సంస్మరన్సఙ్గమం చైవ వచనం చైవ తస్య తత్। తతో ద్రుపదమాగమ్య సఖఇపూర్వమహం ప్రభో
మన కలయికను, అతను చెప్పిన మాటలను గుర్తు చేసుకుంటూ, ప్రభూ! మునుపటి మైత్రీతో ద్రుపదుని వద్దకు వెళ్లాను.
అబ్రువం పురుషవ్యాఘ్ర సఖాయం విద్ధి మామితి। ఉపస్థితస్తు ద్రుపదం సఖివచ్చాస్మి సఙ్గతః
'పురుషశార్దూలా! నన్ను నీ మిత్రుడిగా తెలుసుకో' అని చెప్పి, మిత్రునిగా ద్రుపదుని దగ్గరకు చేరాను.
స మాం నిరాకారమివ ప్రహసన్నిదమబ్రవీత్। అకృతేయం తవ ప్రజ్ఞా బ్రహ్మన్నాతిసమఞ్జసా
అతడు నన్ను పరాయివాడిలా నవ్వుతూ ఇలా అన్నాడు: 'బ్రాహ్మణా! నీ ఆలోచన సరైనది కాదు.'
యదాత్థ మాం త్వం ప్రసభం సఖా తేఽహమితి ద్విజ। సంగతనీహ జీర్యన్తి కాలేన పరిజీర్యతః
'నీవు బలవంతంగా 'నేను నీ మిత్రుడిని' అని చెప్పినప్పుడు, ద్విజా! ఈ లోకంలో సంబంధాలు కాలక్రమంలో వృద్ధాప్యంతో క్షీణిస్తాయి.'
సౌహృదం మే త్వయా హ్యాసీత్పూర్వం సామర్థ్యబన్ధనమ్। నాశ్రోత్రియః శ్రోత్రియస్య నారథీ రథినః సఖా
'మునుపు మన మైత్రీ సామర్థ్యంతో ఏర్పడింది. విద్యలేని వాడు విద్యావంతుడికి మిత్రుడు కాడు, రథం లేనివాడు రథికునికి మిత్రుడు కాడు.'
సామ్యాద్ధి సఖ్యం భవతి వైషమ్యాన్నోపపద్యతే। న సఖ్యమజరం లోకే విద్యతే జాతు కస్యచిత్
'సామ్యముండే చోటే మైత్రీ కలుగుతుంది; అసమానత ఉంటే మైత్రీ ఉండదు. ఈ లోకంలో ఎవరికీ చిరకాల మైత్రీ ఉండదు.'
కామో వైనం విహరతి క్రోధో వైనం రహత్యుత। మైవం జీర్ణముపాస్స్వ త్వం సఖ్యం భవదుపాధికృత్
'కామం దానిని ఆస్వాదిస్తుంది, కోపం దానిని వదిలేస్తుంది. నువ్వు నీ అవసరానికి ఏర్పరచుకున్న ఈ పాత మైత్రీని పట్టుకోకు.'
ఆసీత్సఖ్యం ద్విజశ్రేష్ఠ త్వయా మేఽర్థనిబన్ధనమ్। నహ్యనాఢ్యః సఖాఽఽఢ్యస్య నావిద్వాన్విదుషః సఖా
'ద్విజశ్రేష్ఠా! మన మైత్రీ ఒకప్పుడు అవసరంతో ఏర్పడింది. ధనహీనుడు ధనవంతుడికి మిత్రుడు కాడు, అవిద్వాన్ విద్యావంతుడికి మిత్రుడు కాడు.'
న శూరస్య సఖా క్లీబః సఖిపూర్వం కిమిష్యతే। న హి రాజ్ఞాముదీర్ణానామేవం భూతైర్నరైః క్వచిత్
'భయపడే వాడు వీరుడికి మిత్రుడు కాడు, ఇలాంటి మైత్రీను మునుపు ఎవ్వరూ అంగీకరించరు. గొప్ప శక్తివంతమైన రాజులు ఇలాంటి వారిని మిత్రులుగా ఎప్పుడూ చేసుకోరు.'
సఖ్యం భవతి మన్దాత్మఞ్ఛ్రియా హీనైర్ధనచ్యుతైః। నాశ్రోత్రియః శ్రోత్రియస్య నారథీ రథినః సఖా
'మందబుద్ధి, ఐశ్వర్యం లేకపోయినవారు, ధనం పోయినవారితోనే మైత్రీ ఏర్పడుతుంది. విద్యలేని వాడు విద్యావంతుడికి మిత్రుడు కాడు, రథం లేనివాడు రథికునికి మిత్రుడు కాడు.'
