సలిలాదుత్థితో వహ్నిర్యేన వ్యాప్తం చరాచరమ్। దధీచస్యాస్థితో వజ్రం కృతం దానవసూదనమ్
నీటిలో నుంచి అగ్ని పుట్టింది, అది చరాచరమంతా వ్యాపించింది. దధీచి ఎముకలతో దానవులను సంహరించిన వజ్రాయుధం తయారైంది.
ఆగ్నేయః కృత్తికాపుత్రో రౌద్రో గాఙ్గేయ ఇత్యపి। శ్రూయతే భగవాన్దేవః సర్వగుహ్యమయో గుహః
అగ్నిలో పుట్టినవాడిగా, కృత్తికా కుమారుడిగా, గంగా పుత్రుడిగా, భయంకరుడిగా భగవంతుడైన గుహుడు ప్రసిద్ధి చెందాడు. ఆయన అంతర్యామి.
క్షత్రియేభ్యశ్చ యే జాతా బ్రాహ్మణాస్తే చ తే శ్రుతాః। విశ్వామిత్రప్రభృతయః ప్రాప్తా బ్రహ్మత్వమవ్యయమ్
క్షత్రియుల నుంచి జన్మించిన బ్రాహ్మణులు కూడా ప్రసిద్ధులే. విశ్వామిత్రుడు మొదలైన వారు బ్రాహ్మణత్వాన్ని సంపాదించారు.
ఆచార్యః కలశాజ్జాతో ద్రోణః శస్త్రభృతాం వరః। గౌతమస్యాన్వవాయే చ శరస్తమ్బాచ్చ గౌతమః
శస్త్రవిద్యలో అగ్రగణ్యుడైన ద్రోణుడు కలశంలో పుట్టాడు. గౌతముడు గౌతముల వంశంలో, ముళ్ల పొదలో జన్మించాడు.
భవతాం చ యథా జన్మ తదప్యాగమితం మయా। సకుణ్డలం సకవచం సర్వలక్షణలక్షితమ్। కథమాదిత్యసదృశం మృగీ వ్యాఘ్రం జనిష్యతి
మీ జన్మవృత్తాంతం కూడా నాకు తెలుసు. కుండలాలతో, కవచంతో, అన్ని శుభలక్షణాలతో, సూర్యుని వంటి వాడిని ఒక పులి ప్రసవించింది.
పృథివీరాజ్యమర్హోఽయం నాఙ్గరాజ్యం నరేశ్వరః। అనేన బాహువీర్యేణ మయా చాజ్ఞానువర్తినా
ఈ రాజు భూమిని పాలించడానికి అర్హుడు. అంగ రాజ్యానికి మాత్రమే కాదు. ఇతని బాహుబలంతో, నేను విధేయుడిగా ఉండగా, భూమి పాలనకు తగినవాడు.
యస్య వా మనుజస్యేదం న క్షాన్తం మద్విచేష్టితమ్। రథమారుహ్య పద్భ్యాం స వినామయతు కార్ముకమ్
ఇక్కడ ఎవరికైనా నా చర్యలు నచ్చకపోతే, అతడు రథంపైకి ఎక్కి, తన చేతులతో విల్లు వంచి చూపించాలి.
తతః సర్వస్య రఙ్గస్య హాహాకారో మహానభూత్। సాధువాదానుసంబద్ధః సూర్యశ్చాస్తముపాగమత్
అంతటా రంగస్థలంలో గొప్ప గొడవ, 'బాగుంది!' అని ప్రశంసలు వినిపించాయి. అప్పటికే సూర్యుడు అస్తమించాడు.
తతో దుర్యోధనః కర్ణమాలమ్బ్యాగ్రకరే నృపః। దీపికాభిః కృతాలోకస్తస్మాద్రఙ్గాద్వినిర్యయౌ
ఆ తరువాత దుర్యోధనుడు కర్ణుని చేతిపట్టుకుని, దీపాల వెలుతురులో ఆ రంగస్థలాన్ని విడిచిపోయాడు.
పాణ్డవాశ్చ సహద్రోణాః సకృపాశ్చ విశాంపతే। భీష్మేణ సహితాః సర్వే యయుః స్వం స్వం నివేశనమ్
పాండవులు, ద్రోణుడు, కృపాచార్యుడు, భీష్మునితో కలిసి, అందరూ తమ తమ నివాసాలకు వెళ్లారు.
