కురురాజే హి రఙ్గస్థే భీమే చ బలినాం వరే। పక్షపాతకృతస్నేహః స ద్విధేవాభవజ్జనః
కురు మహారాజు రంగస్థలంలో కూర్చున్నప్పుడు, బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడైన భీముడు అక్కడ ఉండగా, జనులు పక్షపాతంతో రెండు వర్గాలుగా విడిపోయారు.
జయ హే కురురాజేతి జయ హే భీమ ఇత్యుత। పురుషాణాం సువిపులాః ప్రణాదాః సహసోత్థితాః
‘కురు రాజుకు విజయం!’ ‘భీమునికి విజయం!’ అని పురుషుల గుంపు ఒక్కసారిగా గొప్ప శబ్దంతో అరవడం మొదలుపెట్టింది.
తతః క్షుబ్ధార్ణవనిభం రఙ్గమాలోక్య బుద్ధిమాన్। భారద్వాజః ప్రియం పుత్రమశ్వత్థామానమబ్రవీత్
ఆ సమయంలో, రంగస్థలం కలకలం మాండుతున్న సముద్రంలా కనిపించగా, బుద్ధిమంతుడైన భారద్వాజుడు తన ప్రియమైన కుమారుడు అశ్వత్థామను ఇలా అన్నాడు.
వారయైతౌ మహావీర్యౌ కృతయోగ్యావుభావపి। మా భూద్రఙ్గప్రకోపోఽయం భీమదుర్యోధనోద్భవః
ఈ ఇద్దరు మహావీరులను, ఇద్దరూ శిక్షణ పొందినవారే అయినా, ఆపు. భీముడు, దుర్యోధనుడు కలిగించిన ఈ కలకలం మరింత పెరగకూడదు.
తత ఉత్థాయ వేగేన అశ్వత్థామా న్యవారయత్। గురోరాజ్ఞా భీమ ఇతి గాన్ధారే గురుశాసనమ్। అలం శిక్షాకృతం వేగమలం సాహసమిత్యుత
అప్పుడు అశ్వత్థామ వేగంగా లేచి, గురువు ఆజ్ఞతో వారిని ఆపుతూ, ‘చాలు భీమా! చాలు గాంధారి కుమారా! చాలు ఈ ప్రదర్శన, చాలు ఈ వేగం, చాలు ఈ ధైర్యం!’ అని అన్నాడు.
తతస్తావుద్యతగతౌ గురుపుత్రేణ వారితౌ। యుగాన్తానిలసంక్షుబ్ధౌ మహావేలావివార్ణవౌ
తర్వాత, గురుపుత్రుడు వారిని ఆపగా, యుగాంత సమయంలో గాలికి కలకలించే మహాసముద్రాల్లా ఉన్న ఆ ఇద్దరూ నిలిచిపోయారు.
తతో రఙ్గాఙ్గణగతో ద్రోణో వచనమబ్రవీత్। నివార్య వాదిత్రగణం మహామేఘనిభస్వనమ్
తర్వాత ద్రోణుడు రంగస్థలంలోకి వచ్చి, మేఘగర్జనలా ఉన్న వాద్యాల శబ్దాన్ని ఆపించి, ఇలా చెప్పాడు.
యో మే పుత్రాత్ప్రియతరః సర్వశస్త్రవిశారదః। ఐన్ద్రిరిన్ద్రానుజసమః స పార్థో దృశ్యతామితి
నా కుమారునికంటే నాకు ఎక్కువ ప్రియమైనవాడు, అన్ని ఆయుధాల్లో నిపుణుడు, ఇంద్రుని తమ్ముడితో సమానమైనవాడు — ఆ పార్థుడు ఇప్పుడు అందరికీ కనబడాలి.
ఆచార్యవచనేనాథ కృతస్వస్త్యయనో యువా। బద్ధగోధాఙ్గులిత్రాణః పూర్ణతూణః సకార్ముకః
ఆచార్యుని ఆజ్ఞతో, యవ్వనంలో ఉన్న వాడు, మంగళకార్యాలు చేసి, చేతి వేళ్ళకు రక్షణలు ధరించి, కిరీటంతో, బాణాలతో నిండిన తుప్పుతో, విల్లు పట్టుకుని వచ్చాడు.
