మహర్షేర్గౌతమస్యాసీచ్ఛరద్వాన్నామ గౌతమః। పుత్రః కిల మహారాజ జాతః సహశరైర్విభో
మహర్షి గౌతమునికి శరద్వాన్ అనే కుమారుడు పుట్టాడు, మహారాజా! అతడు బాణాలతో పాటు జన్మించాడు.
న తస్య వేదాధ్యయనే తథా బుద్ధిరజాయత। యథాస్య బుద్ధిరభవద్ధనుర్వేదే పరన్తప
వేదాలు నేర్చుకోవడంలో అతనికి అంతగా ఆసక్తి రాలేదు. కానీ ధనుర్వేదాన్ని నేర్చుకోవడంలో మాత్రం అతనికి గొప్ప అభిరుచి కలిగింది.
అధిజగ్ముర్యథా వేదాస్తపసా బ్రహ్మచారిణః। తథా స తపసోపేతః సర్వాణ్యస్త్రాణ్యవాప హ
వేదాలు బ్రహ్మచర్యంతో తపస్సు చేసి ఎలా నేర్చుకుంటారో, అలాగే ఆ తపస్సుతో అతడు అన్ని ఆయుధాల విద్యలు సంపాదించుకున్నాడు.
ధనుర్వేదపరత్వాచ్చ తపసా విపులేన చ। భృశం సన్తాపయామాస దేవరాజం స గౌతమః
ధనుర్వేదంపై ఆసక్తి, గొప్ప తపస్సు వల్ల ఆ గౌతముడు దేవేంద్రుడిని చాలా ఇబ్బంది పెట్టాడు.
తతో జాలవతీం నామ దేవకన్యాం సురేశ్వరః। ప్రాహిణోత్తపసో విఘ్నం కురు తస్యేతి కౌరవ
అప్పుడు, కౌరవా, దేవతల అధిపతి జాలవతీ అనే దేవకన్యను పంపి, 'వెళ్లి అతని తపస్సుకు అడ్డుపడు' అన్నాడు.
సా హి గత్వాఽఽశ్రమం తస్య రమణీయం శరద్వతః। ధనుర్బాణధరం బాలా లోభయామాస గౌతమమ్
ఆమె శరద్వతుని అందమైన ఆశ్రమానికి వెళ్లి, విల్లు బాణాలు ధరించిన యువకుడు గౌతముని మనసు మోహింపజేయడానికి ప్రయత్నించింది.
తామేకవసనాం దృష్ట్వా గౌతమోఽప్సరసం వనే। లోకేఽప్రతిమసంస్థానాం ప్రోత్ఫుల్లనయనోఽభవత్
వనంలో ఒకే vastram ధరించిన, లోకంలో అపూర్వ సౌందర్యం కలిగిన ఆ అప్సరసును చూసి, గౌతమునికి కన్నులు పరవశించాయి.
ధనుశ్చ హి శరాస్తస్య కరాభ్యామపతన్భువి। వేపథుశ్చాస్య సహసా శరీరే సమజాయత
అతని చేతుల్లో ఉన్న విల్లు, బాణాలు నేలపై పడిపోయాయి; ఒక్కసారిగా అతని శరీరమంతా కంపించసాగింది.
స తు జ్ఞానగరీయస్త్వాత్తపసశ్చ సమర్థనాత్। అవతస్థే మహాప్రాజ్ఞో ధైర్యేణ పరమేణ హ
కానీ, గొప్ప జ్ఞానం, తపస్సు వల్ల ధైర్యంగా ఉండి, ఆ మహాపండితుడు అత్యున్నత స్థిరతతో నిలబడ్డాడు.
యస్తస్య సహసా రాజన్వికారః సమదృశ్యత। తేన సుస్రావ రేతోఽస్య స చ తన్నాన్వబుధ్యత
ఓ రాజా! ఆ అకస్మాత్ మార్పు వల్ల అతని వీర్యం బయటకు వచ్చింది, కాని అతడికి అది తెలియలేదు.
ధనుశ్చ సశరం త్యక్త్వా తథా కృష్ణాజినాని చ। స విహాయాశ్రమం తం చ తాం చైవాప్సరసం మునిః
ఆ తర్వాత, విల్లు, బాణాలు, నల్ల మృగచర్మాలు వదిలేసి, ఆ ముని ఆశ్రమాన్ని, అప్సరసను కూడా విడిచిపెట్టాడు.
