తే స్మ లక్ష్యాణి బిభిదుర్బాణైర్నామాఙ్కశోభితైః। వివిధైర్లాఘవోత్సృష్టైరుహ్యన్తో వాజిభిర్ద్రుతమ్
వారు తమ పేర్లతో అలంకరించిన బాణాలతో, గుర్రాలపై వేగంగా ప్రయాణిస్తూ, లక్ష్యాలను చాకచక్యంగా కొట్టారు.
తత్కుమారబలం తత్ర గృహీతశరకార్ముకమ్। గన్ధర్వనగరాకారం ప్రేక్ష్య తే విస్మితాభవన్
ఆ యువరాజులు విల్లు, బాణాలతో సిద్ధంగా ఉండి, గంధర్వ నగరంలా కనిపించగా, చూసేవారు ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయారు.
సహసా చుక్రుశుశ్చాన్యే నరాః శతసహస్రశః। విస్మయోత్ఫుల్లనయనాః సాధుసాధ్వితి భారత
ఆ సమయంలో వందల, వేల మంది మిగతా ప్రజలు అకస్మాత్తుగా 'బాగుంది! బాగుంది!' అని కళ్ళు విస్తరించి ఆశ్చర్యంతో అరవసాగారు.
కృత్వా ధనుషి తే మార్గాన్రథచర్యాసు చాసకృత్। గజపృష్ఠేఽశ్వపృష్ఠే చ నియుద్ధే చ మహాబలాః
వారు విల్లు పట్టుకుని, రథాలపై, ఏనుగుల మీద, గుర్రాలపై, ఒంటరిగా యుద్ధంలో తమ శక్తిని పున:పున: ప్రదర్శించారు.
గృహీతఖడ్గచర్మాణస్తతో భూయః ప్రహారిణః। త్సరుమార్గాన్యథోద్దిష్టాంశ్చేరుః సర్వాసు భూమిషు
తర్వాత వారు ఖడ్గం, కవచం పట్టుకుని, మళ్లీ యుద్ధానికి సిద్ధమై, ఆయుధ విన్యాసాలను రంగస్థలంలో అన్ని వైపులా చేశారు.
లాఘవం సౌష్ఠవం శోభాం స్థిరత్వం దృఢముష్టితామ్। దదృశుస్తత్ర సర్వేషాం ప్రయోగం ఖడ్గచర్మణోః
అక్కడ అందరూ వారి చురుకుదనం, నైపుణ్యం, అందం, స్థిరత్వం, బలమైన పట్టును ఖడ్గం, కవచ వినియోగంలో చూశారు.
అథ తౌ నిత్యసంహృష్టౌ సుయోధనవృకోదరౌ। అవతీర్ణౌ గదాహస్తావేకశృఙ్గావివాచలౌ
తర్వాత ఎప్పుడూ ఉల్లాసంగా ఉండే సుయోధనుడు, వృకోదరుడు ఇద్దరూ గదలు చేతబట్టి, ఒకే కొండ శిఖరంలా రంగస్థలంలోకి దిగారు.
బద్ధకక్ష్యౌ మహాబాహూ పౌరుషే పర్యవస్థితౌ। బృంహన్తౌ వాసితాహేతోః సమదావివ కుఞ్జరౌ
కటిబంధం కట్టుకుని, బలమైన భుజాలతో, పురుషోచితంగా నిలబడి, పరాక్రమంతో ఉప్పొంగుతూ, మత్తులో ఉన్న రెండు ఏనుగుల్లా మెరిసిపోతున్నారు.
తౌ ప్రదక్షిణసవ్యాని మణ్డలాని మహాబలౌ। చేరతుర్మణ్డలగతౌ సమదావివ కుఞ్జరౌ
ఆ ఇద్దరు మహాబలులు ఒకరిని ఒకరు చుట్టూ, కుడివైపు, ఎడమవైపు తిరుగుతూ, సమానబలమున్న రెండు ఏనుగులు పోటీ పడుతున్నట్టు ప్రదక్షిణలు చేశారు.
విదురో ధృతరాష్ట్రాయ గాన్ధార్యాః పాణ్డవారణిః। న్యవేదయేతాం తత్సర్వం కుమారాణాం విచేష్టితమ్
విదురుడు, గాంధారి కుమారుడు మరియు పాండవ ఏనుగు చేసిన ప్రతీ కార్యాన్ని, రాజైన ధృతరాష్ట్రునికి వివరంగా తెలియజేశాడు.
