స తు ద్రోణస్య శిరసా పాదౌ గృహ్య పరన్తపః। అరణ్యమనుసంప్రాప్య కృత్వా ద్రోణం మహీమయమ్
కాని ఆ మహాబలుడు ద్రోణుని పాదాలకు తల వంచి నమస్కరించి, అరణ్యంలోకి వెళ్లి, మట్టి తో ద్రోణుని విగ్రహాన్ని తయారు చేసుకున్నాడు.
తస్మిన్నాచార్యవృత్తిం చ పరమామాస్థితస్తదా। ఇష్వస్త్రే యోగమాతస్థే పరం నియమమాస్థితః
ఆ విగ్రహాన్ని గురువుగా భావించి, అత్యున్నత నియమాలతో, ధనుర్విద్యలో నిష్ణాతుడవడానికై కఠిన సాధన చేశాడు.
పరయా శ్రద్ధయోపేతో యోగేన పరమేణ చ। విమోక్షాదానసన్ధానే లఘుత్వం పరమాప సః
అత్యంత భక్తితో, గొప్ప ఏకాగ్రతతో, బాణాలను విడిచే, పట్టే, లక్ష్యాన్ని ఎంచుకునే నైపుణ్యంలో అత్యున్నత స్థాయికి చేరాడు.
లాఘవం చాస్త్రయోగం చ నచిరాత్ప్రత్యపద్యత।' అథ ద్రోణాభ్యనుజ్ఞాతాః కదాచిత్కురుపాణ్డవాః। రథైర్వినిర్యయుః సర్వే మృగయామరిమర్దనాః
తక్కువ కాలంలోనే ఆయుధ వినియోగంలో చాతుర్యాన్ని, చేతిలో తేలికను సంపాదించాడు. ఆ తరువాత, ద్రోణుని అనుమతితో కౌరవులు, పాండవులు అందరూ రథాలలో వేటకు బయలుదేరారు.
తత్రోపకరణం గృహ్య నరః కశ్చిద్యదృచ్ఛయా। రాజన్ననుజగామైకః శ్వానమాదాయ పాణ్డవాన్
అక్కడ యాదృచ్ఛికంగా ఒకడు తన ఆయుధాలను తీసుకుని, ఓ రాజా, పాండవులను అనుసరించి, ఒక కుక్కను వెంట తీసుకెళ్లాడు.
తేషాం విచరతాం తత్ర తత్తత్కర్మచికీర్షయా। శ్వాచరన్స పథా క్రీడన్నైషాదిం ప్రతి జగ్మివాన్
వారు అక్కడ తిరుగుతూ వివిధ కార్యాలు చేయాలని ఉద్దేశంతో ఉన్నప్పుడు, ఆ కుక్క ఆడుకుంటూ నిషాద యువకుడి వైపు వెళ్లింది.
స కృష్ణమలదిగ్ధాఙ్గం కృష్ణాజినజటాఘరమ్। నైషాదిం శ్వా సమాలక్ష్య భషంస్తస్థౌ తదన్తికే
కృష్ణ వర్ణపు మట్టి పూసుకుని, కృష్ణాజినాన్ని ధరించి, జటలు వేసుకున్న నిషాద యువకుడిని చూసి, ఆ కుక్క అతని దగ్గర నిలబడి మొరిగింది.
తదా తస్యాథ భషతః శునః సప్త శరాన్ముఖే। లాఘవం దర్శన్నస్త్రే ముమోచ యుగపద్యథా
ఆ కుక్క మొరగుతుండగా, అతను తన విల్లు నైపుణ్యాన్ని చూపిస్తూ, ఏకకాలంలో ఏడుసార్లు బాణాలను దాని నోటిలో వదిలాడు.
స తు శ్వా శరపూర్ణాస్యః పాణ్డవానాజగామ హ। తం దృష్ట్వా పాణ్డవా వీరాః పరం విస్మయమాగతాః
ఆ కుక్క నోటిలో బాణాలు నిండినవిగా పాండవుల దగ్గరకు వచ్చింది. దాన్ని చూసి పాండవ వీరులు ఎంతో ఆశ్చర్యపోయారు.
లాఘవం శబ్ధవేధిత్వం దృష్ట్వా తత్పరమం తదా। ప్రేక్ష్య తం వ్రీడితాశ్చాసన్ప్రశశంసుశ్చ సర్వశః
ఆ అద్భుతమైన వేగాన్ని, శబ్దాన్ని లక్ష్యంగా చేసుకుని బాణాలు వేసే నైపుణ్యాన్ని చూసి, వారు కొంత తలవంచారు, అంతే కాదు, అతన్ని ఎంతో ప్రశంసించారు.
