శరేణ విద్ధ్వా ముద్రాం తామూర్ధ్వమావాహయత్ప్రభుః। స శరం సముపాదాయ కూపాదఙ్గులివేష్టనమ్
ఆధిపతి బాణంతో ఆ ఉంగరాన్ని గుచ్చి పైకి లాగాడు. ఆ బాణాన్ని తీసుకుని బావిలోంచి ఉంగరాన్ని, బాణం చుట్టూ చుట్టినట్టుగా, బయటకు తీశాడు.
దదౌ తతః కుమారాణాం విస్మితానామవిస్మితః। ముద్రికాముద్ధృతాం దృష్ట్వా తమాహుస్తే కుమారకాః
తనకు ఆశ్చర్యం లేకుండా, ద్రోణుడు తీసిన ఉంగరాన్ని ఆశ్చర్యపోయిన రాజకుమారులకు ఇచ్చాడు. దాన్ని చూసి వారు ఇలా అన్నారు:
అభివన్దామహే బ్రహ్మన్నైతదన్యేషు విద్యతే। కోఽసి కస్యాసి జానీమో వయం కిం కరవామహే
బ్రాహ్మణా, మేము నీకు నమస్కరిస్తున్నాం. ఇది మరెవరిలోనూ లేదు. నువ్వెవరు? ఎవరి వారు? మాకు చెప్పు, మేమేమి చేయాలి?
ఏవముక్తస్తతో ద్రోణః ప్రత్యువాచ కుమారకాన్। ఆచక్షధ్వం చ భీష్మాయ రూపేణ చ గుణైశ్చ మామ్
అలా అడిగిన రాజకుమారులకు ద్రోణుడు ఇలా అన్నాడు: 'నా రూపాన్ని, లక్షణాలను భీష్మునికి వివరించండి.'
తథేత్యుక్త్వా చ గత్వా చ భీష్మమూచుః కుమారకాః
అవును అని చెప్పి, రాజకుమారులు వెళ్లి భీష్ముని వద్దకు వెళ్లి చెప్పారు.
బ్రాహ్మణస్య వచః కృత్స్నం తచ్చ కర్మ తథావిధమ్। భీష్మః శ్రుత్వా కుమారాణాం ద్రోణం తం ప్రత్యజానత
బ్రాహ్మణుని మాటలన్నీ, ఆ అద్భుతమైన కార్యాన్ని రాజకుమారులు భీష్మునికి చెప్పారు. అది విని భీష్ముడు అతడిని ద్రోణుడని గుర్తించాడు.
యుక్తరూపః స హి గురురిత్యేవమనుచిన్త్య చ। అథైనమానీయ తదా స్వయమేవ సుసత్కృతమ్
ఇతడు గురువు కావడానికి తగినవాడే అని భీష్ముడు ఆలోచించి, స్వయంగా అతడిని తీసుకొచ్చి, ఎంతో గౌరవంగా ఆతిథ్యం ఇచ్చాడు.
పరిపప్రచ్ఛ నిపుణం భీష్మః శస్త్రభృతాం వరః। హేతుమాగమనే తచ్చ ద్రోణః సర్వం న్యవేదయత్
అయితే, ఆయుధ విద్యలో నిపుణుడైన భీష్ముడు, ద్రోణుని దగ్గరికి పిలిచి, అతడు ఎందుకు వచ్చాడో వివరంగా అడిగాడు. ద్రోణుడు తన రాకకు కారణాలన్నీ వివరంగా చెప్పాడు.
మహర్షేరగ్నివేశ్యస్య సకాశమహమచ్యుత। అస్త్రార్థమగమం పూర్వం ధనుర్వేదజిఘృక్షయా
అచ్యుతా, ఒకప్పుడు నేను మహర్షి అగ్నివేశ్యుని వద్దకు ఆయుధ విద్య నేర్చుకోవాలని, ధనుర్వేదం సంపాదించాలనే కోరికతో వెళ్లాను.
బ్రహ్మచారీ వినీతాత్మా జటిలో బహులాః సమాః। అవసం సుచిరం తత్ర గురుశుశ్రూషణే రతః
బ్రహ్మచారిగా, మనస్సు నియంత్రించుకొని, జటలు వేసుకుని, అనేక సంవత్సరాలు అక్కడ ఉండి, గురువు సేవలో నిమగ్నుడిగా ఉన్నాను.