నారాజా పార్థివస్యాపి సఖిపూర్వం కిమిష్యతే। అహం త్వయా న జానామి రాజ్యార్థే సంవిదం కృతామ్
'రాజు కానివాడు రాజుకు మిత్రుడు కాడు, ఇలాంటి మైత్రీను మునుపు ఎవ్వరూ అంగీకరించరు. రాజ్యార్థం కోసం నేను నీతో ఏ ఒప్పందమూ చేసుకున్నానని నాకు తెలియదు.'
ఏకరాత్రం తు తే బ్రహ్మన్కామం దాస్యామి భోజనమ్। ఏవముక్తస్త్వహం తేన సదారః ప్రస్థితస్తదా
'బ్రాహ్మణా! నీ ఇష్టానుసారం ఒక్క రాత్రి భోజనం ఇస్తాను.' అని అతడు చెప్పగా, నేను భార్యతో కలిసి అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయాను.
తాం ప్రతిజ్ఞాం ప్రతిజ్ఞాయ యాం కర్తాఽస్మ్యచిరాదివ। ద్రుపదేనైవముక్తోఽహం మన్యునాఽభిపరిప్లుతః
ఆ ప్రతిజ్ఞను త్వరలోనే నెరవేర్చాలని సంకల్పించాను. ద్రుపదుడు ఇలా చెప్పినప్పుడు, నేను కోపంతో నిండిపోయాను.
అభ్యాగచ్ఛం కురూన్భీష్మ శిష్యైరర్థీ గుణాన్వితైః। తతోఽహం భవతః కామం సంవర్ధయితుమాగతః
భీష్మా! మంచి లక్షణాలు ఉన్న శిష్యులతో కలిసి కురువంశానికి వచ్చాను. నా కోరిక నెరవేర్చేందుకు నీ వద్దకు వచ్చాను.
ఇదం నాగపురం రమ్యం బ్రూహి కిం కరవాణి తే
ఈ సుందరమైన నాగపురి నీ ముందుంది; నాకు ఏం చేయమంటావో చెప్పు.
అపజ్యం క్రియతాం చాపం సాధ్వస్త్రం ప్రతిపాదయ। భుఙ్క్ష భోగాన్భృశం ప్రీతః పూజ్యమానః కురుక్షయే
విరిగిపోని విల్లు తయారు చేయించు, మంచి ఆయుధాలు ఇవ్వించు. కురుక్షేత్రంలో గౌరవంతో, ఆనందంగా సుఖాలు అనుభవించు.
కురూణామస్తి యద్విత్తం రాజ్యం చేదం సరాష్ట్రకమ్। త్వమేవ పరమో రాజా సర్వే వాక్యకరాస్తవ
కురువంశానికి ఉన్న సర్వ సంపదలు, ఈ రాజ్యమంతటితోపాటు అన్ని ప్రాంతాలు నీకే చెందాయి. నీవే పరమ రాజు; అందరూ నీ మాటకే వినయంగా ఉంటారు.
యచ్చ తే ప్రార్థితం బ్రహ్మన్కృతం తదితి చిన్త్యతామ్। దిష్ట్యా ప్రాప్తోఽసి విప్రర్షే మహాన్మేఽనుగ్రహః కృతః
బ్రాహ్మణ మహాశయా! నువ్వు కోరినది అన్నీ పూర్తయ్యాయి; దయచేసి దీనిని గుర్తుంచుకో. నీ రాక వల్ల నాకు గొప్ప అదృష్టం కలిగింది, నీవు నాకు చేసిన ఉపకారం ఎంతో గొప్పది.
ప్రతిజగ్రాహ తం భీష్మో గురుం పాణ్డుసుతైః సహ। పౌత్రానాదాయ తాన్సర్వాన్వసూని వివిధాని చ
భీష్ముడు, పాండవ కుమారులతో కలిసి, గురువును ఆహ్వానించి, తన మనవళ్లను మరియు అనేక రకాల ధన సంపదలను తీసుకువచ్చాడు.
శిష్య ఇతి దదౌ రాజన్ద్రోణాయ విధిపూర్వకమ్। తదా ద్రోణోఽబ్రవీద్వాక్యం భీష్మం బుద్ధిమతాం వరమ్
రాజు తన మనవళ్లను శిష్యులుగా ధర్మబద్ధంగా ద్రోణునికి అప్పగించాడు. అప్పుడు ద్రోణుడు, జ్ఞానవంతులలో శ్రేష్ఠుడైన భీష్మునితో ఇలా అన్నాడు.