అర్జునేతి జనః కశ్చిత్కశ్చిత్కర్ణేతి భారత। కశ్చిద్దుర్యోధనేత్యేవం బ్రువన్తః ప్రస్థితాస్తదా
ఎవరైనా 'అర్జునుడు!', మరికొందరు 'కర్ణుడు!', ఇంకొందరు 'దుర్యోధనుడు!' అని పిలుచుకుంటూ వెళ్లిపోయారు.
కున్త్యాశ్చ ప్రత్యభిజ్ఞాయ దివ్యలక్షణసూచితమ్। పుత్రమఙ్గేశ్వరం స్నేహాచ్ఛన్నా ప్రీతిరజాయత
దివ్య లక్షణాలతో ఉన్న తన కుమారుడిని గుర్తించిన కుంతీ, ప్రేమతో తన మనసులో ఆనందాన్ని దాచుకుంది.
దుర్యోధనస్యాపి తదా కర్ణమాసాద్య పార్థివ। భయమర్జునసంజాతం క్షిప్రమన్తరధీయత
ఆ సమయంలో దుర్యోధనుడు కర్ణుని పొందిన వెంటనే, అర్జునుని వల్ల కలిగిన భయం అతనిలో నుంచి వెంటనే పోయింది.
స చాపి వీరః కృతశస్త్రనిశ్రమః పరేణ సామ్నాఽభ్యవదత్సుయోధనమ్। యుధిష్ఠిరస్యాప్యభవత్తదా మతి- ర్న కర్ణతుల్యోఽస్తి ధనుర్ధరః క్షితౌ
ఆ వీరుడు ఆయుధ విద్యలో నిపుణుడై, సుయోధనుడిని మర్యాదగా పలికాడు. యుధిష్ఠిరుడికీ అప్పట్లో, 'భూమిపై కర్ణునికి సమానమైన విలువాడు లేడు' అనే భావన కలిగింది.
పాణ్డవాన్ధార్తరాష్ట్రాంశ్చ కృతాస్త్రాన్ప్రసమీక్ష్య సః। గుర్వర్థం దక్షిణాం కాలే ప్రాప్తేఽమన్యత వై గురుః
పాండవులు, ధృతరాష్ట్ర కుమారులు ఆయుధ విద్యలో నిపుణులయ్యారని చూసిన గురువు, గురుదక్షిణా సమయం వచ్చిందని భావించాడు.
అస్త్రశిక్షామనుజ్ఞాతాన్రఙ్గద్వారముపాగతాన్। భారద్వాజస్తతస్తాంస్తు సర్వానేవాభ్యభాషత
అస్త్ర విద్య నేర్చుకోవడానికి అనుమతి పొందిన వారంతా రంగ ద్వారానికి వచ్చినప్పుడు, భరద్వాజుడు వారందరినీ ఉద్దేశించి మాట్లాడాడు.
ఇచ్ఛామి దత్తాం సహితాం మహ్యం పరమదక్షిణామ్। ఏవముక్తాస్తతః సర్వే శిష్యా ద్రోణమథాబ్రువన్। భగవన్కిం ప్రయచ్ఛామ ఆజ్ఞాపయతు నో గురుః
నాకు ఆ దక్షిణతో కూడిన గొప్ప బహుమానాన్ని ఇవ్వాలని నేను కోరుతున్నాను. అలా చెప్పగానే, అందరు శిష్యులు ద్రోణుని చూచి, "గురువుగారు, మేమేమి ఇవ్వాలి? మీరు చెప్పండి," అని అడిగారు.
తతః శిష్యాన్సమాహూయ ఆచార్యోఽర్థమచోదయత్। ద్రోణః సర్వానశేషేణ దక్షిణార్థం మహీపతే
ఆ తర్వాత ఆచార్యుడు తన శిష్యులను పిలిపించి, రాజా, నేర్పిన విద్యకు పూర్తిగా దక్షిణ ఇవ్వాలని వారిని ప్రోత్సహించాడు.
పఞ్చాలరాజం ద్రుపదం గృహిత్వా రణమూర్ధని। పర్యానయత భద్రం వః సా స్యాత్పరమదక్షిణా
పాంచాల రాజైన ద్రుపదుని యుద్ధంలో పట్టుకుని నా దగ్గరకు తీసుకురండి. అదే నాకు అత్యుత్తమ దక్షిణ అవుతుంది.
తథేత్యుక్త్వా తు తే సర్వే రథైస్తూర్ణం ప్రహారిణః। ఆచార్యధనదానార్థం ద్రోణేన సహితా యయుః
"అలాగు," అని చెప్పి, అందరూ యుద్ధంలో నిపుణులై, వేగంగా రథాలపై ఎక్కి, ద్రోణునితో కలిసి ఆచార్యుని దక్షిణ కోసం బయలుదేరారు.
