదీర్ఘేణ కాలేన కున్తీపుత్రో యుధిష్ఠిరః। పితురన్తర్దధే కీర్తిం శీలవృత్తసమాధిభిః
అప్పటికీ కొంతకాలంలో కుంతీ కుమారుడు యుధిష్ఠిరుడు తన మంచితనం, ఆచరణ, స్థిరమైన మనస్సుతో తన తండ్రి పేరు మళ్లీ వెలిగించాడు.
అసియుద్ధే గదాయుద్ధే రథయుద్ధే చ పాణ్డవః। సంకర్షణాదశిక్షద్వై శశ్వచ్ఛిక్షాం వృకోదరః
ఖడ్గయుద్ధం, గదాయుద్ధం, రథయుద్ధంలో పాండవుడు భీముడు ఎప్పుడూ సంకర్షణుడి దగ్గర శిక్షణ పొందేవాడు.
సమాప్తశిక్షో భీమస్తు ద్యుమత్సేనసమో బలే। పరాక్రమేణ సంపన్నో భ్రాతౄణామచరద్వశే
శిక్షణ పూర్తయిన తర్వాత భీముడు ద్యుమత్సేనుడితో సమానమైన బలాన్ని పొందాడు, పరాక్రమంతో నిండిపోయి అన్నల మాట వినేవాడు.
ప్రగాఢదృఢముష్టిత్వే లాఘవే వేధనే తథా। క్షురనారాచభల్లానాం విపాఠానాం చ తత్త్వవిత్
గట్టిగా పట్టుకోడంలో, వేగంగా కదిలే విషయంలో, గాయపరిచే నైపుణ్యంలో భీముడు నిపుణుడు. క్షుర, నారాచ, భల్ల వంటి ఆయుధాల వాడకంలో అతడు నిపుణుడయ్యాడు.
ఋజువక్రవిశాలానాం ప్రయోక్తా ఫాల్గునోఽభవత్। లాఘవే సౌష్ఠవే చైవ నాన్యః కశ్చన విద్యతే
నేరుగా, వంకరగా, విశాలంగా ఉండే ఆయుధాలను వాడడంలో అర్జునుడు అందరికంటే ముందున్నవాడు. వేగం, నైపుణ్యంలో అతడిని మించేవాడు మరొకరు లేరు.
బీభత్సుసదృశో లోక ఇతి ద్రోణో వ్యవస్థితః। తతోఽబ్రవీద్గుడాకేశం ద్రోణః కౌరవసంసది
లోకంలో బీభత్సుని సమానుడు ఎవరూ లేరని ద్రోణుడు నిశ్చయించి, కౌరవ సభలో గుడాకేశుడితో ఇలా అన్నాడు.
అగస్త్యస్య ధనుర్వేదే శిష్యో మమ గురుః పురా। అగ్నివేశ్య ఇతి ఖ్యాతస్తస్య శిష్యోఽస్మి భారత
ధనుర్వేదంలో నా గురువు ఒకప్పుడు అగస్త్యుని శిష్యుడైన అగ్నివేశ్యుడు. నేను అతని శిష్యుడిని, ఓ భారత.
తీర్థాత్తీర్థం గమయితుమహమేతత్సముద్యతః। తపసా యన్మయా ప్రాప్తమమోఘమశనిప్రభమ్
తీర్థయాత్రలు చేయడానికి నేను బయలుదేరి, తపస్సుతో మేఘంలా మెరిసే, ఎప్పుడూ తప్పని ఒక ఆయుధాన్ని సంపాదించాను.
అస్త్రం బ్రహ్మశిరో నామ యద్దహేత్పృథివీమపి। దదతా గురుణా చోక్తం న మనుష్యేష్విదంత్వయా
ఆ ఆయుధాన్ని బ్రహ్మశిరస్త్రం అంటారు. అది భూమిని కూడా కాల్చగలదు. నా గురువు ఇచ్చేటప్పుడు, 'ఇది మనుషులపై ఉపయోగించకూడదు' అని చెప్పాడు.
భారద్వాజ విమోక్తవ్యమల్పవీర్యేషు సంయుగే। యద్యదన్తర్హితం భూతం కించిద్యుద్ధ్యేత్త్వయా సహ
ఓ భారద్వాజా, యుద్ధంలో బలహీనులపై లేదా దాగి పోయిన ఏదైనా ప్రాణి నీవు యుద్ధం చేస్తే, అప్పుడే ఈ ఆయుధాన్ని వదలాలి.
మహాతేజస్త్వమేతేన హన్యాః శస్త్రేణ సంయుగే। త్వయా ప్రాప్తమిదం వీర దివ్యం నాన్యోఽర్హతి త్విదమ్
ఈ మహాశక్తివంతమైన ఆయుధంతో నీవు యుద్ధంలో శత్రువులను సంహరించగలవు. వీరుడా, ఈ దివ్యాస్త్రాన్ని నీవే పొందావు, మరెవ్వరూ అర్హులు కాదు.
సమయస్తు త్వయా రక్ష్యో మునిసృష్టో విశాంపతే। ఆచార్యదక్షిణాం దేహి జ్ఞాతిగ్రామస్య పశ్యతః
ఓ రాజా, ముని నిర్ణయించిన ప్రమాణాన్ని నీవు పాటించాలి. నీ బంధువులూ గ్రామస్థుల ముందే గురుదక్షిణ ఇవ్వాలి.
దదానీతి ప్రతిజ్ఞాతే ఫాల్గునేనాబ్రవీద్గురుః। యుద్ధేఽహం ప్రతియోద్ధవ్యో యుధ్యమానస్త్వయాఽనఘ
ఫాల్గుణుడు 'ఇస్తాను' అని ఒప్పుకున్నప్పుడు, గురువు ఇలా అన్నాడు: 'పాపరహితుడా, నువ్వు యుద్ధంలో నన్ను ఎదుర్కోవాలి. అదే గురుదక్షిణ.'
తథేతి చ ప్రతిజ్ఞాయ ద్రోణాయ కురుపుఙ్గవః। ఉపసంగృహ్య చరణావుపతస్థే వినీతవత్
అని ఒప్పుకొని, కురువంశంలో ఉత్తముడు ద్రోణుని పాదాలను నమస్కరించి, వినయంగా ఆయన ముందు నిలబడ్డాడు.