భుక్త ఏవ తు కౌన్తేయో నాస్యాదన్యత్ర వర్తతే। హస్తస్తేజస్వినస్తస్య అనుగ్రహణకారణాత్
కౌంతేయుడు భోజనం పూర్తిచేసిన తర్వాత, అతని చేయి ఎక్కడికీ తిప్పలేదు. అతని చేయి ప్రకాశవంతంగా ఉండి, అనుగ్రహంగా వ్యవహరించింది.
తదభ్యాసకృతం మత్వా రాత్రావపి స పాణ్డవః। యోగ్యాం చక్రే మహాబాహుర్ధనుషా పాణ్డునన్దనః
దీన్ని అభ్యాసంగా భావించి, పాండునందనుడు, మహాబాహువు అయిన పాండవుడు, రాత్రిపూట కూడా ధనుస్సుతో తగిన సాధన చేశాడు.
తస్య జ్యాతలనిర్ఘోషం ద్రోణః శుశ్రావ భారత। ఉపేత్య చైనముత్థాయ పరిష్వజ్యేదమబ్రవీత్
అతని విల్లు మోగిన శబ్దాన్ని ద్రోణుడు విని, భరత వంశీయా, అతని దగ్గరకు వచ్చి లేచి, ఆలింగనం చేసి ఇలా అన్నాడు.
ప్రయతిష్యే తథా కర్తుం యథా నాన్యో ధనుర్ధరః। త్వత్సమో భవితా లోకే సత్యమేతద్బ్రవీమి తే
ఈ లోకంలో నీకు సమానంగా మరొకరు ఉండకుండా చూస్తాను; ఇది నిజమని నీకు చెబుతున్నాను.
తతో ద్రోణోఽర్జునం భూయో హయేషు చ గజేషు చ। రథేషు భూమావపి చ రణశిక్షామశిక్షయత్
ఆ తర్వాత ద్రోణుడు అర్జునుడికి గుర్రాలపై, ఏనుగులపై, రథాలలో, నేలపై యుద్ధ విద్యను మరింత బోధించాడు.
గదాయుద్ధేఽసిచర్యాయాం తోమరప్రాసశక్తిషు। ద్రోణః సంకీర్ణయుద్ధే చ శిక్షయామాస కౌరవాన్
ద్రోణుడు కౌరవులకు గదాయుద్ధం, ఖడ్గచర్య, తోమరాలు, కత్తులు, శక్తులు, కలగలిసిన యుద్ధాల విద్యలు నేర్పాడు.
తస్య తత్కౌశలం శ్రుత్వా ధనుర్వేదజిఘృక్షవః। సజానో రాజపుత్రాశ్చ సమాజగ్ముః సహస్రశః
అతని నైపుణ్యం విని, విల్లు విద్యను నేర్చుకోవాలని ఆశతో వేలాది రాజకుమారులు, రాజపుత్రులు అక్కడికి చేరుకున్నారు.
తాన్సర్వాఞ్శిక్షయామాస ద్రోణః శస్త్రభృతాం వరః।' తతో నిషాదరాజస్య హిరణ్యధనుషః సుతః। ఏకలవ్యో మహారాజ ద్రోణమభ్యాజగామ హ
శస్త్రధారులలో ప్రముఖుడైన ద్రోణుడు వారందరికీ బోధించాడు. ఆ తరువాత, రాజా, హిరణ్యధనువు అనే నిషాద రాజు కుమారుడు ఏకలవ్యుడు ద్రోణుని ఆశ్రయించాడు.
న స తం ప్రతిజగ్రాహ నైషాదిరితి చిన్తయన్। శిష్యం ధనుషి ధర్మజ్ఞస్తేషామేవాన్వవేక్షయా
అతను నిషాదుడని భావించి, ద్రోణుడు అతన్ని శిష్యునిగా అంగీకరించలేదు. ధనుర్విద్యలో ధర్మాన్ని తెలిసినవాడు కావడంతో, ఇతరులను మాత్రమే శిష్యులుగా తీసుకోవాలని అనుకున్నాడు.
శిష్యోఽసి మమ నైషాదే ప్రయోగే బలత్తరః। నివర్తస్వ గృహానేవ అనుజ్ఞాతోఽసి నిత్యశః
నిషాదా, నువ్వు నా శిష్యుడు కావు; ఆయుధ ప్రయోగంలో నువ్వు గొప్పవాడివి. ఇంటికి వెళ్ళిపో, నిత్యం నా అనుమతి నీకు ఉంది.
