న స్నాతకోఽవసీదేత వర్తమానః స్వకర్మసు। ఇతి సంచిన్త్య మనసా తం దేశం బహుశో భ్రమన్
స్వధర్మంలో నిమగ్నుడై ఉన్న ద్విజుడు కష్టాల్లో పడకూడదు అని మనసులో ఆలోచిస్తూ, ఆ ప్రాంతంలో చాలా తిరిగాను.
విశుద్ధణిచ్ఛన్గాఙ్గేయ ధర్మోపేతం ప్రతిగ్రహమ్। అన్తాదన్తం పరిక్రమ్య నాధ్యగచ్ఛం పయస్వినీమ్
నిర్మలమైన, ధర్మబద్ధమైన దానం కోసం అన్ని చోట్ల వెతికాను. కానీ పాలిచ్చే దాతను ఎక్కడా కనుగొనలేకపోయాను.
యవపిష్టోదకేనైనం లోభయేయం కుమారకమ్। పీత్వా పిష్టరసం బాలః క్షీరం పీతం మయాఽపి చ
యవపిండితో కలిపిన నీటిని నా కుమారుడికి ఇచ్చి మాయ చేశాను. ఆ పిల్లవాడు ఆ నీటిని తాగి, తాను కూడా పాలు తాగానని భావించాడు.
ననర్తోత్థాయ కౌరవ్య హృష్టో బాల్యాద్విమోహితః। తం దృష్ట్వా నృత్యమానం తు బాలైః పరివృతం సుతమ్
కౌరవుడా, చిన్నదనంలో మోసపోయి, ఆనందంతో లేచి నర్తించాడు. ఇతర పిల్లలతో కలిసి నా కుమారుడు ఆనందంగా ఆడాడు.
హాస్యతాముపసంప్రాప్తం కశ్మలం తత్ర మేఽభవత్। ద్రోణం ధిగస్త్వధనినం యో ధనం నాధిగచ్ఛతి
అతడిని అలా చూసి నాకు చాలా సిగ్గు, బాధ కలిగింది. 'ధనాన్ని సంపాదించలేని ద్రోణుడికి ఇదేమి జీవితం!' అని తిట్టుకున్నాను.
పిష్టోదకం సుతో యస్య పీత్వా క్షీరస్య తృష్ణయా। నృత్యతిస్మ ముదావిష్టః క్షీరం పీతం మయాఽప్యుత
పాల కోసం తపిస్తూ, పిండినీరు తాగి, 'నేను కూడా పాలు తాగాను' అని ఆనందంగా నర్తించే పిల్లవాడి తండ్రిని ఎవరు కోరుకుంటారు?
ఇతి సంభాషతాం వాచం శ్రుత్వా మే బుద్ధిరచ్యవత్। ఆత్మానం చాత్మనా గర్హన్మనసేదం వ్యచిన్తయమ్
వాళ్లు మాట్లాడిన మాటలు విని నా మనస్సు కలవరపడింది. నన్ను నేనే నిందించుకుంటూ, మనసులో ఇలా ఆలోచించాను.
అపి చాహం పురా విప్రైర్వర్జితో గర్హితో వసే। పరోపసేవాం పాపిష్ఠాం న చ కుర్యాం ధనేప్సయా
మరియు, బ్రాహ్మణులు నన్ను ఒకప్పుడు దూరం పెట్టి, నిందించినప్పుడు, ధనానికి ఆశపడి, పాపమైన పరులకు సేవ చేయకూడదని నిర్ణయించుకున్నాను.
ఇతి మత్వా ప్రియం పుత్రం భీష్మాదాయ తతో హ్యహమ్। పూర్వస్నేహానురాగిత్వాత్సదారః సౌమకిం గతః
ఇలా ఆలోచించి, నా ప్రియమైన కుమారుడు భీష్ముడిని తీసుకుని, మునుపటి మమకారం వల్ల భార్యతో కలిసి సౌమకికి వెళ్లాను.
అభిషిక్తం తు శ్రుత్వైవ కృతార్థోఽస్మీతి చిన్తయన్। ప్రియం సఖాయం సుప్రీతో రాజ్యస్థం సముపాగమమ్
అతడిని రాజుగా అభిషేకించారని విని, 'నా కోరిక నెరవేరింది' అని అనుకొని, ఎంతో సంతోషంతో రాజ్యాన్ని పొందిన నా ప్రియ మిత్రుని దగ్గరకు వెళ్లాను.
