మహాభారతమ్

తముద్యతం రథేనైకమాశుకారిణమాహవే। అనేకమివ సన్త్రాసాన్మేనిరే తత్ర కౌరవాః

యుద్ధంలో ఒక్కరే వేగంగా రథంపై ముందుకు వస్తున్న ద్రుపదుని చూసి, కౌరవులు అతడిని అనేక మంది వచ్చారని భయంతో భావించారు.

ద్రుపదస్య శరా ఘోరా విచేరుః సర్వతోదిశమ్। తతః శఙ్ఖాశ్చ భేర్యశ్చ మృదఙ్గాశ్చ సహస్రశః

ద్రుపదుని భయంకరమైన బాణాలు అన్ని దిశలలో విసిరాయి. వెంటనే వేలాది శంఖాలు, బేరులు, మృదంగాలు మోగాయి.

ప్రావాద్యన్త మహారాజ పఞ్చాలానాం నివేశనే। సింహనాదశ్చ సంజజ్ఞే పఞ్చాలానాం మహాత్మనామ్

పాంచాలుల శిబిరంలో ఆ వాద్యాలు గట్టిగా మోగాయి, మహాత్ములైన పాంచాలులు సింహగర్జనతో గర్జించారు.

ధనుర్జ్యాతలశబ్దశ్చ సంస్పృశ్య గగనం మహాన్। దుర్యోధనో వికర్ణశ్చ సుబాహుర్దీర్ఘలోచనః

దుర్యోధనుడు, వికర్ణుడు, సుబాహు, దీర్ఘలోచనుడు తమ విల్లుల జ్యాతాళాలు ఆకాశాన్ని తాకేలా గొప్ప శబ్దం చేశారు.

దుఃశాశనశ్చ సంక్రుద్ధః శరవర్షైరవాకిరన్। సోఽతివిద్ధో మహేష్వాసః పార్షతో యుధి దుర్జయః

దుఃశాసనుడు కోపంతో బాణాల వర్షం కురిపించి, యుద్ధంలో ఓడించలేని మహాశక్తిశాలి పార్థసుతుడిని తీవ్రంగా గాయపరిచాడు.

వ్యధమత్తాన్యనీకాని తత్క్షణాదేవ భారత। దుర్యోధనం వికర్ణం చ కర్ణం చాపి మహాబలమ్

అతడు వెంటనే ఇతర సైన్యాలను చితికబోసి, దుర్యోధనుడు, వికర్ణుడు, మహాబలుడు కర్ణుడిపై దాడి చేశాడు.

నానానృపసుతాన్వీరాన్సైన్యాని వివిధాని చ। అలాతచక్రవత్సర్వం చరన్బాణైరతర్పయత్

అతడు రాజకుమారులైన వీరులను, విభిన్నమైన సైన్యాలను అగ్నిచక్రంలా తిరుగుతూ బాణాలతో ముంచెత్తాడు.

తతస్తు నాగరాః సర్వే ముసలైర్యష్టిభిస్తదా। అభ్యవర్షన్త కౌరవ్యాన్వర్షమాణా ఘా ఇవ

అప్పుడంతా నగర ప్రజలు ముసలులతో, కఱ్ఱలతో కలిసి, మేఘాల వానలా కౌరవులపై ముషలాలతో దాడి చేశారు.

సబాలవృద్ధాః కామ్పిల్యాః కౌరవానభ్యయుస్తదా। శ్రుత్వా సుతుములం యుద్ధం కౌరవానేవ భారత

కాంపిల్య పట్టణంలోని చిన్నా పెద్దా అందరూ, ఘోరమైన యుద్ధ శబ్దం విని, కౌరవులపై ఎదురెళ్లారు.

ద్రవన్తిస్మ నదన్తిస్మ క్రోశన్తః పాణ్డవాన్ప్రతి। పాడవాస్తు స్వనం శ్రుత్వా ఆర్తానాం రోమహర్షణమ్

వారు పాండవులపై అరుస్తూ, పరుగెత్తుతూ, కేకలు వేస్తూ వచ్చారు. బాధపడుతున్న వారి అరుపులు విని, పాండవులకు రోమాలు నిక్కబొడుచుకున్నాయి.

