రఙ్గమధ్యే స్థితం ద్రోణమభివాద్య నరర్షభాః। చక్రుః పూజాం యథాన్యాయం ద్రోణస్య చ కృపస్య చ
రంగస్థలంలో మధ్యలో ఉన్న ద్రోణాచార్యుని గౌరవంగా నమస్కరించి, ఆ మహాపురుషులు ద్రోణునికీ కృపాచార్యునికీ యథావిధిగా పూజలు చేశారు.
ఆశీర్భిశ్చ ప్రయుక్తాభిః సర్వే సంహృష్టమానసాః। అభివాద్య పునః శస్త్రాన్బలిపుష్పైః సమర్చితాన్
అందరూ ఆనందభరిత హృదయాలతో ఆశీర్వాదాలు అందుకుని, మళ్లీ ఆయుధాలకు పూలతో అలంకరించి, భక్తితో నమస్కరించారు.
రక్తచన్దనసంమిశ్రైః స్వయమర్చన్తి కౌరవాః। రక్తచన్దనదిగ్ధాశ్చ రక్తమాల్యానుధారిణః
కౌరవులు తామే స్వయంగా ఆయుధాలను ఎర్ర చందనం పూసి పూజించి, ఎర్ర మాలలు ధరించి, ఎర్ర చందనం అలంకరించుకున్నారు.
సర్వే రక్తపతాకాశ్చ సర్వే రక్తాన్తలోచనాః। ద్రోణేన సమనుజ్ఞాతా గృహ్య శస్త్రం పరన్తపాః
అందరూ ఎర్ర జెండాలు పట్టుకుని, కళ్లల్లో ఎర్రదనం మెరిపిస్తూ, ద్రోణాచార్యుని అనుమతితో ఆయుధాలు చేతబట్టారు.
ధనూంషి పూర్వ సంగృహ్య తప్తకాఞ్చనభూషితాః। సజ్యాని వివిధాకారాః శరైః సన్ధాయ కౌరవా
ముందుగా మెరిసే బంగారు అలంకరణలతో ఉన్న విల్లు పట్టుకుని, కౌరవులు వాటిని రకరకాలుగా సన్నద్ధం చేసి, బాణాలను నిమ్మారు.
జ్యాఘోషం తలఘోషం చ కృత్వా భూతాన్యమోహయన్
వారు విల్లుల తంతుల శబ్దం, చేతుల చప్పుళ్లతో భూతాలను ఆశ్చర్యపరిచారు.
అనుజ్యేష్ఠం చ తే తత్ర యుధిష్ఠిరపునరోగమాః। చక్రురస్త్రం మహావీర్యాః కుమారాః పరమాద్భుతమ్
అక్కడ యుధిష్ఠిరుడు ముందుండగా, ఆ మహాశక్తిశాలులు యుద్ధంలో ఏమాత్రం హాని లేకుండా, అద్భుతమైన ఆయుధ విన్యాసాలు చేశారు.
కేషాంచిత్తత్ర మాల్యేషు శరా నిపతితా నృప। కేషాంచిత్పుష్పముకుటే నిపతన్తి స్మ సాయకాః
ఓ రాజా! అక్కడ కొందరికి బాణాలు వారి మాలలపై పడగా, మరికొందరికి పూల కిరీటాలపై బాణాలు పడ్డాయి.
కేచిల్లక్ష్యాణి వివిధైర్బాణైరాహితలక్షణైః। బిభిదుర్లాఘవోత్సృష్టైర్గురూణి చ లఘూని చ
కొంతమంది రకరకాల లక్ష్యాలకు గుర్తు వేసిన బాణాలతో, పెద్దవైనా చిన్నవైనా లక్ష్యాలను చాకచక్యంగా కొట్టి చూపించారు.
కేచిచ్ఛరాక్షేపభయాచ్ఛిరాంస్యవననామిరే। మనుజా ధృష్టమపరే వీక్షాఞ్చక్రుః సువిస్మితాః
కొంతమంది బాణం తప్పిపోతుందేమోనని భయంతో తల తిప్పగా, మరికొందరు ధైర్యంగా, ఆశ్చర్యంతో చూస్తూ నిలిచారు.
తే స్మ లక్ష్యాణి బిభిదుర్బాణైర్నామాఙ్కశోభితైః। వివిధైర్లాఘవోత్సృష్టైరుహ్యన్తో వాజిభిర్ద్రుతమ్
వారు తమ పేర్లతో అలంకరించిన బాణాలతో, గుర్రాలపై వేగంగా ప్రయాణిస్తూ, లక్ష్యాలను చాకచక్యంగా కొట్టారు.