సంస్మరన్సఙ్గమం చైవ వచనం చైవ తస్య తత్। తతో ద్రుపదమాగమ్య సఖఇపూర్వమహం ప్రభో
మన కలయికను, అతను చెప్పిన మాటలను గుర్తు చేసుకుంటూ, ప్రభూ! మునుపటి మైత్రీతో ద్రుపదుని వద్దకు వెళ్లాను.
అబ్రువం పురుషవ్యాఘ్ర సఖాయం విద్ధి మామితి। ఉపస్థితస్తు ద్రుపదం సఖివచ్చాస్మి సఙ్గతః
'పురుషశార్దూలా! నన్ను నీ మిత్రుడిగా తెలుసుకో' అని చెప్పి, మిత్రునిగా ద్రుపదుని దగ్గరకు చేరాను.
స మాం నిరాకారమివ ప్రహసన్నిదమబ్రవీత్। అకృతేయం తవ ప్రజ్ఞా బ్రహ్మన్నాతిసమఞ్జసా
అతడు నన్ను పరాయివాడిలా నవ్వుతూ ఇలా అన్నాడు: 'బ్రాహ్మణా! నీ ఆలోచన సరైనది కాదు.'
యదాత్థ మాం త్వం ప్రసభం సఖా తేఽహమితి ద్విజ। సంగతనీహ జీర్యన్తి కాలేన పరిజీర్యతః
'నీవు బలవంతంగా 'నేను నీ మిత్రుడిని' అని చెప్పినప్పుడు, ద్విజా! ఈ లోకంలో సంబంధాలు కాలక్రమంలో వృద్ధాప్యంతో క్షీణిస్తాయి.'
సౌహృదం మే త్వయా హ్యాసీత్పూర్వం సామర్థ్యబన్ధనమ్। నాశ్రోత్రియః శ్రోత్రియస్య నారథీ రథినః సఖా
'మునుపు మన మైత్రీ సామర్థ్యంతో ఏర్పడింది. విద్యలేని వాడు విద్యావంతుడికి మిత్రుడు కాడు, రథం లేనివాడు రథికునికి మిత్రుడు కాడు.'
సామ్యాద్ధి సఖ్యం భవతి వైషమ్యాన్నోపపద్యతే। న సఖ్యమజరం లోకే విద్యతే జాతు కస్యచిత్
'సామ్యముండే చోటే మైత్రీ కలుగుతుంది; అసమానత ఉంటే మైత్రీ ఉండదు. ఈ లోకంలో ఎవరికీ చిరకాల మైత్రీ ఉండదు.'
కామో వైనం విహరతి క్రోధో వైనం రహత్యుత। మైవం జీర్ణముపాస్స్వ త్వం సఖ్యం భవదుపాధికృత్
'కామం దానిని ఆస్వాదిస్తుంది, కోపం దానిని వదిలేస్తుంది. నువ్వు నీ అవసరానికి ఏర్పరచుకున్న ఈ పాత మైత్రీని పట్టుకోకు.'
ఆసీత్సఖ్యం ద్విజశ్రేష్ఠ త్వయా మేఽర్థనిబన్ధనమ్। నహ్యనాఢ్యః సఖాఽఽఢ్యస్య నావిద్వాన్విదుషః సఖా
'ద్విజశ్రేష్ఠా! మన మైత్రీ ఒకప్పుడు అవసరంతో ఏర్పడింది. ధనహీనుడు ధనవంతుడికి మిత్రుడు కాడు, అవిద్వాన్ విద్యావంతుడికి మిత్రుడు కాడు.'
న శూరస్య సఖా క్లీబః సఖిపూర్వం కిమిష్యతే। న హి రాజ్ఞాముదీర్ణానామేవం భూతైర్నరైః క్వచిత్
'భయపడే వాడు వీరుడికి మిత్రుడు కాడు, ఇలాంటి మైత్రీను మునుపు ఎవ్వరూ అంగీకరించరు. గొప్ప శక్తివంతమైన రాజులు ఇలాంటి వారిని మిత్రులుగా ఎప్పుడూ చేసుకోరు.'
సఖ్యం భవతి మన్దాత్మఞ్ఛ్రియా హీనైర్ధనచ్యుతైః। నాశ్రోత్రియః శ్రోత్రియస్య నారథీ రథినః సఖా
'మందబుద్ధి, ఐశ్వర్యం లేకపోయినవారు, ధనం పోయినవారితోనే మైత్రీ ఏర్పడుతుంది. విద్యలేని వాడు విద్యావంతుడికి మిత్రుడు కాడు, రథం లేనివాడు రథికునికి మిత్రుడు కాడు.'
