తతస్తత్సర్వమాచష్ట దుర్యోధనవిచేష్టితమ్। భ్రాతౄణాం భీమసేనశ్చ మహాబలపరాక్రమః
తర్వాత భీమసేను, మహాబలుడు, దుర్యోధనుడు చేసిన పనులన్నింటినీ తన అన్నదమ్ములకు వివరంగా చెప్పాడు.
నాగలోకే చ యద్వృత్తం గుణదోషమశేషతః। తచ్చ సర్వమశేషేణ కథయామాస పాణ్డవః
నాగలోకంలో జరిగిన విషయాలు, మంచిదీ చెడిదీ అన్నీ, పాండవుడు పూర్తిగా వివరంగా చెప్పాడు.
తతో యుధిష్ఠిరో రాజా భీమమాహ వచోఽర్థవత్। తూష్ణీం భవ న తే జల్ప్యమిదం కార్యం కథంచన
అంతట రాజైన యుధిష్ఠిరుడు భీముడిని ఇలా అన్నాడు: 'ఇది ఎవరికీ చెప్పవద్దు, నీవు మౌనంగా ఉండాలి. ఈ విషయం ఎట్టి పరిస్థితిలోనూ బయట పెట్టకూడదు.'
ఇతఃప్రభృతి కౌన్తేయం రక్షతాన్యోన్యమాదృతాః। ఏవముక్త్వా మహాబాహుర్ధర్మరాజో యుధిష్ఠిరః
'ఇప్పటి నుంచి మనం ఒకరినొకరం జాగ్రత్తగా కాపాడుకుందాం,' అని ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరుడు, మహాబాహువు, అన్నాడు.
భ్రాతృభిః సహితః సర్వైరప్రమత్తోఽభవత్తదా। యదా త్వవగతాస్తే వై పాణ్డవాస్తస్య కర్మ తత్
ఆ మాటల తర్వాత యుధిష్ఠిరుడు అన్నదమ్ములతో కలిసి ఎంతో అప్రమత్తంగా ఉండసాగాడు. పాండవులు ఆ పని పూర్తిగా గ్రహించినప్పుడు,
నత్వేవ బహులం చక్రుః ప్రయతా మన్త్రరక్షణే। ధర్మాత్మా విదురస్తేషాం ప్రదదౌ మతిమాన్మతిమ్
వారు తమ రహస్యాన్ని కాపాడడంలో పెద్దగా శ్రద్ధ పెట్టలేదు. కానీ ధర్మాత్ముడైన విదురుడు, వారికి జాగ్రత్తగా ఉండాలని మంచి సలహా ఇచ్చాడు.
దుర్యోధనోఽపి తం దృష్ట్వా పాణ్డవం పునరాగతమ్। నిశ్వసంశ్చిన్తయంశ్చైవమహన్యహని తప్యతే
పాండవుడు మళ్లీ తిరిగి వచ్చినదాన్ని చూసి దుర్యోధనుడు లోపలగా ఊపిరి పీల్చుకుంటూ, ఆలోచిస్తూ, రోజుకో రోజు బాధపడసాగాడు.
కుమారాన్క్రీడమానాంస్తాన్దృష్ట్వా రాజాతిదుర్మదాన్। గురుం శిక్షార్థమన్విష్య గౌతమం తాన్న్యవేదయత్
ఆ యువరాజులు ఎంతో గర్వంగా కలిసి ఆడుకుంటున్నదాన్ని చూసిన రాజు, వారికి విద్యాబోధన కోసం గురువు అయిన గౌతముని దగ్గరకు వెళ్లి అప్పగించాడు.
శరస్తమ్బే సముద్భూతం వేదశాస్త్రార్థపారగమ్। `రాజ్ఞా నివేదితాస్తస్మై తే చ సర్వే చ నిష్ఠితాః।' అధిజగ్ముశ్చ కురవో ధనుర్వేదం కృపాత్తు తే
వేదాలు, శాస్త్రాల అర్థాన్ని బాగా తెలిసిన, బాణాల గుచ్చులో పుట్టిన కృపాచార్యునికి రాజు వారిని అప్పగించాడు. అప్పుడు కురు వంశస్థులు అందరూ కృపాచార్యుని ద్వారా ధనుర్వేదాన్ని నేర్చుకున్నారు.