తత్కుమారబలం తత్ర గృహీతశరకార్ముకమ్। గన్ధర్వనగరాకారం ప్రేక్ష్య తే విస్మితాభవన్
ఆ యువరాజులు విల్లు, బాణాలతో సిద్ధంగా ఉండి, గంధర్వ నగరంలా కనిపించగా, చూసేవారు ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయారు.
సహసా చుక్రుశుశ్చాన్యే నరాః శతసహస్రశః। విస్మయోత్ఫుల్లనయనాః సాధుసాధ్వితి భారత
ఆ సమయంలో వందల, వేల మంది మిగతా ప్రజలు అకస్మాత్తుగా 'బాగుంది! బాగుంది!' అని కళ్ళు విస్తరించి ఆశ్చర్యంతో అరవసాగారు.
కృత్వా ధనుషి తే మార్గాన్రథచర్యాసు చాసకృత్। గజపృష్ఠేఽశ్వపృష్ఠే చ నియుద్ధే చ మహాబలాః
వారు విల్లు పట్టుకుని, రథాలపై, ఏనుగుల మీద, గుర్రాలపై, ఒంటరిగా యుద్ధంలో తమ శక్తిని పున:పున: ప్రదర్శించారు.
గృహీతఖడ్గచర్మాణస్తతో భూయః ప్రహారిణః। త్సరుమార్గాన్యథోద్దిష్టాంశ్చేరుః సర్వాసు భూమిషు
తర్వాత వారు ఖడ్గం, కవచం పట్టుకుని, మళ్లీ యుద్ధానికి సిద్ధమై, ఆయుధ విన్యాసాలను రంగస్థలంలో అన్ని వైపులా చేశారు.
లాఘవం సౌష్ఠవం శోభాం స్థిరత్వం దృఢముష్టితామ్। దదృశుస్తత్ర సర్వేషాం ప్రయోగం ఖడ్గచర్మణోః
అక్కడ అందరూ వారి చురుకుదనం, నైపుణ్యం, అందం, స్థిరత్వం, బలమైన పట్టును ఖడ్గం, కవచ వినియోగంలో చూశారు.
అథ తౌ నిత్యసంహృష్టౌ సుయోధనవృకోదరౌ। అవతీర్ణౌ గదాహస్తావేకశృఙ్గావివాచలౌ
తర్వాత ఎప్పుడూ ఉల్లాసంగా ఉండే సుయోధనుడు, వృకోదరుడు ఇద్దరూ గదలు చేతబట్టి, ఒకే కొండ శిఖరంలా రంగస్థలంలోకి దిగారు.
బద్ధకక్ష్యౌ మహాబాహూ పౌరుషే పర్యవస్థితౌ। బృంహన్తౌ వాసితాహేతోః సమదావివ కుఞ్జరౌ
కటిబంధం కట్టుకుని, బలమైన భుజాలతో, పురుషోచితంగా నిలబడి, పరాక్రమంతో ఉప్పొంగుతూ, మత్తులో ఉన్న రెండు ఏనుగుల్లా మెరిసిపోతున్నారు.
తౌ ప్రదక్షిణసవ్యాని మణ్డలాని మహాబలౌ। చేరతుర్మణ్డలగతౌ సమదావివ కుఞ్జరౌ
ఆ ఇద్దరు మహాబలులు ఒకరిని ఒకరు చుట్టూ, కుడివైపు, ఎడమవైపు తిరుగుతూ, సమానబలమున్న రెండు ఏనుగులు పోటీ పడుతున్నట్టు ప్రదక్షిణలు చేశారు.
విదురో ధృతరాష్ట్రాయ గాన్ధార్యాః పాణ్డవారణిః। న్యవేదయేతాం తత్సర్వం కుమారాణాం విచేష్టితమ్
విదురుడు, గాంధారి కుమారుడు మరియు పాండవ ఏనుగు చేసిన ప్రతీ కార్యాన్ని, రాజైన ధృతరాష్ట్రునికి వివరంగా తెలియజేశాడు.
కురురాజే హి రఙ్గస్థే భీమే చ బలినాం వరే। పక్షపాతకృతస్నేహః స ద్విధేవాభవజ్జనః
కురు మహారాజు రంగస్థలంలో కూర్చున్నప్పుడు, బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడైన భీముడు అక్కడ ఉండగా, జనులు పక్షపాతంతో రెండు వర్గాలుగా విడిపోయారు.