అభివాద్య తతో ద్రోణం రథానారురుహుస్తదా। యుధిష్ఠిరం నివార్యాశు మా యుధ్యస్వేతి పాణ్డవమ్

తర్వాత ద్రోణాచార్యునికి నమస్కరించి, వారు తమ రథాల్లో ఎక్కి, యుధిష్ఠిరుడిని వెంటనే ఆపుతూ, 'పాండవా, యుద్ధం చేయవద్దు' అని అన్నారు.

మాద్రేయౌ చక్రరక్షౌ తు ఫాల్గునశ్చ తదాఽకరోత్। సేనాగ్రగో భీమసేనస్తదాభూద్గదయా సహ

మాద్రిదేవులు రక్షణ బాధ్యతలు చేపట్టగా, ఫాల్గుణుడు కూడా అలాగే చేశాడు. భీమసేనుడు సేనకు ముందుండి, తన గదతో సిద్ధంగా నిలిచాడు.

తదా శత్రుస్వనం శ్రుత్వా భ్రాతృభిః సహితోఽనఘః। ఆయాజ్జవేన కౌన్తేయో రథేనానాదయన్దిశః

శత్రువుల అరుపులు విని, పాపరహితుడైన కౌంతేయుడు తన అన్నదమ్ములతో కలిసి, తన రథాన్ని వేగంగా నడిపి, అన్ని దిశల్లో శబ్దాన్ని వ్యాపింపజేశాడు.

పఞ్చాలానాం తతః సేనాముద్ధూతార్ణవనిఃస్వనామ్। భీమసేనో మహాబాహుర్దణ్డపాణిరివాన్తకః

ఆ తరువాత, పాంచాళ సైన్యం ఉప్పొంగిన సముద్రం లా గర్జిస్తూ ఉండగా, మహాబాహువైన భీమసేనుడు, యమధర్మరాజు లా దండంతో ప్రవేశించాడు.

ప్రవివేశ మహాసేనాం మకరః సాగరం యథా। `చతురఙ్గబలాకీర్ణే తతస్తస్మిన్రణోత్సవే

నాలుగు రకాల సైన్యాలతో నిండిన ఆ మహాసేనలో, మకరమత్స్యము సముద్రంలోకి వెళ్లినట్టు, అతడు యుద్ధోత్సవంలో ప్రవేశించాడు.

స్వయమభ్యద్రవద్భీమో నాగానీకం గదాధరః

భీముడు తానే స్వయంగా గదను పట్టుకొని, ఏనుగుల విభాగంపై దూసుకెళ్లాడు.

స యుద్ధకుశలః పార్థో బాహువీర్యేణ చాతులః। అహనత్కుఞ్జరానీకం గదయా కాలరూపధృక్

యుద్ధ నైపుణ్యం కలిగిన పార్థుడు, తన బాహువీర్యంతో ఉగ్రంగా, కాలరూపాన్ని ధరించి, గదతో ఏనుగుల విభాగాన్ని చితికబోసాడు.

తే గజా గిరిసఙ్కాశాః క్షరన్తో రుధిరం బహు। భీమసేనస్య గదయా భిన్నమస్తకపిణ్డకాః

పర్వతాల్లా కనిపించే ఆ ఏనుగులు, భీమసేనుని గద దెబ్బలకు తలలు పగిలి, విరిగిన రక్తాన్ని ఎక్కువగా కార్చాయి.

పతన్తి ద్విరదా భూమౌ వజ్రఘాతాదివాచలాః। గజానశ్వాన్రథాంశ్చైవ పాతయామాస పాణ్డవః

వజ్రం పడిన కొండలు పడిపోవడంలా, ఆ ఏనుగులు నేలపై కూలిపోయాయి. పాండవుడు ఏనుగులు, కుదిరాళ్లు, రథాలను కూడా పడగొట్టాడు.