కృపస్యాపి మమ బ్రహ్మన్సంభవం వక్తుమర్హసి। శరస్తమ్బాత్కథం జజ్ఞే కథం వాఽస్త్రాణ్యవాప్తవాన్
బ్రాహ్మణా! కృపాచార్యుని జన్మ విశేషాన్ని కూడా నాకు చెప్పాలి. ఆయన బాణాల గుచ్చులో పుట్టాడని, ఆయనే ఆయుధాలను ఎలా సంపాదించాడో వివరించు.
మహర్షేర్గౌతమస్యాసీచ్ఛరద్వాన్నామ గౌతమః। పుత్రః కిల మహారాజ జాతః సహశరైర్విభో
మహర్షి గౌతమునికి శరద్వాన్ అనే కుమారుడు పుట్టాడు, మహారాజా! అతడు బాణాలతో పాటు జన్మించాడు.
న తస్య వేదాధ్యయనే తథా బుద్ధిరజాయత। యథాస్య బుద్ధిరభవద్ధనుర్వేదే పరన్తప
వేదాలు నేర్చుకోవడంలో అతనికి అంతగా ఆసక్తి రాలేదు. కానీ ధనుర్వేదాన్ని నేర్చుకోవడంలో మాత్రం అతనికి గొప్ప అభిరుచి కలిగింది.
అధిజగ్ముర్యథా వేదాస్తపసా బ్రహ్మచారిణః। తథా స తపసోపేతః సర్వాణ్యస్త్రాణ్యవాప హ
వేదాలు బ్రహ్మచర్యంతో తపస్సు చేసి ఎలా నేర్చుకుంటారో, అలాగే ఆ తపస్సుతో అతడు అన్ని ఆయుధాల విద్యలు సంపాదించుకున్నాడు.
ధనుర్వేదపరత్వాచ్చ తపసా విపులేన చ। భృశం సన్తాపయామాస దేవరాజం స గౌతమః
ధనుర్వేదంపై ఆసక్తి, గొప్ప తపస్సు వల్ల ఆ గౌతముడు దేవేంద్రుడిని చాలా ఇబ్బంది పెట్టాడు.
తతో జాలవతీం నామ దేవకన్యాం సురేశ్వరః। ప్రాహిణోత్తపసో విఘ్నం కురు తస్యేతి కౌరవ
అప్పుడు, కౌరవా, దేవతల అధిపతి జాలవతీ అనే దేవకన్యను పంపి, 'వెళ్లి అతని తపస్సుకు అడ్డుపడు' అన్నాడు.
సా హి గత్వాఽఽశ్రమం తస్య రమణీయం శరద్వతః। ధనుర్బాణధరం బాలా లోభయామాస గౌతమమ్
ఆమె శరద్వతుని అందమైన ఆశ్రమానికి వెళ్లి, విల్లు బాణాలు ధరించిన యువకుడు గౌతముని మనసు మోహింపజేయడానికి ప్రయత్నించింది.
తామేకవసనాం దృష్ట్వా గౌతమోఽప్సరసం వనే। లోకేఽప్రతిమసంస్థానాం ప్రోత్ఫుల్లనయనోఽభవత్
వనంలో ఒకే vastram ధరించిన, లోకంలో అపూర్వ సౌందర్యం కలిగిన ఆ అప్సరసును చూసి, గౌతమునికి కన్నులు పరవశించాయి.
ధనుశ్చ హి శరాస్తస్య కరాభ్యామపతన్భువి। వేపథుశ్చాస్య సహసా శరీరే సమజాయత
అతని చేతుల్లో ఉన్న విల్లు, బాణాలు నేలపై పడిపోయాయి; ఒక్కసారిగా అతని శరీరమంతా కంపించసాగింది.
స తు జ్ఞానగరీయస్త్వాత్తపసశ్చ సమర్థనాత్। అవతస్థే మహాప్రాజ్ఞో ధైర్యేణ పరమేణ హ
కానీ, గొప్ప జ్ఞానం, తపస్సు వల్ల ధైర్యంగా ఉండి, ఆ మహాపండితుడు అత్యున్నత స్థిరతతో నిలబడ్డాడు.
యస్తస్య సహసా రాజన్వికారః సమదృశ్యత। తేన సుస్రావ రేతోఽస్య స చ తన్నాన్వబుధ్యత
ఓ రాజా! ఆ అకస్మాత్ మార్పు వల్ల అతని వీర్యం బయటకు వచ్చింది, కాని అతడికి అది తెలియలేదు.