కాఞ్చనం కవచం బిభ్రత్ప్రత్యదృశ్య ఫాల్గునః। సార్కః సేన్ద్రాయుధతడిత్ససన్ధ్య ఇవ తోయదః
బంగారు కవచం ధరించిన ఫాల్గుణుడు, సూర్యకిరణాలు మరియు ఇంద్రధనస్సు మెరుపులతో అలంకరించబడిన సాయంకాల మేఘంలా ప్రకాశించాడు.
తతః సర్వస్య రఙ్గస్య సముత్పిఞ్జలకోఽభవత్। ప్రావాద్యన్త చ వాద్యాని సశఙ్ఖాని సమన్తతః
తర్వాత, మొత్తం రంగస్థలమంతా కలకలిగా మారింది; వాద్యాలు, శంఖాలు చుట్టూ ప్రతిధ్వనించాయి.
ఏష కున్తీసుతః శ్రీమానేష మధ్యమపాణ్డవః। ఏష పుత్రో మహేన్ద్రస్య కురూణామేష రక్షితా
ఇతడే కుంతీ కుమారుడు, మధ్య పాండవుడు; ఇతడే మహేంద్రుని కుమారుడు, కురువంశాన్ని కాపాడేవాడు.
ఏషోఽస్త్రవిదుషాం శ్రేష్ఠ ఏష ధర్మభృతాం వరః। ఏష శీలవతాం చాపి శీలజ్ఞాననిధిః పరః
ఇతడే ఆయుధ విద్యలో నిపుణులలో శ్రేష్ఠుడు, ధర్మాన్ని పాటించేవారిలో ఉత్తముడు, సద్గుణాలూ జ్ఞానంలో పరిపూర్ణుడైనవాడు.
ఇత్యేవం తుములా వాచః శుశ్రువుః ప్రేక్షకేరితాః। కున్త్యాః ప్రస్రవసంయుక్తైరస్రైః క్లిన్నమురోఽభవత్
అలా ప్రేక్షకులు గొప్ప శబ్దంతో మాట్లాడగా, కుంతీ కన్నీటి ధారలతో తన వక్షస్సును తడిపేసింది.
తేన శబ్దేన మహతా పూర్ణశ్రుతిరథాబ్రవీత్। ధృతరాష్ట్రో నరశ్రేష్ఠో విదురం హృష్టమానసః
ఆ గొప్ప శబ్దాన్ని విని, ధృతరాష్ట్రుడు, శ్రవణశక్తి కలవాడు, ఆనందంతో విదురునితో ఇలా అన్నాడు.
క్షత్తః క్షుబ్ధార్ణవనిభః కిమేష సుమహాస్వనః। సహసైవోత్థితో రఙ్గే భిన్దన్నివ నభస్తలమ్
క్షత్తా! రంగస్థలంలో ఒక్కసారిగా మాండిన ఈ మహాశబ్దం, కలకలించే సముద్రంలా, ఆకాశాన్ని చీల్చినట్టు వినిపిస్తోంది — ఇది ఏమిటి?
ఏష పార్థో మహారాజ ఫాల్గునః పాణ్డునన్దనః। అవతీర్ణః సకవచస్తత్రైవ సుమిహాస్వనః
ఇక్కడ పార్థుడు, మహారాజా, ఫాల్గుణుడు, పాండుకు ఆనందాన్ని ఇచ్చే వాడు, పూర్తిగా కవచంతో, గొప్ప గర్జనతో అక్కడకు దిగాడు.
ధన్యోఽస్మ్యనుగృహీతోఽస్మి రక్షితోఽస్మి మహామతే। పృథారణిసముద్భూతైస్త్రిభిః పాణ్డవవహ్నిభిః
నేను ధన్యుడను, నాకు దయ కలిగింది, నేను రక్షించబడ్డాను, మహాజ్ఞానీ, పృథ అనే తల్లిదండ్రుల నుండి పుట్టిన ముగ్గురు పాండవులు అగ్నిలా నాకు రక్షణగా ఉన్నారు.
తస్మిన్ప్రముదితే రఙ్గే కథంచిత్ప్రత్యుపస్థితే। దర్శయామాస బీభత్సురాచార్యాయాస్త్రలాఘవమ్
ఆ రంగంలో ఆనందం నిండినప్పుడు, బీభత్సుడు అక్కడకు వచ్చి, తన గురువుకు తన ఆయుధ నైపుణ్యాన్ని చూపించాడు.