పాఞ్చాల్యో రాజపుత్రశ్చ యజ్ఞసేనో మహాబలః। ఇష్వస్త్రహేతోర్న్యవసత్తస్మిన్నేవ గురౌ ప్రభుః
పాంచాల్యుడు, మహాబలుడు యజ్ఞసేనుడు, ధనుర్విద్య నేర్చుకోవడానికి ఆ గురువు వద్దే ఉండేవాడు.
స మే తత్ర సఖా చాసీదుపకారీ ప్రియశ్చ మే। తేనాహం సహ సంగమ్య వర్తయన్సుచిరం ప్రభో
అక్కడ అతడు నాకు స్నేహితుడిగా, సహాయపడేవాడిగా, ఎంతో ఇష్టమైనవాడిగా ఉండేవాడు. ఆయనతో కలిసి నేను చాలా కాలం సుఖంగా గడిపాను, ప్రభూ.
బాల్యాత్ప్రభృతి కౌరవ్య సహాధ్యయనమేవ చ। స మే సఖా సదా తత్ర ప్రియవాదీ ప్రియంకరః
కౌరవుడా, చిన్నప్పటి నుంచే మేమిద్దరం కలిసి చదువుకున్నాం. అక్కడ అతడు ఎప్పుడూ నా స్నేహితుడిగా, మధురంగా మాట్లాడే వాడిగా, నాకు ఇష్టమైన పనులు చేసే వాడిగా ఉండేవాడు.
అబ్రవీదితి మాం భీష్మ వచనం ప్రీతివర్ధనమ్। అహం ప్రియతమః పుత్రః పితుర్ద్రోణ మహాత్మనః
భీష్ముడు నాకు ఆనందాన్ని పెంచే మాటలు చెప్పాడు: 'నేను నా తండ్రి, మహాత్ముడు ద్రోణునికి అత్యంత ప్రియమైన కుమారుడిని.'
అభిషేక్ష్యతి మాం రాజ్యే స పాఞ్చాల్యో యదా తదా। తద్భోజ్యం భవతా రాజ్యమర్ధం సత్యేన తే శపే
'ఆ పాంచాల్యుడు నన్ను రాజ్యాభిషేకం చేసినప్పుడు, అప్పుడే నిజంగా చెబుతున్నాను, రాజ్యంలో అర్ధాన్ని నీవు అనుభవించవచ్చు.'
మమ భోగాశ్చ విత్తం చ త్వదధీనం సుఖాని చ। ఏవముక్త్వాఽథ వవ్రాజ కృతాస్త్రః పూజితో మయా
'నా సుఖాలు, ధనం, ఆనందాలన్నీ నీ ఆధీనంలో ఉంటాయి.' అని చెప్పి, ఆయుధ విద్యలో నిపుణుడై, నేను గౌరవించిన అతడు అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయాడు.
తచ్చ వాక్యమహం నిత్యం మనసా ధారయంస్తదా। సోఽహం పితృనియోగేన పుత్రలోభాద్యశస్వినీమ్
ఆ మాటలను నేను ఎప్పుడూ మనసులో ఉంచుకున్నాను. కానీ తండ్రి ఆజ్ఞతో, కుమారుని కోరికతో, నేను అపఖ్యాతికరమైన పని చేసాను.
శారద్వతీం మహాప్రజ్ఞాముపయేమే మహావ్రతామ్। అగ్నిహోత్రే చ సత్రే చ దమే చ సతతం రతామ్
శారద్వతిని అనే మహాజ్ఞానిని, దీక్షలో నిలకడగలదాన్ని, ఎప్పుడూ అగ్నిహోత్రాలు, యజ్ఞాలు, నియమాలలో నిమగ్నమై ఉండే దాన్ని పెళ్లి చేసుకున్నాను.
లేభే చ గౌతమీ పుత్రమశ్వత్థామానమౌరసమ్। భీమవిక్రమకర్మాణమాదిత్యసమతేజసమ్
గౌతమి ద్వారా నాకు అశ్వత్థామ అనే కుమారుడు కలిగాడు. అతని కార్యాలు భీముడి వంటివి, తేజస్సు సూర్యునితో సమానం.
పుత్రేణ తేన ప్రీతోఽహం భరద్వాజో మయా యథా। గోక్షీరం పిబతో దృష్ట్వా ధనినస్తత్ర పుత్రకాన్। అశ్వత్థామారుదద్బాలస్తన్మే సందేహయద్దిశః
ఆ కుమారునితో నేను, భరద్వాజుడు, ఎంతో సంతోషించాను. కానీ ధనవంతుల పిల్లలు పాలు తాగుతుంటే, నా కుమారుడు అశ్వత్థామ చిన్నవయసులో ఏడ్చాడు. అది నాకు చాలా బాధ కలిగించింది.