జయ హే కురురాజేతి జయ హే భీమ ఇత్యుత। పురుషాణాం సువిపులాః ప్రణాదాః సహసోత్థితాః
‘కురు రాజుకు విజయం!’ ‘భీమునికి విజయం!’ అని పురుషుల గుంపు ఒక్కసారిగా గొప్ప శబ్దంతో అరవడం మొదలుపెట్టింది.
తతః క్షుబ్ధార్ణవనిభం రఙ్గమాలోక్య బుద్ధిమాన్। భారద్వాజః ప్రియం పుత్రమశ్వత్థామానమబ్రవీత్
ఆ సమయంలో, రంగస్థలం కలకలం మాండుతున్న సముద్రంలా కనిపించగా, బుద్ధిమంతుడైన భారద్వాజుడు తన ప్రియమైన కుమారుడు అశ్వత్థామను ఇలా అన్నాడు.
వారయైతౌ మహావీర్యౌ కృతయోగ్యావుభావపి। మా భూద్రఙ్గప్రకోపోఽయం భీమదుర్యోధనోద్భవః
ఈ ఇద్దరు మహావీరులను, ఇద్దరూ శిక్షణ పొందినవారే అయినా, ఆపు. భీముడు, దుర్యోధనుడు కలిగించిన ఈ కలకలం మరింత పెరగకూడదు.
తత ఉత్థాయ వేగేన అశ్వత్థామా న్యవారయత్। గురోరాజ్ఞా భీమ ఇతి గాన్ధారే గురుశాసనమ్। అలం శిక్షాకృతం వేగమలం సాహసమిత్యుత
అప్పుడు అశ్వత్థామ వేగంగా లేచి, గురువు ఆజ్ఞతో వారిని ఆపుతూ, ‘చాలు భీమా! చాలు గాంధారి కుమారా! చాలు ఈ ప్రదర్శన, చాలు ఈ వేగం, చాలు ఈ ధైర్యం!’ అని అన్నాడు.
తతస్తావుద్యతగతౌ గురుపుత్రేణ వారితౌ। యుగాన్తానిలసంక్షుబ్ధౌ మహావేలావివార్ణవౌ
తర్వాత, గురుపుత్రుడు వారిని ఆపగా, యుగాంత సమయంలో గాలికి కలకలించే మహాసముద్రాల్లా ఉన్న ఆ ఇద్దరూ నిలిచిపోయారు.
తతో రఙ్గాఙ్గణగతో ద్రోణో వచనమబ్రవీత్। నివార్య వాదిత్రగణం మహామేఘనిభస్వనమ్
తర్వాత ద్రోణుడు రంగస్థలంలోకి వచ్చి, మేఘగర్జనలా ఉన్న వాద్యాల శబ్దాన్ని ఆపించి, ఇలా చెప్పాడు.
యో మే పుత్రాత్ప్రియతరః సర్వశస్త్రవిశారదః। ఐన్ద్రిరిన్ద్రానుజసమః స పార్థో దృశ్యతామితి
నా కుమారునికంటే నాకు ఎక్కువ ప్రియమైనవాడు, అన్ని ఆయుధాల్లో నిపుణుడు, ఇంద్రుని తమ్ముడితో సమానమైనవాడు — ఆ పార్థుడు ఇప్పుడు అందరికీ కనబడాలి.
ఆచార్యవచనేనాథ కృతస్వస్త్యయనో యువా। బద్ధగోధాఙ్గులిత్రాణః పూర్ణతూణః సకార్ముకః
ఆచార్యుని ఆజ్ఞతో, యవ్వనంలో ఉన్న వాడు, మంగళకార్యాలు చేసి, చేతి వేళ్ళకు రక్షణలు ధరించి, కిరీటంతో, బాణాలతో నిండిన తుప్పుతో, విల్లు పట్టుకుని వచ్చాడు.
కాఞ్చనం కవచం బిభ్రత్ప్రత్యదృశ్య ఫాల్గునః। సార్కః సేన్ద్రాయుధతడిత్ససన్ధ్య ఇవ తోయదః
బంగారు కవచం ధరించిన ఫాల్గుణుడు, సూర్యకిరణాలు మరియు ఇంద్రధనస్సు మెరుపులతో అలంకరించబడిన సాయంకాల మేఘంలా ప్రకాశించాడు.