స వినిశ్చిత్య మనసా పాఞ్చాల్యం ప్రతిబుద్ధిమాన్। `శిష్యైః పరివృతః శ్రీమాన్పుత్రేణ సహితస్తథా
తన మనసులో నిర్ణయం తీసుకుని, తన శిష్యులు, కుమారుడితో కలిసి, ఆ జ్ఞానవంతుడు పాంచాల రాజును చేరాడు.
జగామ కురుముఖ్యానాం నాగరం నాగసాహ్వయమ్। తాం ప్రతిజ్ఞాం ప్రతిజ్ఞాయ యాం కర్తా నచిరాదివ
ఆయన కురు వంశీయుల నగరమైన నాగసాహ్వయానికి వెళ్లి, తాను చేసిన ప్రతిజ్ఞను త్వరలోనే నెరవేర్చాలని సంకల్పించుకున్నాడు.
స నాగపురమాగమ్య గౌతమస్య నివేశనే। భారద్వాజోఽవసత్తత్ర ప్రచ్ఛన్నం ద్విజసత్తమః
నాగపురానికి చేరుకుని, భారద్వాజుని కుమారుడు గొతముని ఇంట్లో, ఎవరికీ తెలియకుండా, అక్కడే ఉండిపోయాడు.
తతోఽస్య తనుజః పార్థాన్కృపస్యానన్తరం ప్రభుః। అస్త్రాణి శిక్షయామాస నాబుధ్యన్త చ తం జనాః
అప్పుడతడు, కృపాచార్యుని తరువాత, పాండవులకు ఆయుధ విద్యను బోధించాడు; కానీ ఎవ్వరూ అతడిని గుర్తించలేదు.
ఏవం స తత్ర గూఢాత్మా కంచిత్కాలమువాస హ। కుమారాస్త్వథ నిష్క్రమ్య సమేతా గజసాహ్వయాత్
అలా తన అసలు స్వరూపాన్ని దాచుకుని కొంతకాలం అక్కడ ఉన్నాడు; ఆ తరువాత యువరాజులు అందరూ కలిసి గజసాహ్వయ నగరం నుండి బయటకు వచ్చారు.
క్రీడన్తో వీటయా తత్ర వీరాః పర్యచరన్ముదా। `తేషాం సంక్రీడమానానాముదపానేఽఙ్గులీయకమ్
వీరయువరాజులు అక్కడ ఆనందంగా బంతి ఆడుతూ తిరిగారు; ఆడుతుండగా వారి ఉంగరం బావిలో పడిపోయింది.
పపాత ధర్మపుత్రస్య వీటా తత్రైవ చాపతత్। గర్తాన్బునా ప్రతిచ్ఛన్నం తారారూపమివామ్బరే
ధర్మపుత్రుని బంతి కూడా అక్కడే పడిపోయింది; అది లోతైన, కనిపించని బావిలో, ఆకాశంలో నక్షత్రంలా మెరిసింది.
దృష్ట్వా చైతే కుమారాశ్చ తం యత్నాత్పర్యవారయన్।' తతస్తే యత్నమాతిష్ఠన్వీటాముద్ధర్తుమాదృతాః। న చ తే ప్రత్యయద్యన్త కర్మ వీటోపలబ్ధయే
అది చూసిన యువరాజులు బంతిని తీయడానికి ఎంతగానో ప్రయత్నించారు; వారు ఎంత ప్రయత్నించినా, దాన్ని తీయలేకపోయారు.
తతోఽన్యోన్యమవైక్షన్త వ్రీడయావనతాననాః। తస్యా యోగమవిదన్తో భృశం చోత్కణ్ఠితాభవన్
అప్పుడు వారు ఒకరినొకరు చూసుకుని, సిగ్గుతో తలవంచారు; దాన్ని ఎలా తీయాలో తెలియక, చాలా ఆందోళన చెందారు.
తేఽపశ్యన్బ్రాహ్మణం శ్యామమాపన్నం పలితం కృశమ్। కృత్యవన్తమదూరస్థమగ్నిహోత్రపురస్కృతమ్
అప్పుడు వారు దగ్గరలోనే, యజ్ఞాగ్ని ముందు, తన పనిలో నిమగ్నమైన, ముదుసలి, నల్లగా, బలహీనంగా ఉన్న ఒక బ్రాహ్మణుడిని చూశారు.