న స్నాతకోఽవసీదేత వర్తమానః స్వకర్మసు। ఇతి సంచిన్త్య మనసా తం దేశం బహుశో భ్రమన్
స్వధర్మంలో నిమగ్నుడై ఉన్న ద్విజుడు కష్టాల్లో పడకూడదు అని మనసులో ఆలోచిస్తూ, ఆ ప్రాంతంలో చాలా తిరిగాను.
విశుద్ధణిచ్ఛన్గాఙ్గేయ ధర్మోపేతం ప్రతిగ్రహమ్। అన్తాదన్తం పరిక్రమ్య నాధ్యగచ్ఛం పయస్వినీమ్
నిర్మలమైన, ధర్మబద్ధమైన దానం కోసం అన్ని చోట్ల వెతికాను. కానీ పాలిచ్చే దాతను ఎక్కడా కనుగొనలేకపోయాను.
యవపిష్టోదకేనైనం లోభయేయం కుమారకమ్। పీత్వా పిష్టరసం బాలః క్షీరం పీతం మయాఽపి చ
యవపిండితో కలిపిన నీటిని నా కుమారుడికి ఇచ్చి మాయ చేశాను. ఆ పిల్లవాడు ఆ నీటిని తాగి, తాను కూడా పాలు తాగానని భావించాడు.
ననర్తోత్థాయ కౌరవ్య హృష్టో బాల్యాద్విమోహితః। తం దృష్ట్వా నృత్యమానం తు బాలైః పరివృతం సుతమ్
కౌరవుడా, చిన్నదనంలో మోసపోయి, ఆనందంతో లేచి నర్తించాడు. ఇతర పిల్లలతో కలిసి నా కుమారుడు ఆనందంగా ఆడాడు.
హాస్యతాముపసంప్రాప్తం కశ్మలం తత్ర మేఽభవత్। ద్రోణం ధిగస్త్వధనినం యో ధనం నాధిగచ్ఛతి
అతడిని అలా చూసి నాకు చాలా సిగ్గు, బాధ కలిగింది. 'ధనాన్ని సంపాదించలేని ద్రోణుడికి ఇదేమి జీవితం!' అని తిట్టుకున్నాను.
పిష్టోదకం సుతో యస్య పీత్వా క్షీరస్య తృష్ణయా। నృత్యతిస్మ ముదావిష్టః క్షీరం పీతం మయాఽప్యుత
పాల కోసం తపిస్తూ, పిండినీరు తాగి, 'నేను కూడా పాలు తాగాను' అని ఆనందంగా నర్తించే పిల్లవాడి తండ్రిని ఎవరు కోరుకుంటారు?
ఇతి సంభాషతాం వాచం శ్రుత్వా మే బుద్ధిరచ్యవత్। ఆత్మానం చాత్మనా గర్హన్మనసేదం వ్యచిన్తయమ్
వాళ్లు మాట్లాడిన మాటలు విని నా మనస్సు కలవరపడింది. నన్ను నేనే నిందించుకుంటూ, మనసులో ఇలా ఆలోచించాను.
అపి చాహం పురా విప్రైర్వర్జితో గర్హితో వసే। పరోపసేవాం పాపిష్ఠాం న చ కుర్యాం ధనేప్సయా
మరియు, బ్రాహ్మణులు నన్ను ఒకప్పుడు దూరం పెట్టి, నిందించినప్పుడు, ధనానికి ఆశపడి, పాపమైన పరులకు సేవ చేయకూడదని నిర్ణయించుకున్నాను.
ఇతి మత్వా ప్రియం పుత్రం భీష్మాదాయ తతో హ్యహమ్। పూర్వస్నేహానురాగిత్వాత్సదారః సౌమకిం గతః
ఇలా ఆలోచించి, నా ప్రియమైన కుమారుడు భీష్ముడిని తీసుకుని, మునుపటి మమకారం వల్ల భార్యతో కలిసి సౌమకికి వెళ్లాను.
అభిషిక్తం తు శ్రుత్వైవ కృతార్థోఽస్మీతి చిన్తయన్। ప్రియం సఖాయం సుప్రీతో రాజ్యస్థం సముపాగమమ్
అతడిని రాజుగా అభిషేకించారని విని, 'నా కోరిక నెరవేరింది' అని అనుకొని, ఎంతో సంతోషంతో రాజ్యాన్ని పొందిన నా ప్రియ మిత్రుని దగ్గరకు వెళ్లాను.