కృపస్తిష్ఠతి చాచార్యః శస్త్రజ్ఞః ప్రాజ్ఞసంమతః। మయి తిష్ఠతి చేద్విప్రో వైమనస్యం గమిష్యతి
కృపాచార్యుడు ఆయుధ విద్యలో నిపుణుడు, జ్ఞానులు గౌరవించే వాడు, ఇక్కడే గురువుగా ఉన్నాడు. కానీ ఆ బ్రాహ్మణుడు నా వద్ద ఉంటే, అతనికి మనసులో బాధ కలుగుతుంది.
యుష్మాన్కించిచ్చ యాచిత్వా ధనం సంగృహ్య హర్షితః। స్వమాశ్రమపదం రాజన్గమిష్యామి యథాగతమ్
మీ వద్ద కొంత ధనం అడిగి, ఆనందంతో స్వీకరించి, రాజా! నేను నా ఆశ్రమానికి తిరిగి వెళ్తాను.
ఏవముక్తే తు విప్రేన్ద్రం భీష్మః ప్రహరతాం వరః। అబ్రవీద్ద్రోణమాచార్యముఖ్యం శస్త్రవిదాం వరమ్
అలా బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠుడు చెప్పిన తరువాత, యుద్ధంలో అపరాజితుడైన భీష్ముడు, ఆయుధ విద్యలో ప్రావీణ్యమున్న గురువులలో శ్రేష్ఠుడైన ద్రోణునితో ఇలా అన్నాడు.
కృపస్తిష్ఠతు పూజ్యశ్చ భర్తవ్యశ్చ మయా సదా। త్వం గురుర్భవ పౌత్రాణామాచార్యస్త్వం మతో మమ। ప్రతిగృహ్ణీష్వ పుత్రాంస్త్వమస్త్రజ్ఞాన్కురు వై సదా
కృపాచార్యుడు ఇక్కడే ఉండాలి, నేను ఎప్పుడూ ఆయనను గౌరవిస్తూ చూసుకుంటాను. నీవు నా మనవళ్లకు గురువుగా ఉండాలి; నీవే వారి ఆచార్యుడవు. వీరందరినీ శిష్యులుగా స్వీకరించి, ఆయుధ విద్యలో నిపుణులుగా తయారుచేయు.
తతః సంపూజితో ద్రోణో భీష్మేణ ద్విపదాం వరః। విశశ్రామ మహాతేజాః పూజితః కురువేశ్మని
అంతట ద్రోణుడు, భీష్ముని చేత గౌరవింపబడి, మహా తేజస్సుతో కూడినవాడిగా, కురువంశపు మందిరంలో విశ్రాంతి తీసుకున్నాడు.
విశ్రాన్తేఽథ గురౌ తస్మిన్పౌత్రానాదాయ కౌరవాన్। శిష్యత్వేన దదౌ భీష్మో వసూని వివిధాని చ
ఆ గురువు విశ్రాంతి తీసుకున్న తరువాత, భీష్ముడు కౌరవుల మనవళ్లను తీసుకువచ్చి, వివిధ రకాల ధన సంపదలతో పాటు శిష్యులుగా అప్పగించాడు.
గృహం చ సుపరిచ్ఛన్నం ధనధాన్యసమాకులమ్। భారద్వాజాయ సుప్రీతః ప్రత్యపాదయత ప్రభుః
ప్రభువు ఎంతో సంతోషంతో, ధన ధాన్యాలతో నిండిన, బాగా అలంకరించబడిన ఒక ఇంటిని భరద్వాజునికి ఇచ్చాడు.
స తాఞ్శిష్యాన్మహేష్వాసః ప్రతిజగ్రాహ కౌరవాన్। పాణ్డవాన్ధార్తరాష్ట్రాంశ్చ ద్రోణో ముదితమానసః
మహా ధనుర్విద్యలో నిపుణుడైన ద్రోణుడు, పాండవులు, ధృతరాష్ట్రుని కుమారులు అయిన కౌరవులను శిష్యులుగా ఆనందంతో స్వీకరించాడు.
ప్రతిగృహ్య చ తాన్సర్వాన్ద్రోణో వచనమబ్రవీత్। రహస్యేకః ప్రతీతాత్మా కృతోపసదనాంస్తథా
వారందరినీ స్వీకరించిన తరువాత, ద్రోణుడు, వారు సమీపించినప్పుడు, గోప్యంగా ధైర్యంగా ఇలా అన్నాడు.
కార్యం మే కాఙ్క్షితం కించిద్ధృది సంపరివర్తతే। కృతాస్త్రైస్తత్ప్రదేయం మే తదేతద్వదతానఘాః
నా మనసులో ఒక కోరిక ఉంది, అది ఎప్పుడూ తిరుగుతూ ఉంది. మీరు ఆయుధ విద్యలో నిపుణులయ్యారు కనుక, అది నాకు ఇవ్వాలి. పాపరహితులారా, దయచేసి చెప్పండి.