కురురాజే హి రఙ్గస్థే భీమే చ బలినాం వరే। పక్షపాతకృతస్నేహః స ద్విధేవాభవజ్జనః
కురు మహారాజు రంగస్థలంలో కూర్చున్నప్పుడు, బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడైన భీముడు అక్కడ ఉండగా, జనులు పక్షపాతంతో రెండు వర్గాలుగా విడిపోయారు.
జయ హే కురురాజేతి జయ హే భీమ ఇత్యుత। పురుషాణాం సువిపులాః ప్రణాదాః సహసోత్థితాః
‘కురు రాజుకు విజయం!’ ‘భీమునికి విజయం!’ అని పురుషుల గుంపు ఒక్కసారిగా గొప్ప శబ్దంతో అరవడం మొదలుపెట్టింది.
తతః క్షుబ్ధార్ణవనిభం రఙ్గమాలోక్య బుద్ధిమాన్। భారద్వాజః ప్రియం పుత్రమశ్వత్థామానమబ్రవీత్
ఆ సమయంలో, రంగస్థలం కలకలం మాండుతున్న సముద్రంలా కనిపించగా, బుద్ధిమంతుడైన భారద్వాజుడు తన ప్రియమైన కుమారుడు అశ్వత్థామను ఇలా అన్నాడు.
వారయైతౌ మహావీర్యౌ కృతయోగ్యావుభావపి। మా భూద్రఙ్గప్రకోపోఽయం భీమదుర్యోధనోద్భవః
ఈ ఇద్దరు మహావీరులను, ఇద్దరూ శిక్షణ పొందినవారే అయినా, ఆపు. భీముడు, దుర్యోధనుడు కలిగించిన ఈ కలకలం మరింత పెరగకూడదు.
తత ఉత్థాయ వేగేన అశ్వత్థామా న్యవారయత్। గురోరాజ్ఞా భీమ ఇతి గాన్ధారే గురుశాసనమ్। అలం శిక్షాకృతం వేగమలం సాహసమిత్యుత
అప్పుడు అశ్వత్థామ వేగంగా లేచి, గురువు ఆజ్ఞతో వారిని ఆపుతూ, ‘చాలు భీమా! చాలు గాంధారి కుమారా! చాలు ఈ ప్రదర్శన, చాలు ఈ వేగం, చాలు ఈ ధైర్యం!’ అని అన్నాడు.
తతస్తావుద్యతగతౌ గురుపుత్రేణ వారితౌ। యుగాన్తానిలసంక్షుబ్ధౌ మహావేలావివార్ణవౌ
తర్వాత, గురుపుత్రుడు వారిని ఆపగా, యుగాంత సమయంలో గాలికి కలకలించే మహాసముద్రాల్లా ఉన్న ఆ ఇద్దరూ నిలిచిపోయారు.
తతో రఙ్గాఙ్గణగతో ద్రోణో వచనమబ్రవీత్। నివార్య వాదిత్రగణం మహామేఘనిభస్వనమ్
తర్వాత ద్రోణుడు రంగస్థలంలోకి వచ్చి, మేఘగర్జనలా ఉన్న వాద్యాల శబ్దాన్ని ఆపించి, ఇలా చెప్పాడు.
యో మే పుత్రాత్ప్రియతరః సర్వశస్త్రవిశారదః। ఐన్ద్రిరిన్ద్రానుజసమః స పార్థో దృశ్యతామితి
నా కుమారునికంటే నాకు ఎక్కువ ప్రియమైనవాడు, అన్ని ఆయుధాల్లో నిపుణుడు, ఇంద్రుని తమ్ముడితో సమానమైనవాడు — ఆ పార్థుడు ఇప్పుడు అందరికీ కనబడాలి.
ఆచార్యవచనేనాథ కృతస్వస్త్యయనో యువా। బద్ధగోధాఙ్గులిత్రాణః పూర్ణతూణః సకార్ముకః
ఆచార్యుని ఆజ్ఞతో, యవ్వనంలో ఉన్న వాడు, మంగళకార్యాలు చేసి, చేతి వేళ్ళకు రక్షణలు ధరించి, కిరీటంతో, బాణాలతో నిండిన తుప్పుతో, విల్లు పట్టుకుని వచ్చాడు.
కాఞ్చనం కవచం బిభ్రత్ప్రత్యదృశ్య ఫాల్గునః। సార్కః సేన్ద్రాయుధతడిత్ససన్ధ్య ఇవ తోయదః
బంగారు కవచం ధరించిన ఫాల్గుణుడు, సూర్యకిరణాలు మరియు ఇంద్రధనస్సు మెరుపులతో అలంకరించబడిన సాయంకాల మేఘంలా ప్రకాశించాడు.
