తే తం దృష్ట్వా మహాతమానముపగమ్య కుమారకాః। భగ్నోత్సాహక్రియాత్మానో బ్రాహ్మణం పర్యవారయన్
ఆ మహాత్మునిని చూసిన యువకులు, వారి ఉత్సాహం తగ్గిపోయి, ఆ బ్రాహ్మణుడి దగ్గరకు వెళ్లి చుట్టూ నిలబడ్డారు.
అథ ద్రోణః కుమారాంస్తాన్దృష్ట్వా కత్యవశస్తదా। ప్రహస్య మన్దం పైశల్యాదభ్యభాషత వీర్యవాన్
అప్పుడు ద్రోణుడు, ఆ సహాయంలేని యువరాజులను చూసి, మృదువుగా నవ్వుతూ, పాంచాలదేశం నుండి వచ్చినవాడిగా, వారికి ధైర్యంగా మాటలాడాడు.
అహో వో ధిగ్బలం క్షాత్రం ధిగేతాం వః కృతాస్త్రతామ్। భరతస్యాన్వయే జాతా యే వీటాం నాధిగచ్ఛత
అయ్యో, మీ వీరత్వానికి, మీ ఆయుధ విద్యకు నిందే మిగిలింది! మీరు భరత వంశంలో పుట్టినా, ఒక చిన్న బహుమతిని కూడా పొందలేకపోయారు.
వీటాం చ ముద్రికాం చైవ హ్యహమేతదపి ద్వయమ్। ఉద్ధరేయమిషీకాభిర్భోజనం మే ప్రదీయతామ్
ఈ బహుమతిని, ఉంగరాన్ని కూడా నేనే ఈ ముళ్లతో బాణాలుగా వాడి తేవగలను. నాకు భోజనం ఇవ్వండి.
తతోఽబ్రవీత్తదా ద్రోణం కున్తీపుత్రో యుధిష్ఠిరః। కృపస్యానుమతే బ్రహ్మన్భిక్షామాప్నుహి శాశ్వతీమ్
అప్పుడు కుంతీ కుమారుడు యుధిష్ఠిరుడు ద్రోణుని ఇలా అన్నాడు: 'కృపాచార్యుని అనుమతితో, బ్రాహ్మణా, నీవు ఎప్పటికీ భిక్ష పొందు.'
ఏషా ముష్టిరిషీకాణాం మయాఽస్త్రేణాభిమన్త్రితా
ఇవి నేను మంత్రబలంతో సిద్ధం చేసిన ముళ్ల బాణాలు.
అస్యా వీర్యం నిరీక్షధ్వం యదన్యేషు న విద్యతే। వేత్స్యామీషికయా వీటాం తామిషీకాం తథాఽన్యయా
ఇవి ఎంత శక్తివంతమో చూడండి, ఇతర బాణాల్లో లేని శక్తి వీటిలో ఉంది. ఇప్పుడు ఈ ముళ్లతో బహుమతిని, మరో ముళ్లతో ఉంగరాన్ని తేవగలను.
తతో యథోక్తం ద్రోణేన తత్సర్వం కృతమఞ్జసా
అప్పుడు ద్రోణుడు చెప్పినట్లుగానే ఆ పనిని అంతా వెంటనే చేసేశాడు.
తదవేక్ష్య కుమారాస్తే విస్మయోత్ఫుల్లలోచనాః। ఆశ్చర్యమిదమత్యన్తమితి మత్వా వచోఽబ్రువన్
అది చూసి, రాజకుమారులందరూ ఆశ్చర్యంతో కన్నులు పెద్దవిగా చేసుకున్నారు. 'ఇది ఎంత అద్భుతమో!' అని వారు అనుకున్నారు.
ముద్రికామణి విప్రర్షే శీధ్రమేతాం సముద్ధరథ
బ్రాహ్మణ మహర్షీ, ఆ ఉంగర రత్నాన్ని త్వరగా తీసుకురా.
శరేణ విద్ధ్వా ముద్రాం తామూర్ధ్వమావాహయత్ప్రభుః। స శరం సముపాదాయ కూపాదఙ్గులివేష్టనమ్
ఆధిపతి బాణంతో ఆ ఉంగరాన్ని గుచ్చి పైకి లాగాడు. ఆ బాణాన్ని తీసుకుని బావిలోంచి ఉంగరాన్ని, బాణం చుట్టూ చుట్టినట్టుగా, బయటకు తీశాడు.