ఆగ్నేయేనాసృజద్వహ్నిం వారుణేనాసృజత్పయః। వాయవ్యేనాసృజద్వహ్నిం పార్జన్యేనాసృజద్ధనాన్
అగ్నాస్త్రంతో అగ్నిని సృష్టించాడు, జలాస్త్రంతో నీటిని సృష్టించాడు, వాయవ్యాస్త్రంతో మళ్లీ అగ్నిని సృష్టించాడు, వర్షాస్త్రంతో ధనాన్ని కురిపించాడు.
భౌమేన ప్రాసృజద్భూమిం పార్వతేనాసృజద్గిరీన్। అన్తర్ధానేన చాస్త్రేణ పునరన్తర్హితోఽభవత్
భూమ్యాస్త్రంతో భూమిని, పర్వతాస్త్రంతో పర్వతాలను సృష్టించాడు, మరొక రహస్యాస్త్రంతో కనిపించకుండా పోయాడు.
క్షణాత్ప్రాంశుః క్షణాద్ధ్రస్వః క్షణాచ్చ రథధూర్గతః। క్షణేన రథమధ్యస్థః క్షణేనావతరన్మహీమ్
ఒక క్షణంలో పొడవుగా, మరొక క్షణంలో చిన్నవాడిగా, ఇంకొక క్షణంలో రథధ్వజంపై, వెంటనే రథంలో, వెంటనే భూమిపైకి దిగిపోయాడు.
సుకుమారం చ సూక్ష్మం చ గురు చాపి గురుప్రియః। సౌష్ఠవేనాభిసంయుక్తః సోఽవిధ్యద్వివిధైః శరైః
అతడు మృదువుగా, సూక్ష్మంగా, బరువుగా, గురువుకు ప్రియంగా, నైపుణ్యంతో కూడి,色色మైన బాణాలతో లక్ష్యాన్ని తాకాడు.
భ్రమతశ్చ వరాహస్య లోహస్య ప్రముఖే సమమ్। పఞ్చబాణానసంక్తాన్సంముమోచైకబాణవత్
ఇనుప పంది తిరుగుతున్నప్పుడు, ఐదు బాణాలను ఒకేసారి, ఒక్క బాణంలా వదిలాడు.
గవ్యే విషాణకోశే చ చలే రజ్జ్వవలమ్బిని। నిచఖాన మహావీర్యః సాయకానేకవింశతిమ్
ఆ గొర్రె కొమ్ము పొట్టలో, కదులుతున్న కయిలో, ఆ మహావీరుడు ఇరవై ఒక బాణాలను నిక్షిప్తం చేశాడు.
ఇత్యేవమాది సుమహత్ఖడ్గే ధనుషి చానఘ। గదాయాం శస్త్రకుశలో మణ్డలాని హ్యదర్శయత్
ఇలా గొప్ప ఖడ్గంలో, ధనుస్సులో, పాపరహితుడా, గదలో ఆయుధ నైపుణ్యంతో వలయాలను చూపించాడు.
తతః సమాప్తభూయిష్ఠే తస్మిన్కర్మణి భారత। మన్దీభూతే సమాజే చ వాదిత్రస్య చ నిఃస్వనే
అప్పుడు ఆ కార్యం పూర్తవబోతున్నప్పుడు, భారతా, సమాజం నిశ్శబ్దంగా మారింది, వాద్యాల ధ్వని మెల్లగా తగ్గిపోయింది.
ద్వారదేశాత్సముద్భూతో మాహాత్మ్యబలసూచకః। వజ్రనిష్పేషసదృశః శుశ్రువే భుజనిఃస్వనః
అప్పుడు ద్వారపు వైపు నుండి గొప్పతనం, బలాన్ని సూచించే శబ్దం, వజ్రం పగలగొట్టినట్టు, భుజాల గర్జన వినిపించింది.
దీర్యన్తే కిం ను గిరయః కింస్విద్భూమిర్విదీర్యతే। కింస్విదాపూర్యతే వ్యోమ జలధారాఘనైర్ఘనైః
పర్వతాలు పగిలిపోతున్నాయా? భూమి చీలిపోతుందా? ఆకాశం మేఘాలతో నిండిపోతుందా, వర్షం కురుస్తుందా?
రఙ్గస్యైవం మతిరభూత్క్షణేన వసుధాధిప। ద్వారం చాభిముఖాః సర్వే బభూవుః ప్రేక్షకాస్తదా
ఒక క్షణానికి భూమిపతికి ఇలాంటి ఆలోచనలు వచ్చాయి. అప్పుడే అందరు ప్రేక్షకులు ద్వారం వైపు చూశారు.