తం తతోఽన్వేషమాణాస్తే వనే వననివాసినమ్। దదృశుః పాణ్డవా రాజన్నస్యన్తమనిశం శరాన్
అప్పుడు పాండవులు అడవిలో ఆ అడవి వాసిని వెతుకుతూ, అతడు ఎడతెరిపిలేకుండా బాణాలు వదులుతున్నాడని చూశారు, రాజా.
న చైనమభ్యజానంస్తే తదా వికృతదర్శనమ్। తథైనం పరిపప్రచ్ఛ్రుః కో భవాన్కస్య వేత్యుత
ఆ సమయానికి అతని రూపం మారిపోయి ఉండటంతో, వారు అతన్ని గుర్తించలేకపోయారు. అందుకే, 'నువ్వెవరు? ఎవరి కుమారుడు?' అని అడిగారు.
నిషాదాధిపతేర్వీరా హిరణ్యధనుషః సుతమ్। ద్రోణశిష్యం చ మాం విత్త ధుర్వేదకృతశ్రమమ్
నేను నిషాద రాజు హిరణ్యధనుస్సు కుమారుడిని, ద్రోణుని శిష్యుడిని, కష్టమైన వేదాలు నేర్చుకున్నవాడిని అని తెలుసుకోండి.
తే తమాజ్ఞాయ తత్త్వేన పునరాగమ్య పాణ్డవాః। యథా వృత్తం వనే సర్వం ద్రోణాయాచఖ్యురద్భుతమ్
ఈ నిజాన్ని తెలుసుకున్న పాండవులు తిరిగి వచ్చి, అడవిలో జరిగిన సంగతులన్నీ ఆశ్చర్యపడి ద్రోణునికి వివరించారు.
కౌన్తేయస్త్వర్జునో రాజన్నేకలవ్యమనుస్మరన్। రహో ద్రోణం సమాసాద్య ప్రణయాదిదమబ్రవీత్
ఆ తరువాత కుంతీ కుమారుడు అర్జునుడు, ఏకలవ్యుడిని గుర్తు చేసుకుంటూ, ఒంటరిగా ద్రోణుని దగ్గరకు వెళ్లి ప్రేమతో ఇలా అన్నాడు.
నన్వహం పరిరభ్యైకః ప్రీతిపూర్వమిదం వచః। భవతోక్తో న మే శిష్యస్త్వద్విశిష్టో భవిష్యతి
ఒకసారి మీరు నన్ను ఆలింగనం చేసి, ప్రేమతో 'నా శిష్యుల్లో ఎవరూ నిన్ను మించరు' అని చెప్పలేదా?
అథ కస్మాన్మద్విశిష్టో లోకాదపి చ వీర్యవాన్। అన్యోఽస్తి భవతః శిష్యో నిషాదాధిపతేః సుతః
అయితే ఇప్పుడు నిషాద రాజు కుమారుడు, మీ శిష్యుల్లో నన్ను మించినవాడిగా ఎలా ఉన్నాడు?
ముహూర్తమివ తం ద్రోణశ్చిన్తయిత్వా వినిశ్చయమ్। సవ్యసాచినమాదాయ నైషాదిం ప్రతి జగ్మివాన్
ద్రోణుడు కొంతసేపు ఆలోచించి, అర్జునుని తీసుకుని నిషాద యువకుడి వద్దకు వెళ్లాడు.
దదర్శ మలదిగ్ధాఙ్గం జటిలం చీరవాససమ్। ఏకలవ్యం ధనుష్పాణిమస్యన్తమనిశం శరాన్
అప్పుడు ద్రోణుడు, మురికి పూసుకున్న, జటలు వేసుకున్న, వృక్షచర్మం ధరించిన, చేతిలో ధనుస్సు పట్టుకుని ఎడతెరిపిలేకుండా బాణాలు వదులుతున్న ఏకలవ్యుడిని చూశాడు.
ఏకలవ్యస్తు తం దృష్ట్వా ద్రోణమాయాన్తమన్తికాత్। అభిగమ్యోపసంగృహ్య జగామ శిరసా మహీమ్
ద్రోణుడు దగ్గరికి వస్తున్నాడని చూసి, ఏకలవ్యుడు ముందుకు వచ్చి, వినయంగా నమస్కరించి తల వంచాడు.