దదౌ తతః కుమారాణాం విస్మితానామవిస్మితః। ముద్రికాముద్ధృతాం దృష్ట్వా తమాహుస్తే కుమారకాః
తనకు ఆశ్చర్యం లేకుండా, ద్రోణుడు తీసిన ఉంగరాన్ని ఆశ్చర్యపోయిన రాజకుమారులకు ఇచ్చాడు. దాన్ని చూసి వారు ఇలా అన్నారు:
అభివన్దామహే బ్రహ్మన్నైతదన్యేషు విద్యతే। కోఽసి కస్యాసి జానీమో వయం కిం కరవామహే
బ్రాహ్మణా, మేము నీకు నమస్కరిస్తున్నాం. ఇది మరెవరిలోనూ లేదు. నువ్వెవరు? ఎవరి వారు? మాకు చెప్పు, మేమేమి చేయాలి?
ఏవముక్తస్తతో ద్రోణః ప్రత్యువాచ కుమారకాన్। ఆచక్షధ్వం చ భీష్మాయ రూపేణ చ గుణైశ్చ మామ్
అలా అడిగిన రాజకుమారులకు ద్రోణుడు ఇలా అన్నాడు: 'నా రూపాన్ని, లక్షణాలను భీష్మునికి వివరించండి.'
తథేత్యుక్త్వా చ గత్వా చ భీష్మమూచుః కుమారకాః
అవును అని చెప్పి, రాజకుమారులు వెళ్లి భీష్ముని వద్దకు వెళ్లి చెప్పారు.
బ్రాహ్మణస్య వచః కృత్స్నం తచ్చ కర్మ తథావిధమ్। భీష్మః శ్రుత్వా కుమారాణాం ద్రోణం తం ప్రత్యజానత
బ్రాహ్మణుని మాటలన్నీ, ఆ అద్భుతమైన కార్యాన్ని రాజకుమారులు భీష్మునికి చెప్పారు. అది విని భీష్ముడు అతడిని ద్రోణుడని గుర్తించాడు.
యుక్తరూపః స హి గురురిత్యేవమనుచిన్త్య చ। అథైనమానీయ తదా స్వయమేవ సుసత్కృతమ్
ఇతడు గురువు కావడానికి తగినవాడే అని భీష్ముడు ఆలోచించి, స్వయంగా అతడిని తీసుకొచ్చి, ఎంతో గౌరవంగా ఆతిథ్యం ఇచ్చాడు.
పరిపప్రచ్ఛ నిపుణం భీష్మః శస్త్రభృతాం వరః। హేతుమాగమనే తచ్చ ద్రోణః సర్వం న్యవేదయత్
అయితే, ఆయుధ విద్యలో నిపుణుడైన భీష్ముడు, ద్రోణుని దగ్గరికి పిలిచి, అతడు ఎందుకు వచ్చాడో వివరంగా అడిగాడు. ద్రోణుడు తన రాకకు కారణాలన్నీ వివరంగా చెప్పాడు.
మహర్షేరగ్నివేశ్యస్య సకాశమహమచ్యుత। అస్త్రార్థమగమం పూర్వం ధనుర్వేదజిఘృక్షయా
అచ్యుతా, ఒకప్పుడు నేను మహర్షి అగ్నివేశ్యుని వద్దకు ఆయుధ విద్య నేర్చుకోవాలని, ధనుర్వేదం సంపాదించాలనే కోరికతో వెళ్లాను.
బ్రహ్మచారీ వినీతాత్మా జటిలో బహులాః సమాః। అవసం సుచిరం తత్ర గురుశుశ్రూషణే రతః
బ్రహ్మచారిగా, మనస్సు నియంత్రించుకొని, జటలు వేసుకుని, అనేక సంవత్సరాలు అక్కడ ఉండి, గురువు సేవలో నిమగ్నుడిగా ఉన్నాను.
పాఞ్చాల్యో రాజపుత్రశ్చ యజ్ఞసేనో మహాబలః। ఇష్వస్త్రహేతోర్న్యవసత్తస్మిన్నేవ గురౌ ప్రభుః
పాంచాల్యుడు, మహాబలుడు యజ్ఞసేనుడు, ధనుర్విద్య నేర్చుకోవడానికి ఆ గురువు వద్దే ఉండేవాడు.
