ప్రమాణకోట్యాం వాసార్థం సుష్వాపారుహ్య తత్స్థలమ్। శీతం వాసం సమాసాద్య శాన్తో మదవిమోహితః
విశ్రాంతికోసం, ఆ తీరంపైనే చల్లని ప్రదేశంలో పడుకుని, అలసటతో మౌనంగా నిద్రపోయాడు.
నిశ్చేష్టః పాణ్డవో రాజన్సుష్వాప మృతవత్క్షితౌ। తతో బద్ధ్వా లతాపాశైర్భీమం దుర్యోధనః శనైః
పాండవుడు భూమిపై చలనం లేకుండా, మృతునిలా నిద్రపోయాడు. అప్పుడు దుర్యోధనుడు మెల్లగా లతలతో భీముడిని కట్టేశాడు.
ప్రమాణకోట్యాం సంసుప్తం గఙ్గాయాం ప్రాక్షిపజ్జలే। తతః ప్రబుద్ధః కౌన్తేయః సర్వాన్సంఛిద్య బన్ధనాన్
ఆ తీరంపైన నిద్రిస్తున్న భీముడిని దుర్యోధనుడు గంగా నదిలోకి నెట్టేశాడు. కాని, కుంతీ కుమారుడు లేచి, అన్ని కట్టెలను తెంచేసుకున్నాడు.
ఉదతిష్ఠద్బలాద్భూయో భీమః ప్రహరతాం వరః। స విముక్తో మహాతేజా నాజ్ఞాసీత్తేన తత్కృతమ్
పోరాటంలో శూరుడైన భీముడు, బలంగా లేచి, తనను బంధించిన వాటినన్నిటినీ విడిపించుకుని, ఎవరు చేసారో మాత్రం గ్రహించలేదు.
పునర్నిద్రావశం ప్రాప్తస్తత్రైవ ప్రాస్వపద్బలీ। అర్ధరాత్ర్యాం వ్యతీతాయాముత్తస్థుః కురుపాణ్జవాః। దుర్యోధనస్తు కౌన్తేయం దృష్ట్వా నిర్వేదమభ్యగాత్
మళ్లీ నిద్ర ముంచేసి, అక్కడే పడుకున్నాడు. అర్ధరాత్రి దాటిన తర్వాత కురు పాండవులు లేచారు. దుర్యోధనుడు మాత్రం కుంతీ కుమారుడిని చూసి నిరుత్సాహపోయాడు.
సుప్తం చాపి పునః సర్పైస్తీక్ష్ణదంష్ట్రైర్మహావిషైః। కుపితైర్దంశయామాస సర్వేష్వేవాఙ్గసన్ధిషు
మళ్లీ నిద్రలో ఉన్న భీముడిని, దుర్యోధనుడు కోపంతో ఉన్న, పదునైన పన్నులతో, మహా విషమున్న పాములతో, అన్ని జాయింట్లలో కాటేయించాడు.
దంష్ట్రాశ్చ దంష్ట్రిణాం మర్మస్వపి తేన నిపాతితాః। త్వచం న చాస్య బిభిదుః సారత్వాత్పృథుపక్షసః
ఆ విషపూరిత పాముల పన్నులు, భీముని ప్రాణస్థానాల్లో పడినా, అతని బలమైన, వెడల్పైన శరీరం వల్ల చర్మాన్ని చీల్చలేకపోయాయి.
ప్రబుద్ధో భీసేనస్తాన్సర్వాన్సర్పానపోథయత్। సారథిం చాస్య దయితమపహస్తేన జఘ్నివాన్
భీమసేనుడు లేచి, ఆ పాములన్నిటినీ కొట్టి పారేసి, వాటి ప్రియమైన నాయకుడిని కూడా తన చేతితో సంహరించాడు.
తథాన్యదివసే రాజన్హన్తుకామోఽత్యమర్షణః। వలనేన సహామన్త్ర్య సౌబలస్య మతే స్థితః
తర్వాత మరొక రోజు, రాజా, దుర్యోధనుడు కోపంతో, చంపాలని తపిస్తూ, కర్ణునితో కలిసి, శకుని చెప్పినట్లు ప్రణాళిక వేసాడు.