స తు ద్రోణస్య శిరసా పాదౌ గృహ్య పరన్తపః। అరణ్యమనుసంప్రాప్య కృత్వా ద్రోణం మహీమయమ్
కాని ఆ మహాబలుడు ద్రోణుని పాదాలకు తల వంచి నమస్కరించి, అరణ్యంలోకి వెళ్లి, మట్టి తో ద్రోణుని విగ్రహాన్ని తయారు చేసుకున్నాడు.
తస్మిన్నాచార్యవృత్తిం చ పరమామాస్థితస్తదా। ఇష్వస్త్రే యోగమాతస్థే పరం నియమమాస్థితః
ఆ విగ్రహాన్ని గురువుగా భావించి, అత్యున్నత నియమాలతో, ధనుర్విద్యలో నిష్ణాతుడవడానికై కఠిన సాధన చేశాడు.
పరయా శ్రద్ధయోపేతో యోగేన పరమేణ చ। విమోక్షాదానసన్ధానే లఘుత్వం పరమాప సః
అత్యంత భక్తితో, గొప్ప ఏకాగ్రతతో, బాణాలను విడిచే, పట్టే, లక్ష్యాన్ని ఎంచుకునే నైపుణ్యంలో అత్యున్నత స్థాయికి చేరాడు.
లాఘవం చాస్త్రయోగం చ నచిరాత్ప్రత్యపద్యత।' అథ ద్రోణాభ్యనుజ్ఞాతాః కదాచిత్కురుపాణ్డవాః। రథైర్వినిర్యయుః సర్వే మృగయామరిమర్దనాః
తక్కువ కాలంలోనే ఆయుధ వినియోగంలో చాతుర్యాన్ని, చేతిలో తేలికను సంపాదించాడు. ఆ తరువాత, ద్రోణుని అనుమతితో కౌరవులు, పాండవులు అందరూ రథాలలో వేటకు బయలుదేరారు.
తత్రోపకరణం గృహ్య నరః కశ్చిద్యదృచ్ఛయా। రాజన్ననుజగామైకః శ్వానమాదాయ పాణ్డవాన్
అక్కడ యాదృచ్ఛికంగా ఒకడు తన ఆయుధాలను తీసుకుని, ఓ రాజా, పాండవులను అనుసరించి, ఒక కుక్కను వెంట తీసుకెళ్లాడు.
తేషాం విచరతాం తత్ర తత్తత్కర్మచికీర్షయా। శ్వాచరన్స పథా క్రీడన్నైషాదిం ప్రతి జగ్మివాన్
వారు అక్కడ తిరుగుతూ వివిధ కార్యాలు చేయాలని ఉద్దేశంతో ఉన్నప్పుడు, ఆ కుక్క ఆడుకుంటూ నిషాద యువకుడి వైపు వెళ్లింది.
స కృష్ణమలదిగ్ధాఙ్గం కృష్ణాజినజటాఘరమ్। నైషాదిం శ్వా సమాలక్ష్య భషంస్తస్థౌ తదన్తికే
కృష్ణ వర్ణపు మట్టి పూసుకుని, కృష్ణాజినాన్ని ధరించి, జటలు వేసుకున్న నిషాద యువకుడిని చూసి, ఆ కుక్క అతని దగ్గర నిలబడి మొరిగింది.
తదా తస్యాథ భషతః శునః సప్త శరాన్ముఖే। లాఘవం దర్శన్నస్త్రే ముమోచ యుగపద్యథా
ఆ కుక్క మొరగుతుండగా, అతను తన విల్లు నైపుణ్యాన్ని చూపిస్తూ, ఏకకాలంలో ఏడుసార్లు బాణాలను దాని నోటిలో వదిలాడు.
స తు శ్వా శరపూర్ణాస్యః పాణ్డవానాజగామ హ। తం దృష్ట్వా పాణ్డవా వీరాః పరం విస్మయమాగతాః
ఆ కుక్క నోటిలో బాణాలు నిండినవిగా పాండవుల దగ్గరకు వచ్చింది. దాన్ని చూసి పాండవ వీరులు ఎంతో ఆశ్చర్యపోయారు.
లాఘవం శబ్ధవేధిత్వం దృష్ట్వా తత్పరమం తదా। ప్రేక్ష్య తం వ్రీడితాశ్చాసన్ప్రశశంసుశ్చ సర్వశః
ఆ అద్భుతమైన వేగాన్ని, శబ్దాన్ని లక్ష్యంగా చేసుకుని బాణాలు వేసే నైపుణ్యాన్ని చూసి, వారు కొంత తలవంచారు, అంతే కాదు, అతన్ని ఎంతో ప్రశంసించారు.