పదాతీంశ్చ రథాంశ్చైవ న్యవధీదర్జునాగ్రజః। గోపాల ఇవ దణ్డేన యథా పశుగణాన్వనే

అర్జునుని అన్నయ్య, కాలపాశంతో అడవిలో పశువులను కొట్టే గోపాలుడు లాగా, పాదాట సైనికులను, రథికులను సంహరించాడు.

చాలయన్రథనాగాంశ్చ సంచచాల వృకోదరః। భారద్వాజప్రియం కర్తుముద్యతః ఫాల్గునస్తదా

వృకోదరుడు రథాలు, ఏనుగులను ఊపుతూ, కదిలిస్తూ ఉండగా, ఫాల్గుణుడు భరద్వాజుని సంతోషపెట్టేందుకు అదే విధంగా ప్రవర్తించాడు.

పార్షతం శరజాలేన క్షిపన్నాగాత్స పాణ్డవః। హయౌఘాంశ్చ రథౌఘాంశ్చ గజౌఘాంశ్చ సమన్తతః

పాండవుడు తన బాణాల వర్షంతో పర్షతుని మీద దాడి చేసి, చుట్టూ ఉన్న గుర్రాల దళాలను, రథాల సమూహాలను, ఏనుగుల గుంపులను కూల్చేశాడు.

పాతయన్సమరే రాజన్యుగాన్తాగ్రిరివ జ్వలన్। తతస్తే హన్యమానా వై పఞ్చాలాః సృఞ్జయాస్తథా

అతడు యుద్ధంలో యుగాంతంలో మండే అగ్నిలా శత్రువులను పడగొట్టాడు. అప్పుడు పాంచాళులు, శ్రీంజయులు నాశనమయ్యారు.

శరైర్నానావిధైస్తూర్ణం పార్థం సంఛాద్య సర్వశః। సింహనాదం ముఖైః కృత్వా సమయుధ్వన్త పాణ్డవమ్

వారు అనేక విధాలైన వేగమైన బాణాలతో పార్థుని పూర్తిగా కప్పేశారు. సింహాల్లా గర్జిస్తూ పాండవునితో పోరాడారు.

తద్యుద్ధమభవద్ధోరం సముహాద్భుతదర్శనమ్। సింహనాదస్వనం శ్రుత్వా నామృష్యత్పాకశాసనిః

ఆ యుద్ధం భయంకరంగా, ఆశ్చర్యంగా మారింది. సింహగర్జనల శబ్దం విని పాండుపుత్రుడు తట్టుకోలేకపోయాడు.

తతః కిరీటీ సహసా పఞ్చాలాన్సమరేఽద్రవత్। ఛాదయన్నిషుజాలేన మహతా మోహయన్నివ

తలపై కిరీటమున్న వాడు వెంటనే యుద్ధంలో పాంచాళుల మీద దూకి, గొప్ప బాణవర్షంతో వారిని కప్పివేస్తూ, వారిని మోహింపజేసినట్టు చేశాడు.

శీఘ్రమభ్యస్యతో బాణాన్సందధానస్య చానిశమ్। నాన్తరం దదృశే కించిత్కౌన్తేయస్య యశస్వినః

అతడు వేగంగా బాణాలు ఎక్కిస్తూ, విడిచిపెడుతూ ఉండగా, కుంతీ కుమారుని రూపం ఏమాత్రం కనబడలేదు.

న దిశో నాన్తరిక్షం చ తదా నైవ చ మేదినీ। అదృశ్యత మహారాజ తత్ర కించిన్న సఙ్గరే

ఆ సమరభూమిలో దిక్కులు, ఆకాశం, భూమి ఏదీ కనిపించలేదు, మహారాజా! అక్కడ ఏదీ స్పష్టంగా కనిపించలేదు.

పాఞ్చాలానాం కురూణాం చ సాధుసాధ్వితి నిస్వనః। తత్ర తూర్యనినాదశ్చ శఙ్ఖానాం చ మహాస్వనః

పాంచాళులు, కౌరవులు 'బాగుంది! బాగుంది!' అని అరవడం, తూర్యాల మోగింపు, శంఖాల ఘనమైన ధ్వని అక్కడ వినిపించాయి.