తతోఽభిజగ్ముః పఞ్చాలాన్నిఘ్నన్తస్తే నరర్షభాః। మమృదుస్తస్య నగరం ద్రుపదస్య మహౌజసః
తర్వాత ఆ మహాపురుషులు పాంచాలుల మీద దాడి చేసి, శత్రువులను ఓడించి, బలవంతుడైన ద్రుపదుని పట్టణానికి చేరుకున్నారు.
దుర్యోధనశ్చ కర్ణశ్చ యుయుత్సుశ్చ మహాబలః। దుఃశాసనో వికర్ణశ్చ జలసన్ధః సులోచనః
దుర్యోధనుడు, కర్ణుడు, మహాబలుడు యుయుత్సు, దుఃశాసనుడు, వికర్ణుడు, జలసంధుడు, సులోచనుడు—
ఏతే చాన్యే చ బహవః కుమారా బహువిక్రమాః। అహం పూర్వమహం పూర్వమిత్యేవం క్షత్రియర్షభాః
ఇంకా అనేక పరాక్రమశాలులు, యువరాజులు, "నేనే ముందుగా పోతాను! నేనే ముందుగా పోతాను!" అని చెప్పుకుంటూ, ఆ క్షత్రియ శ్రేష్ఠులు ముందుకు సాగారు.
తతో వరరాథారూఢాః కుమారాః సాదిభిః సహ। ప్రవిశ్య నగరం సర్వే రాజమార్గముపాయయుః
తర్వాత ఆ యువరాజులు, అద్భుతమైన రథాలపై తమ అనుచరులతో కలిసి పట్టణంలోకి ప్రవేశించి, రాజమార్గాన్ని అనుసరించారు.
తస్మిన్కాలే తు పాఞ్చాలః శ్రుత్వా దృష్ట్వా మహద్బలమ్। భ్రాతృభిః సహితో రాజంస్త్వరయా నిర్యయౌ గృహాత్
అప్పుడు పాంచాల రాజు, ఆ గొప్ప సైన్యాన్ని చూసి, తన అన్నదమ్ములతో కలిసి త్వరగా ఇంటి నుంచి బయటకు వచ్చాడు.
తతస్తు కృతసన్నాహా యజ్ఞసేనసహోదరాః। శరవర్షాణి ముఞ్చన్తః ప్రణేదుః సర్వ ఏవ తే
తర్వాత యజ్ఞసేనుని అన్నదమ్ములు, యుద్ధానికి సిద్ధమై, బాణవర్షాన్ని కురిపిస్తూ, అందరూ ఒకేసారి గర్జించారు.
తతో రథేన శుభ్రేణ సమాసాద్య తు కౌరవాన్। యజ్ఞసేనః శరాన్ఘోరాన్వవర్ష యుధి దుర్జయః
అప్పుడు యుద్ధంలో అపరాజితుడైన యజ్ఞసేనుడు, ప్రకాశవంతమైన రథంపై కౌరవులను చేరి, భయంకరమైన బాణాలతో వారిపై వర్షంలా కురిపించాడు.
పూర్వమేవ తు సంమన్త్ర్య పార్థో ద్రోణమథాఽబ్రవీత్। దర్పోద్రేకాత్కుమారాణామాచార్యం ద్విజసత్తమమ్
అయితే, అంతకంటే ముందే అర్జునుడు, సలహా తీసుకుని, బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడైన ద్రోణుని దగ్గరకి వెళ్లి, యువరాజుల గర్వాన్ని గురించి చెప్పాడు.
ఏషాం పరాక్రమస్యాన్తే వయం కుర్యామ సాహసమ్। ఏతైరశక్యః పాఞ్చాలో గ్రహీతుం రణమూర్ధని
వారంతా తమ పరాక్రమాన్ని చూపిన తరువాత, మనమొక గొప్ప కార్యం చేస్తాం. వీళ్లతో కలసి యుద్ధంలో పాంచాలుని పట్టుకోవడం సాధ్యం కాదు.
ఏవముక్త్వా తు కౌన్తేయో భ్రాతృభిః సహితోఽనఘః। అర్ధక్రోశే తు నగరాదతిష్ఠద్బహిరేవ సః
ఇలా చెప్పిన కుంటీ కుమారుడు, తన అన్నదమ్ములతో కలిసి, పట్టణానికి అర కొలదూరంలో బయటే నిలిచాడు.