తం తతోఽన్వేషమాణాస్తే వనే వననివాసినమ్। దదృశుః పాణ్డవా రాజన్నస్యన్తమనిశం శరాన్
అప్పుడు పాండవులు అడవిలో ఆ అడవి వాసిని వెతుకుతూ, అతడు ఎడతెరిపిలేకుండా బాణాలు వదులుతున్నాడని చూశారు, రాజా.
న చైనమభ్యజానంస్తే తదా వికృతదర్శనమ్। తథైనం పరిపప్రచ్ఛ్రుః కో భవాన్కస్య వేత్యుత
ఆ సమయానికి అతని రూపం మారిపోయి ఉండటంతో, వారు అతన్ని గుర్తించలేకపోయారు. అందుకే, 'నువ్వెవరు? ఎవరి కుమారుడు?' అని అడిగారు.
నిషాదాధిపతేర్వీరా హిరణ్యధనుషః సుతమ్। ద్రోణశిష్యం చ మాం విత్త ధుర్వేదకృతశ్రమమ్
నేను నిషాద రాజు హిరణ్యధనుస్సు కుమారుడిని, ద్రోణుని శిష్యుడిని, కష్టమైన వేదాలు నేర్చుకున్నవాడిని అని తెలుసుకోండి.
తే తమాజ్ఞాయ తత్త్వేన పునరాగమ్య పాణ్డవాః। యథా వృత్తం వనే సర్వం ద్రోణాయాచఖ్యురద్భుతమ్
ఈ నిజాన్ని తెలుసుకున్న పాండవులు తిరిగి వచ్చి, అడవిలో జరిగిన సంగతులన్నీ ఆశ్చర్యపడి ద్రోణునికి వివరించారు.
కౌన్తేయస్త్వర్జునో రాజన్నేకలవ్యమనుస్మరన్। రహో ద్రోణం సమాసాద్య ప్రణయాదిదమబ్రవీత్
ఆ తరువాత కుంతీ కుమారుడు అర్జునుడు, ఏకలవ్యుడిని గుర్తు చేసుకుంటూ, ఒంటరిగా ద్రోణుని దగ్గరకు వెళ్లి ప్రేమతో ఇలా అన్నాడు.
నన్వహం పరిరభ్యైకః ప్రీతిపూర్వమిదం వచః। భవతోక్తో న మే శిష్యస్త్వద్విశిష్టో భవిష్యతి
ఒకసారి మీరు నన్ను ఆలింగనం చేసి, ప్రేమతో 'నా శిష్యుల్లో ఎవరూ నిన్ను మించరు' అని చెప్పలేదా?
అథ కస్మాన్మద్విశిష్టో లోకాదపి చ వీర్యవాన్। అన్యోఽస్తి భవతః శిష్యో నిషాదాధిపతేః సుతః
అయితే ఇప్పుడు నిషాద రాజు కుమారుడు, మీ శిష్యుల్లో నన్ను మించినవాడిగా ఎలా ఉన్నాడు?
ముహూర్తమివ తం ద్రోణశ్చిన్తయిత్వా వినిశ్చయమ్। సవ్యసాచినమాదాయ నైషాదిం ప్రతి జగ్మివాన్
ద్రోణుడు కొంతసేపు ఆలోచించి, అర్జునుని తీసుకుని నిషాద యువకుడి వద్దకు వెళ్లాడు.
దదర్శ మలదిగ్ధాఙ్గం జటిలం చీరవాససమ్। ఏకలవ్యం ధనుష్పాణిమస్యన్తమనిశం శరాన్
అప్పుడు ద్రోణుడు, మురికి పూసుకున్న, జటలు వేసుకున్న, వృక్షచర్మం ధరించిన, చేతిలో ధనుస్సు పట్టుకుని ఎడతెరిపిలేకుండా బాణాలు వదులుతున్న ఏకలవ్యుడిని చూశాడు.
ఏకలవ్యస్తు తం దృష్ట్వా ద్రోణమాయాన్తమన్తికాత్। అభిగమ్యోపసంగృహ్య జగామ శిరసా మహీమ్
ద్రోణుడు దగ్గరికి వస్తున్నాడని చూసి, ఏకలవ్యుడు ముందుకు వచ్చి, వినయంగా నమస్కరించి తల వంచాడు.