భోజనే భీమసేనస్య తతః ప్రాక్షేపయద్విషమ్। కాలకూటం విషం తీక్ష్ణం సంభృతం రోమహర్షణమ్
ఆ తర్వాత భీమసేనుడు భోజనం చేస్తున్నప్పుడు, దుర్యోధనుడు అతని ఆహారంలో ఘోరమైన, కలకూట విషాన్ని కలిపాడు.
తచ్చాపి భుక్త్వాఽజరదॉయదవికారో వృకోదరః। వికారం నాభ్యజనయత్సుతీక్ష్ణమపి తద్విషమ్
అయినా, వృకోదరుడు ఆ విషాన్ని తిన్నా, అతనికి ఏమీ కాలేదు. ఎంత ఘోరమైన విషమైనా, అతనిపై ప్రభావం చూపలేదు.
భీమసంహననో భీమస్త్సమాదజరయద్విషమ్। తతోఽన్యదివసే రాజన్హన్తుకామో వృకోదరమ్
భీముని వంటి దేహం కలిగిన భీముడు, ఆ విషాన్ని తన బలంతో జీర్ణించేశాడు. ఆ తరువాత మరొక రోజు, రాజా, దుర్యోధనుడు మళ్లీ వృకోదరుణ్ని చంపాలని యత్నించాడు.
సౌబలేన సహాయేన ధార్తరాష్ట్రోఽభ్యచిన్తయత్। చిన్తయన్నాలభన్నిద్రాం దివారాత్రమతన్ద్రితః
సౌబలుడు తోడుగా ఉండగా, ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు ఎప్పుడూ ఆలోచిస్తూ, పగలు రాత్రి తేడా లేకుండా నిద్రపోకుండా తలపుల్లో మునిగిపోయాడు.
ఏవం దుర్యోధనః కర్ణః శకునిశ్చాపి సౌబలః। అనేకైరప్యుపాయైస్తాఞ్జిఘాంసన్తి స్మ పాణ్డవాన్
అలా దుర్యోధనుడు, కర్ణుడు, సౌబలుని కుమారుడు శకుని, ఇంకా మరికొందరు కలిసి పాండవులను ఎన్నో మార్గాల్లో హాని చేయాలని ప్రయత్నించారు.
వైశ్యా పుత్రస్తదాచష్ట పార్థానాం హితకామ్యయా। పాణ్డవా హ్యపి తత్సర్వం ప్రత్యజానన్నరిన్దమాః। ఉద్భావనమకుర్వన్తో విదురస్య మతే స్థితాః
అప్పుడు ఒక వైశ్యుని కుమారుడు, పాండవుల మేలు కోరుతూ, ఆ విషయాన్ని వారికి చెప్పాడు. కానీ రాజా, పాండవులు ఆ సంగతులన్నీ తెలుసుకుని, విదురుని మాటలు గుర్తుంచుకుని, బయటకు చెప్పకుండా నిశ్చలంగా ఉన్నారు.
తతస్తే మన్త్రయామాసుర్దుర్యోధనపురోగమాః। ప్రాణవాన్విక్రమీ చాపి శౌర్యే చ మహతి స్థితః
అంతటా దుర్యోధనుడు ముందుండగా, ఆ వీరులు అందరూ కలసి, ధైర్యం, శక్తి, పరాక్రమం కలిగి, గొప్ప సాహసంతో ఆలోచనలు చేశారు.
స్పర్ధతే చాపి సతతమస్మానేవ వృకోదరః। తం తు సుప్తం పురోద్యానే జలే శూలే క్షిపామహే
భీమసేనుడు ఎప్పుడూ మనతో పోటీ పడుతుంటాడు. అతడు తోటలో నిద్రపోతున్నప్పుడు, నీళ్ళలో ఉన్న కత్తిపైన పడేయాలని మనం చేయాలి.