స మే తత్ర సఖా చాసీదుపకారీ ప్రియశ్చ మే। తేనాహం సహ సంగమ్య వర్తయన్సుచిరం ప్రభో
అక్కడ అతడు నాకు స్నేహితుడిగా, సహాయపడేవాడిగా, ఎంతో ఇష్టమైనవాడిగా ఉండేవాడు. ఆయనతో కలిసి నేను చాలా కాలం సుఖంగా గడిపాను, ప్రభూ.
బాల్యాత్ప్రభృతి కౌరవ్య సహాధ్యయనమేవ చ। స మే సఖా సదా తత్ర ప్రియవాదీ ప్రియంకరః
కౌరవుడా, చిన్నప్పటి నుంచే మేమిద్దరం కలిసి చదువుకున్నాం. అక్కడ అతడు ఎప్పుడూ నా స్నేహితుడిగా, మధురంగా మాట్లాడే వాడిగా, నాకు ఇష్టమైన పనులు చేసే వాడిగా ఉండేవాడు.
అబ్రవీదితి మాం భీష్మ వచనం ప్రీతివర్ధనమ్। అహం ప్రియతమః పుత్రః పితుర్ద్రోణ మహాత్మనః
భీష్ముడు నాకు ఆనందాన్ని పెంచే మాటలు చెప్పాడు: 'నేను నా తండ్రి, మహాత్ముడు ద్రోణునికి అత్యంత ప్రియమైన కుమారుడిని.'
అభిషేక్ష్యతి మాం రాజ్యే స పాఞ్చాల్యో యదా తదా। తద్భోజ్యం భవతా రాజ్యమర్ధం సత్యేన తే శపే
'ఆ పాంచాల్యుడు నన్ను రాజ్యాభిషేకం చేసినప్పుడు, అప్పుడే నిజంగా చెబుతున్నాను, రాజ్యంలో అర్ధాన్ని నీవు అనుభవించవచ్చు.'
మమ భోగాశ్చ విత్తం చ త్వదధీనం సుఖాని చ। ఏవముక్త్వాఽథ వవ్రాజ కృతాస్త్రః పూజితో మయా
'నా సుఖాలు, ధనం, ఆనందాలన్నీ నీ ఆధీనంలో ఉంటాయి.' అని చెప్పి, ఆయుధ విద్యలో నిపుణుడై, నేను గౌరవించిన అతడు అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయాడు.
తచ్చ వాక్యమహం నిత్యం మనసా ధారయంస్తదా। సోఽహం పితృనియోగేన పుత్రలోభాద్యశస్వినీమ్
ఆ మాటలను నేను ఎప్పుడూ మనసులో ఉంచుకున్నాను. కానీ తండ్రి ఆజ్ఞతో, కుమారుని కోరికతో, నేను అపఖ్యాతికరమైన పని చేసాను.
శారద్వతీం మహాప్రజ్ఞాముపయేమే మహావ్రతామ్। అగ్నిహోత్రే చ సత్రే చ దమే చ సతతం రతామ్
శారద్వతిని అనే మహాజ్ఞానిని, దీక్షలో నిలకడగలదాన్ని, ఎప్పుడూ అగ్నిహోత్రాలు, యజ్ఞాలు, నియమాలలో నిమగ్నమై ఉండే దాన్ని పెళ్లి చేసుకున్నాను.
లేభే చ గౌతమీ పుత్రమశ్వత్థామానమౌరసమ్। భీమవిక్రమకర్మాణమాదిత్యసమతేజసమ్
గౌతమి ద్వారా నాకు అశ్వత్థామ అనే కుమారుడు కలిగాడు. అతని కార్యాలు భీముడి వంటివి, తేజస్సు సూర్యునితో సమానం.
పుత్రేణ తేన ప్రీతోఽహం భరద్వాజో మయా యథా। గోక్షీరం పిబతో దృష్ట్వా ధనినస్తత్ర పుత్రకాన్। అశ్వత్థామారుదద్బాలస్తన్మే సందేహయద్దిశః
ఆ కుమారునితో నేను, భరద్వాజుడు, ఎంతో సంతోషించాను. కానీ ధనవంతుల పిల్లలు పాలు తాగుతుంటే, నా కుమారుడు అశ్వత్థామ చిన్నవయసులో ఏడ్చాడు. అది నాకు చాలా బాధ కలిగించింది.