ధనుశ్చ సశరం త్యక్త్వా తథా కృష్ణాజినాని చ। స విహాయాశ్రమం తం చ తాం చైవాప్సరసం మునిః
ఆ తర్వాత, విల్లు, బాణాలు, నల్ల మృగచర్మాలు వదిలేసి, ఆ ముని ఆశ్రమాన్ని, అప్సరసను కూడా విడిచిపెట్టాడు.
జగామ రేతస్తత్తస్య శరస్తమ్బే పపాత చ। శరస్తమ్బే చ పతితం ద్విధా తదభవన్నృప
అతని వీర్యం అక్కడే ఒక మునగ పొదపై పడింది; రాజా! ఆ మునగ పొదపై పడినది రెండు భాగాలయ్యింది.
తస్యాథ మిథుం జజ్ఞే గౌతమస్య శరద్వతః। `మహర్షేర్గౌతమస్యాస్య హ్యాశ్రమస్య సమీపతః।।' మృగయాం చరతో రాజ్ఞః శాన్తనోస్తు యదృచ్ఛయా
ఆ విధంగా, గౌతముడు శరద్వతునికి ఆ మునగ పొద దగ్గరే ఒక జంట పుట్టింది. ఆ సమయంలో మహర్షి గౌతముని ఆశ్రమం దగ్గర రాజు శాంతనువు వేటకు వచ్చాడు.
కశ్చిత్సేనాచరోఽరణ్యే మిథునం తదపశ్యత। ధనుశ్చ సశరం దృష్ట్వా తథా కృష్ణాజినాని చ
అరణ్యంలో సంచరిస్తున్న ఒక సైనికుడు ఆ జంటను చూశాడు; అలాగే అక్కడే ఉన్న విల్లు, బాణాలు, నల్ల మృగచర్మాలను కూడా గమనించాడు.
జ్ఞాత్వా ద్విజస్య చాపత్యే ధనుర్వేదాన్తగస్య హ। స రాజ్ఞే దర్శయామాస మిథునం సశరం ధనుః
ఆ పిల్లలు ధనుర్వేదంలో నిపుణుడైన ద్విజుని సంతానమని తెలుసుకుని, ఆ సైనికుడు ఆ జంటను, విల్లు, బాణాలతో పాటు రాజుకు చూపించాడు.
స తదాదాయ మిథునం రాజా చ కృపయాన్వితః। ఆజగామ గృహానేవ మమ పుత్రావితి బ్రువన్
ఆ జంటను తీసుకుని, రాజు దయతో తన ఇంటికి తీసుకెళ్లి, 'ఇవే నా పిల్లలు' అని అన్నాడు.
తతః సంవర్ధయామాస సంస్కారైశ్చాప్యయోజయత్। ప్రాతిపేయో నరశ్రేష్ఠో మిథునం గౌతమస్య తత్
తర్వాత, ప్రతీపునందనుడు, ఆ గౌతముని జంటను శ్రద్ధగా పెంచి, అవసరమైన సంస్కారాలు చేశాడు.
కృపయా యన్మయా బాలావిమౌ సంవర్ధితావితి। తస్మాత్తయోర్నామ చక్రే తదేవ స మహీపతిః। `తస్మాత్కృప ఇతి ఖ్యాతః కృపీ కన్యా చ సాఽభవత్
ఈ ఇద్దరు పిల్లలను నేను దయతో పెంచానని, ఆ మహారాజు వారికి ఆ పేర్లు పెట్టాడు. అందువల్ల అబ్బాయికి కృప, అమ్మాయికి కృపీ అనే పేరు ప్రసిద్ధమయ్యింది.
పితాపి గౌతమస్తత్ర తపసా తావవన్దిత। ఆగత్య తస్మై గోత్రాది సర్వమాఖ్యాతవాంస్తదా
తరువాత గౌతముడు తపస్సుతో అక్కడికి వచ్చి, తన పిల్లలను ఆశీర్వదించి, వారి వంశం, ఇతర విషయాలన్నీ వివరంగా చెప్పాడు.
కృపోఽపి చ తదా రాజన్ధనుర్వేదపరోఽభవత్।' చతుర్విధం ధనుర్వేదం శాస్త్రాణి వివిధాని చ
అప్పుడు కృపుడు రాజా, ధనుర్వేదంపై ఆసక్తి పెంచుకుని, నాలుగు విధాల ధనుర్వేదాన్ని, ఇతర శాస్త్రాలను కూడా నేర్చుకున్నాడు.