తతః సర్వస్య రఙ్గస్య సముత్పిఞ్జలకోఽభవత్। ప్రావాద్యన్త చ వాద్యాని సశఙ్ఖాని సమన్తతః
తర్వాత, మొత్తం రంగస్థలమంతా కలకలిగా మారింది; వాద్యాలు, శంఖాలు చుట్టూ ప్రతిధ్వనించాయి.
ఏష కున్తీసుతః శ్రీమానేష మధ్యమపాణ్డవః। ఏష పుత్రో మహేన్ద్రస్య కురూణామేష రక్షితా
ఇతడే కుంతీ కుమారుడు, మధ్య పాండవుడు; ఇతడే మహేంద్రుని కుమారుడు, కురువంశాన్ని కాపాడేవాడు.
ఏషోఽస్త్రవిదుషాం శ్రేష్ఠ ఏష ధర్మభృతాం వరః। ఏష శీలవతాం చాపి శీలజ్ఞాననిధిః పరః
ఇతడే ఆయుధ విద్యలో నిపుణులలో శ్రేష్ఠుడు, ధర్మాన్ని పాటించేవారిలో ఉత్తముడు, సద్గుణాలూ జ్ఞానంలో పరిపూర్ణుడైనవాడు.
ఇత్యేవం తుములా వాచః శుశ్రువుః ప్రేక్షకేరితాః। కున్త్యాః ప్రస్రవసంయుక్తైరస్రైః క్లిన్నమురోఽభవత్
అలా ప్రేక్షకులు గొప్ప శబ్దంతో మాట్లాడగా, కుంతీ కన్నీటి ధారలతో తన వక్షస్సును తడిపేసింది.
తేన శబ్దేన మహతా పూర్ణశ్రుతిరథాబ్రవీత్। ధృతరాష్ట్రో నరశ్రేష్ఠో విదురం హృష్టమానసః
ఆ గొప్ప శబ్దాన్ని విని, ధృతరాష్ట్రుడు, శ్రవణశక్తి కలవాడు, ఆనందంతో విదురునితో ఇలా అన్నాడు.
క్షత్తః క్షుబ్ధార్ణవనిభః కిమేష సుమహాస్వనః। సహసైవోత్థితో రఙ్గే భిన్దన్నివ నభస్తలమ్
క్షత్తా! రంగస్థలంలో ఒక్కసారిగా మాండిన ఈ మహాశబ్దం, కలకలించే సముద్రంలా, ఆకాశాన్ని చీల్చినట్టు వినిపిస్తోంది — ఇది ఏమిటి?
ఏష పార్థో మహారాజ ఫాల్గునః పాణ్డునన్దనః। అవతీర్ణః సకవచస్తత్రైవ సుమిహాస్వనః
ఇక్కడ పార్థుడు, మహారాజా, ఫాల్గుణుడు, పాండుకు ఆనందాన్ని ఇచ్చే వాడు, పూర్తిగా కవచంతో, గొప్ప గర్జనతో అక్కడకు దిగాడు.
ధన్యోఽస్మ్యనుగృహీతోఽస్మి రక్షితోఽస్మి మహామతే। పృథారణిసముద్భూతైస్త్రిభిః పాణ్డవవహ్నిభిః
నేను ధన్యుడను, నాకు దయ కలిగింది, నేను రక్షించబడ్డాను, మహాజ్ఞానీ, పృథ అనే తల్లిదండ్రుల నుండి పుట్టిన ముగ్గురు పాండవులు అగ్నిలా నాకు రక్షణగా ఉన్నారు.
తస్మిన్ప్రముదితే రఙ్గే కథంచిత్ప్రత్యుపస్థితే। దర్శయామాస బీభత్సురాచార్యాయాస్త్రలాఘవమ్
ఆ రంగంలో ఆనందం నిండినప్పుడు, బీభత్సుడు అక్కడకు వచ్చి, తన గురువుకు తన ఆయుధ నైపుణ్యాన్ని చూపించాడు.
ఆగ్నేయేనాసృజద్వహ్నిం వారుణేనాసృజత్పయః। వాయవ్యేనాసృజద్వహ్నిం పార్జన్యేనాసృజద్ధనాన్
అగ్నాస్త్రంతో అగ్నిని సృష్టించాడు, జలాస్త్రంతో నీటిని సృష్టించాడు, వాయవ్యాస్త్రంతో మళ్లీ అగ్నిని సృష్టించాడు, వర్షాస్త్రంతో ధనాన్ని కురిపించాడు.