జగామ రేతస్తత్తస్య శరస్తమ్బే పపాత చ। శరస్తమ్బే చ పతితం ద్విధా తదభవన్నృప
అతని వీర్యం అక్కడే ఒక మునగ పొదపై పడింది; రాజా! ఆ మునగ పొదపై పడినది రెండు భాగాలయ్యింది.
తస్యాథ మిథుం జజ్ఞే గౌతమస్య శరద్వతః। `మహర్షేర్గౌతమస్యాస్య హ్యాశ్రమస్య సమీపతః।।' మృగయాం చరతో రాజ్ఞః శాన్తనోస్తు యదృచ్ఛయా
ఆ విధంగా, గౌతముడు శరద్వతునికి ఆ మునగ పొద దగ్గరే ఒక జంట పుట్టింది. ఆ సమయంలో మహర్షి గౌతముని ఆశ్రమం దగ్గర రాజు శాంతనువు వేటకు వచ్చాడు.
కశ్చిత్సేనాచరోఽరణ్యే మిథునం తదపశ్యత। ధనుశ్చ సశరం దృష్ట్వా తథా కృష్ణాజినాని చ
అరణ్యంలో సంచరిస్తున్న ఒక సైనికుడు ఆ జంటను చూశాడు; అలాగే అక్కడే ఉన్న విల్లు, బాణాలు, నల్ల మృగచర్మాలను కూడా గమనించాడు.
జ్ఞాత్వా ద్విజస్య చాపత్యే ధనుర్వేదాన్తగస్య హ। స రాజ్ఞే దర్శయామాస మిథునం సశరం ధనుః
ఆ పిల్లలు ధనుర్వేదంలో నిపుణుడైన ద్విజుని సంతానమని తెలుసుకుని, ఆ సైనికుడు ఆ జంటను, విల్లు, బాణాలతో పాటు రాజుకు చూపించాడు.
స తదాదాయ మిథునం రాజా చ కృపయాన్వితః। ఆజగామ గృహానేవ మమ పుత్రావితి బ్రువన్
ఆ జంటను తీసుకుని, రాజు దయతో తన ఇంటికి తీసుకెళ్లి, 'ఇవే నా పిల్లలు' అని అన్నాడు.
తతః సంవర్ధయామాస సంస్కారైశ్చాప్యయోజయత్। ప్రాతిపేయో నరశ్రేష్ఠో మిథునం గౌతమస్య తత్
తర్వాత, ప్రతీపునందనుడు, ఆ గౌతముని జంటను శ్రద్ధగా పెంచి, అవసరమైన సంస్కారాలు చేశాడు.
కృపయా యన్మయా బాలావిమౌ సంవర్ధితావితి। తస్మాత్తయోర్నామ చక్రే తదేవ స మహీపతిః। `తస్మాత్కృప ఇతి ఖ్యాతః కృపీ కన్యా చ సాఽభవత్
ఈ ఇద్దరు పిల్లలను నేను దయతో పెంచానని, ఆ మహారాజు వారికి ఆ పేర్లు పెట్టాడు. అందువల్ల అబ్బాయికి కృప, అమ్మాయికి కృపీ అనే పేరు ప్రసిద్ధమయ్యింది.
పితాపి గౌతమస్తత్ర తపసా తావవన్దిత। ఆగత్య తస్మై గోత్రాది సర్వమాఖ్యాతవాంస్తదా
తరువాత గౌతముడు తపస్సుతో అక్కడికి వచ్చి, తన పిల్లలను ఆశీర్వదించి, వారి వంశం, ఇతర విషయాలన్నీ వివరంగా చెప్పాడు.
కృపోఽపి చ తదా రాజన్ధనుర్వేదపరోఽభవత్।' చతుర్విధం ధనుర్వేదం శాస్త్రాణి వివిధాని చ
అప్పుడు కృపుడు రాజా, ధనుర్వేదంపై ఆసక్తి పెంచుకుని, నాలుగు విధాల ధనుర్వేదాన్ని, ఇతర శాస్త్రాలను కూడా నేర్చుకున్నాడు.