తే తం దృష్ట్వా మహాతమానముపగమ్య కుమారకాః। భగ్నోత్సాహక్రియాత్మానో బ్రాహ్మణం పర్యవారయన్
ఆ మహాత్మునిని చూసిన యువకులు, వారి ఉత్సాహం తగ్గిపోయి, ఆ బ్రాహ్మణుడి దగ్గరకు వెళ్లి చుట్టూ నిలబడ్డారు.
అథ ద్రోణః కుమారాంస్తాన్దృష్ట్వా కత్యవశస్తదా। ప్రహస్య మన్దం పైశల్యాదభ్యభాషత వీర్యవాన్
అప్పుడు ద్రోణుడు, ఆ సహాయంలేని యువరాజులను చూసి, మృదువుగా నవ్వుతూ, పాంచాలదేశం నుండి వచ్చినవాడిగా, వారికి ధైర్యంగా మాటలాడాడు.
అహో వో ధిగ్బలం క్షాత్రం ధిగేతాం వః కృతాస్త్రతామ్। భరతస్యాన్వయే జాతా యే వీటాం నాధిగచ్ఛత
అయ్యో, మీ వీరత్వానికి, మీ ఆయుధ విద్యకు నిందే మిగిలింది! మీరు భరత వంశంలో పుట్టినా, ఒక చిన్న బహుమతిని కూడా పొందలేకపోయారు.
వీటాం చ ముద్రికాం చైవ హ్యహమేతదపి ద్వయమ్। ఉద్ధరేయమిషీకాభిర్భోజనం మే ప్రదీయతామ్
ఈ బహుమతిని, ఉంగరాన్ని కూడా నేనే ఈ ముళ్లతో బాణాలుగా వాడి తేవగలను. నాకు భోజనం ఇవ్వండి.
తతోఽబ్రవీత్తదా ద్రోణం కున్తీపుత్రో యుధిష్ఠిరః। కృపస్యానుమతే బ్రహ్మన్భిక్షామాప్నుహి శాశ్వతీమ్
అప్పుడు కుంతీ కుమారుడు యుధిష్ఠిరుడు ద్రోణుని ఇలా అన్నాడు: 'కృపాచార్యుని అనుమతితో, బ్రాహ్మణా, నీవు ఎప్పటికీ భిక్ష పొందు.'
ఏషా ముష్టిరిషీకాణాం మయాఽస్త్రేణాభిమన్త్రితా
ఇవి నేను మంత్రబలంతో సిద్ధం చేసిన ముళ్ల బాణాలు.
అస్యా వీర్యం నిరీక్షధ్వం యదన్యేషు న విద్యతే। వేత్స్యామీషికయా వీటాం తామిషీకాం తథాఽన్యయా
ఇవి ఎంత శక్తివంతమో చూడండి, ఇతర బాణాల్లో లేని శక్తి వీటిలో ఉంది. ఇప్పుడు ఈ ముళ్లతో బహుమతిని, మరో ముళ్లతో ఉంగరాన్ని తేవగలను.
తతో యథోక్తం ద్రోణేన తత్సర్వం కృతమఞ్జసా
అప్పుడు ద్రోణుడు చెప్పినట్లుగానే ఆ పనిని అంతా వెంటనే చేసేశాడు.
తదవేక్ష్య కుమారాస్తే విస్మయోత్ఫుల్లలోచనాః। ఆశ్చర్యమిదమత్యన్తమితి మత్వా వచోఽబ్రువన్
అది చూసి, రాజకుమారులందరూ ఆశ్చర్యంతో కన్నులు పెద్దవిగా చేసుకున్నారు. 'ఇది ఎంత అద్భుతమో!' అని వారు అనుకున్నారు.
ముద్రికామణి విప్రర్షే శీధ్రమేతాం సముద్ధరథ
బ్రాహ్మణ మహర్షీ, ఆ ఉంగర రత్నాన్ని త్వరగా తీసుకురా.