నారాజా పార్థివస్యాపి సఖిపూర్వం కిమిష్యతే। అహం త్వయా న జానామి రాజ్యార్థే సంవిదం కృతామ్
'రాజు కానివాడు రాజుకు మిత్రుడు కాడు, ఇలాంటి మైత్రీను మునుపు ఎవ్వరూ అంగీకరించరు. రాజ్యార్థం కోసం నేను నీతో ఏ ఒప్పందమూ చేసుకున్నానని నాకు తెలియదు.'
ఏకరాత్రం తు తే బ్రహ్మన్కామం దాస్యామి భోజనమ్। ఏవముక్తస్త్వహం తేన సదారః ప్రస్థితస్తదా
'బ్రాహ్మణా! నీ ఇష్టానుసారం ఒక్క రాత్రి భోజనం ఇస్తాను.' అని అతడు చెప్పగా, నేను భార్యతో కలిసి అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయాను.
తాం ప్రతిజ్ఞాం ప్రతిజ్ఞాయ యాం కర్తాఽస్మ్యచిరాదివ। ద్రుపదేనైవముక్తోఽహం మన్యునాఽభిపరిప్లుతః
ఆ ప్రతిజ్ఞను త్వరలోనే నెరవేర్చాలని సంకల్పించాను. ద్రుపదుడు ఇలా చెప్పినప్పుడు, నేను కోపంతో నిండిపోయాను.
అభ్యాగచ్ఛం కురూన్భీష్మ శిష్యైరర్థీ గుణాన్వితైః। తతోఽహం భవతః కామం సంవర్ధయితుమాగతః
భీష్మా! మంచి లక్షణాలు ఉన్న శిష్యులతో కలిసి కురువంశానికి వచ్చాను. నా కోరిక నెరవేర్చేందుకు నీ వద్దకు వచ్చాను.
ఇదం నాగపురం రమ్యం బ్రూహి కిం కరవాణి తే
ఈ సుందరమైన నాగపురి నీ ముందుంది; నాకు ఏం చేయమంటావో చెప్పు.
అపజ్యం క్రియతాం చాపం సాధ్వస్త్రం ప్రతిపాదయ। భుఙ్క్ష భోగాన్భృశం ప్రీతః పూజ్యమానః కురుక్షయే
విరిగిపోని విల్లు తయారు చేయించు, మంచి ఆయుధాలు ఇవ్వించు. కురుక్షేత్రంలో గౌరవంతో, ఆనందంగా సుఖాలు అనుభవించు.
కురూణామస్తి యద్విత్తం రాజ్యం చేదం సరాష్ట్రకమ్। త్వమేవ పరమో రాజా సర్వే వాక్యకరాస్తవ
కురువంశానికి ఉన్న సర్వ సంపదలు, ఈ రాజ్యమంతటితోపాటు అన్ని ప్రాంతాలు నీకే చెందాయి. నీవే పరమ రాజు; అందరూ నీ మాటకే వినయంగా ఉంటారు.
యచ్చ తే ప్రార్థితం బ్రహ్మన్కృతం తదితి చిన్త్యతామ్। దిష్ట్యా ప్రాప్తోఽసి విప్రర్షే మహాన్మేఽనుగ్రహః కృతః
బ్రాహ్మణ మహాశయా! నువ్వు కోరినది అన్నీ పూర్తయ్యాయి; దయచేసి దీనిని గుర్తుంచుకో. నీ రాక వల్ల నాకు గొప్ప అదృష్టం కలిగింది, నీవు నాకు చేసిన ఉపకారం ఎంతో గొప్పది.
ప్రతిజగ్రాహ తం భీష్మో గురుం పాణ్డుసుతైః సహ। పౌత్రానాదాయ తాన్సర్వాన్వసూని వివిధాని చ
భీష్ముడు, పాండవ కుమారులతో కలిసి, గురువును ఆహ్వానించి, తన మనవళ్లను మరియు అనేక రకాల ధన సంపదలను తీసుకువచ్చాడు.
శిష్య ఇతి దదౌ రాజన్ద్రోణాయ విధిపూర్వకమ్। తదా ద్రోణోఽబ్రవీద్వాక్యం భీష్మం బుద్ధిమతాం వరమ్
రాజు తన మనవళ్లను శిష్యులుగా ధర్మబద్ధంగా ద్రోణునికి అప్పగించాడు. అప్పుడు ద్రోణుడు, జ్ఞానవంతులలో శ్రేష్ఠుడైన భీష్మునితో ఇలా అన్నాడు.