నిశిలేనాస్య తత్సర్వం గుహ్యమాఖ్యాతవాన్పితా। సోఽచిరేణైవ కాలేన పరమాచార్యతాం గతః
తండ్రి తన కుమారుడికి ఆ రహస్యాలన్నీ ఖడ్గంతో బోధించాడు. కొంత కాలంలోనే అతడు గొప్ప గురువు స్థాయికి చేరుకున్నాడు.
కృపమాహూయ గాఙ్గేయస్తవ శిష్యా ఇతి బ్రువన్। పౌత్రాన్పరిసమాధాయ కృపమారాధయత్తదా
గంగాపుత్రుడు కృపను పిలిచి, 'ఇవాళ నీ శిష్యులు' అని చెప్పి, తన మనవాళ్లను కృపకు అప్పగించి, ఆ సమయంలో అతన్ని గౌరవించాడు.
తతోఽధిజగ్ముః సర్వే తే ధనుర్వేదం మహారథాః। ధృతరాష్ట్రాత్మజాశ్చైవ పాణ్డవాః సహ యాదవైః
ఆ తర్వాత ధృతరాష్ట్రుని కుమారులు, పాండవులు, యాదవులతో కలిసి ఆ మహారథులు అందరూ ధనుర్వేదాన్ని నేర్చుకున్నారు.
వృష్ణయశ్చ నృపాశ్చాన్యే నానాదేశసమాగతాః। `కృపమాచార్యమాసాద్య పరమాస్త్రజ్ఞతాం గతః
వృష్ణులు, ఇతర రాజులు కూడా వివిధ ప్రాంతాల నుంచి వచ్చి, కృపాచార్యుడిని ఆశ్రయించి, ఆయుధ విద్యలో పరమ నైపుణ్యాన్ని సాధించారు.
ఇష్వస్త్రజ్ఞాన్పర్యపృచ్ఛదాచార్యాన్వీర్యసంమతాన్। నాల్పధీర్నామహాభాగస్తథా నానస్త్రకోవిదః
వీర్యవంతులైన ఆచార్యులను ఆయుధ విద్య గురించి అతడు అడిగాడు. బుద్ధి తక్కువవాడు, అదృష్టం లేనివాడు, ఆయుధ విద్యలో నైపుణ్యం లేనివాడు ఎవరూ లేరు.
నాదేవసత్వో వినయేత్కురూనస్త్రే మహావలాన్। ఇతి సంచిన్త్య గాఙ్గేయస్తదా భరతసత్తమః
దేవతల శక్తి లేనివాడు మహాబలశాలి అయిన కురువులను ఆయుధ విద్యలో నేర్పలేడు అని ఆ సమయంలో గంగాపుత్రుడు, భరతవంశంలో శ్రేష్ఠుడు, ఆలోచించాడు.
ద్రోణాయ వేదవిదుషే భారద్వాజాయ ధమతే। పాణ్డవాన్కౌరవాంశ్చైవ దదౌ శిష్యాన్నరర్షభ
భరద్వాజుని కుమారుడు, వేదజ్ఞుడు అయిన ద్రోణునికి పాండవులను, కౌరవులను శిష్యులుగా అప్పగించాడు, ఓ మహాపురుషా.
శాస్త్రతః పూజితశ్చైవ సమ్యక్తేన మహాత్మనా। స భీష్మేణ మహాభాగస్తుష్టోఽస్త్రవిదుషాం వరః
ఆ మహాత్ముడు భీష్ముడు, శాస్త్రోక్తంగా గౌరవించడంతో, ఆయుధ విద్యలో ప్రావీణ్యం కలిగిన భీష్ముడు సంతోషించాడు.
ప్రతిజగ్రాహ తాన్సర్వాఞ్శిష్యత్వేన మహాయశాః। శిక్షయామాస చ ద్రోణో ధనుర్వేదమశేషతః
పెద్ద పేరు ఉన్న ద్రోణుడు వారందరినీ శిష్యులుగా అంగీకరించి, ధనుర్వేదాన్ని పూర్తిగా బోధించసాగాడు.
తేఽచిరేణైవ కాలేన సర్వశస్త్రవిశారదాః। బభూవుః కౌరవా రాజన్పాణ్డవాశ్చామితౌజసః
చాలా తక్కువ కాలంలోనే, రాజా, కౌరవులు, అపార శక్తి కలిగిన పాండవులు ఆయుధ విద్యలో నిపుణులు అయ్యారు.