శరేణ విద్ధ్వా ముద్రాం తామూర్ధ్వమావాహయత్ప్రభుః। స శరం సముపాదాయ కూపాదఙ్గులివేష్టనమ్
ఆధిపతి బాణంతో ఆ ఉంగరాన్ని గుచ్చి పైకి లాగాడు. ఆ బాణాన్ని తీసుకుని బావిలోంచి ఉంగరాన్ని, బాణం చుట్టూ చుట్టినట్టుగా, బయటకు తీశాడు.
దదౌ తతః కుమారాణాం విస్మితానామవిస్మితః। ముద్రికాముద్ధృతాం దృష్ట్వా తమాహుస్తే కుమారకాః
తనకు ఆశ్చర్యం లేకుండా, ద్రోణుడు తీసిన ఉంగరాన్ని ఆశ్చర్యపోయిన రాజకుమారులకు ఇచ్చాడు. దాన్ని చూసి వారు ఇలా అన్నారు:
అభివన్దామహే బ్రహ్మన్నైతదన్యేషు విద్యతే। కోఽసి కస్యాసి జానీమో వయం కిం కరవామహే
బ్రాహ్మణా, మేము నీకు నమస్కరిస్తున్నాం. ఇది మరెవరిలోనూ లేదు. నువ్వెవరు? ఎవరి వారు? మాకు చెప్పు, మేమేమి చేయాలి?
ఏవముక్తస్తతో ద్రోణః ప్రత్యువాచ కుమారకాన్। ఆచక్షధ్వం చ భీష్మాయ రూపేణ చ గుణైశ్చ మామ్
అలా అడిగిన రాజకుమారులకు ద్రోణుడు ఇలా అన్నాడు: 'నా రూపాన్ని, లక్షణాలను భీష్మునికి వివరించండి.'
తథేత్యుక్త్వా చ గత్వా చ భీష్మమూచుః కుమారకాః
అవును అని చెప్పి, రాజకుమారులు వెళ్లి భీష్ముని వద్దకు వెళ్లి చెప్పారు.
బ్రాహ్మణస్య వచః కృత్స్నం తచ్చ కర్మ తథావిధమ్। భీష్మః శ్రుత్వా కుమారాణాం ద్రోణం తం ప్రత్యజానత
బ్రాహ్మణుని మాటలన్నీ, ఆ అద్భుతమైన కార్యాన్ని రాజకుమారులు భీష్మునికి చెప్పారు. అది విని భీష్ముడు అతడిని ద్రోణుడని గుర్తించాడు.
యుక్తరూపః స హి గురురిత్యేవమనుచిన్త్య చ। అథైనమానీయ తదా స్వయమేవ సుసత్కృతమ్
ఇతడు గురువు కావడానికి తగినవాడే అని భీష్ముడు ఆలోచించి, స్వయంగా అతడిని తీసుకొచ్చి, ఎంతో గౌరవంగా ఆతిథ్యం ఇచ్చాడు.
పరిపప్రచ్ఛ నిపుణం భీష్మః శస్త్రభృతాం వరః। హేతుమాగమనే తచ్చ ద్రోణః సర్వం న్యవేదయత్
అయితే, ఆయుధ విద్యలో నిపుణుడైన భీష్ముడు, ద్రోణుని దగ్గరికి పిలిచి, అతడు ఎందుకు వచ్చాడో వివరంగా అడిగాడు. ద్రోణుడు తన రాకకు కారణాలన్నీ వివరంగా చెప్పాడు.
మహర్షేరగ్నివేశ్యస్య సకాశమహమచ్యుత। అస్త్రార్థమగమం పూర్వం ధనుర్వేదజిఘృక్షయా
అచ్యుతా, ఒకప్పుడు నేను మహర్షి అగ్నివేశ్యుని వద్దకు ఆయుధ విద్య నేర్చుకోవాలని, ధనుర్వేదం సంపాదించాలనే కోరికతో వెళ్లాను.
బ్రహ్మచారీ వినీతాత్మా జటిలో బహులాః సమాః। అవసం సుచిరం తత్ర గురుశుశ్రూషణే రతః
బ్రహ్మచారిగా, మనస్సు నియంత్రించుకొని, జటలు వేసుకుని, అనేక సంవత్సరాలు అక్కడ ఉండి, గురువు సేవలో నిమగ్నుడిగా ఉన్నాను.