పూజయిత్వా తతో ద్రోణం విధివత్స నిషాదజః। నివేద్య శిష్యమాత్మానం తస్థౌ ప్రాఞ్జలిరగ్రతః
తర్వాత నిషాద కుమారుడు, విధిగా ద్రోణునికి గౌరవం చూపించి, తాను ఆయన శిష్యుడినని తెలియజేసి, చేతులు జోడించి ఆయన ముందు నిలబడ్డాడు.
తతో ద్రోణోఽబ్రవీద్రాజన్నేకలవ్యమిదం వచః। యది శిష్యోఽసి మే వీర వేతనం దీయతాం మమ
అప్పుడు ద్రోణుడు, 'నువ్వు నిజంగా నా శిష్యుడైతే, నాకు గురుదక్షిణా ఇవ్వాలి' అని ఏకలవ్యుడిని అడిగాడు.
ఏకలవ్యస్తు తచ్ఛ్రుత్వా ప్రీయమాణోఽబ్రవీదిదమ్। కిం ప్రయచ్ఛామి భగవన్నాజ్ఞాపయతు మాం గురుః
అది విని ఏకలవ్యుడు ఆనందంగా, 'భగవంతుడా, నేను ఏమి ఇవ్వాలి? గురువు ఆజ్ఞాపించండి' అని అన్నాడు.
తమబ్రవీత్త్వయాఙ్గుష్ఠో దక్షిణో దీయతామితి
అప్పుడు ద్రోణుడు, 'నీ కుడి బొటనవేళ్లను నాకు ఇవ్వు' అని చెప్పాడు.
ఏకలవ్యస్తు తచ్ఛ్రుత్వా వచో ద్రోణస్య దారుణమ్। ప్రతిజ్ఞామాత్మనో రక్షన్సత్యే చ నియతః సదా
ద్రోణుని ఆ కఠినమైన మాటలు విని, ఏకలవ్యుడు తన ప్రతిజ్ఞను, సత్యాన్ని కాపాడుతూ, దృఢంగా నిర్ణయం తీసుకున్నాడు.
తథైవ హృష్టవదనస్తథైవాదీనమానసః। ఛిత్త్వాఽవిచార్య తం ప్రాదాద్ద్రోణాయాఙ్గుష్ఠమాత్మనః
అలాగే, ముఖంలో ఆనందంతో, మనసులో చింత లేకుండా, ఎలాంటి సందేహం లేకుండా, తన కుడి బొటనవేళ్లను కోసి ద్రోణునికి ఇచ్చాడు.
తతః శరం తు నైషాదిరఙ్గులీభిర్వ్యకర్షత। న తథా చ స శీఘ్రోఽభూద్యథా పూర్వం నరాధిప
ఆ తరువాత, నిషాద యువకుడు వేలులతో ధనుస్సు ఎక్కించుకున్నా, రాజా, ఇక ముందు లాగ వేగంగా బాణాలు వదులలేకపోయాడు.
తతోఽర్జునః ప్రీతమనా బభూవ విగతజ్వరః। ద్రోణశ్చ సత్యవాగాసీన్నాన్యోఽభిభవితాఽర్జునం
అప్పుడతడు, అర్జునుడు సంతోషంతో, మనసు నిశ్చింతగా మారాడు. ద్రోణుడు కూడా తన మాట నిలబెట్టుకున్నాడు. ఇకపై ఎవరూ అర్జునుని మించలేరు.
ద్రోణస్య తు తదా శిష్యౌ గదాయోగ్యౌ బభూవతుః। దుర్యోధనశ్చ భీమశ్చ సదా సంరబ్ధణానసౌ
ఆ సమయంలో ద్రోణునికి గదాయుద్ధంలో నైపుణ్యం కలిగిన ఇద్దరు శిష్యులు ఉన్నారు — దుర్యోధనుడు, భీముడు. వీరిద్దరూ ఎప్పుడూ కోపంగా, ఉత్సాహంగా ఉండేవారు.
అశ్వత్థామా రహస్యేషు సర్వేష్వభ్యధికోఽభవత్। తథాఽతిపురుషానన్యాన్త్సారుకౌ యమజావుభౌ
అశ్వత్థామా రహస్య విద్యల్లో అందరికంటే మించి ఉన్నాడు. అలాగే మాద్రీ కుమారులైన ఇద్దరు ద్వితీయులు కూడా పరాక్రమంలో ఇతరులను మించిపోయారు.