తతో జలవిహారార్థం కారయామాస భారత। ప్రమాణకోట్యాముద్దేశే స్థలం కించిదుపేత్య హ
అప్పుడు, నీటిలో ఆటలు ఆడేందుకు, ఓ భాగంలో, తోట దగ్గర, ఒక చోట పెద్ద ఏర్పాట్లు చేశారు, ఓ భరత వంశీయా!
భక్ష్యం భోజ్యం చ పేయం చ చోష్యం లేహ్యమథాపి చ। ఉపపాదితం నరైస్తత్ర కుశలైః సూదకర్మణి
అక్కడ, నిపుణులైన వంటవారు తినడానికి, రుచిచూడడానికి, త్రాగడానికి, మింగడానికి, నాకడానికి అనేక రకాల వంటకాలు సిద్ధం చేశారు.
న్యవేదయంస్తత్పురుషా ధార్తరాష్ట్రాయ వై తదా। తతో దుర్యోధనస్తత్ర పాణ్డవానాహ దుర్మతిః
ఆ సేవకులు ఆ ఏర్పాట్లను అప్పుడు ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడికి తెలియజేశారు. దుర్యోధనుడు అక్కడ పాండవులను పిలిచి మాటాడాడు.
గఙ్గాం చైవానుయాస్యామ ఉద్యానవనశోభితామ్। సహితా భ్రాతరః సర్వే జలక్రీడామవాప్నుమః
మనమందరం కలిసి, తోటలు అడవులతో అలంకరించబడిన గంగానదికి వెళ్లి, నీటిలో ఆటలు ఆడుదాం.
ఏవమస్త్వితి తం చాపి ప్రత్యువాచ యుధిష్ఠిరః। తే రథైర్నగరాకారైర్దేశజైశ్చ గజోత్తమైః
‘అలా జరగనీ’ అని యుధిష్ఠిరుడు సమాధానం ఇచ్చాడు. ఆ తరువాత, నగరంలా కనిపించే రథాలు, స్థానికంగా ప్రసిద్ధి చెందిన గొప్ప ఏనుగులతో వారు బయలుదేరారు.
నిర్యయుర్నగరాచ్ఛూరాః కౌరవాః పాణ్డవైః సహ। ఉద్యానవనమాసాద్య విసృజ్య చ మహాజనమ్
కౌరవ వీరులు పాండవులతో కలిసి నగరం నుంచి బయలుదేరి, తోట, అడవి చేరుకుని, అక్కడ ఉన్న జనాన్ని పంపించారు.
విశన్తి స్మ తదా వీరాః సింహా ఇవ గిరేర్గుహామ్। ఉద్యానమభిపశ్యన్తో భ్రాతరః సర్వ ఏవ తే
అప్పుడు ఆ వీరులు, సింహాలు కొండ గుహలోకి వెళ్లినట్టు, అందరూ కలిసి తోటను చూస్తూ లోపలికి ప్రవేశించారు.
ఉపస్థానగృహైః శుభ్రైర్వలభీభిశ్చ శోభితమ్। గవాక్షకైస్తథా జాలైర్యన్త్రైః సాంచారికైరపి
ఆ తోట అందమైన అతిథి గృహాలతో, పందిళ్లతో, కిటికీలతో, జాలీలతో, యంత్రాలతో అలంకరించబడి ఉండేది.
సంమార్జితం సౌధకారైశ్చిత్రకారైశ్చ చిత్రితమ్। దీర్ఘికాభిశ్చ పూర్ణాభిస్తథా పుష్కరిణీషు చ
అది రాజభవన సేవకులు శుభ్రం చేసి, చిత్రకారులు రంగురంగుల చిత్రాలతో అలంకరించి, పెద్ద చెరువులు, పద్మపుష్కరిణులతో నిండిపోయి ఉండేది.
జలం తచ్ఛుశుభే చ్ఛన్నం ఫుల్లైర్జలరుహైస్తథా। ఉపచ్ఛన్నా వసుమతీ తథా పుష్పైర్యథర్తుకైః
ఆ నీరు వికసించిన జలపుష్పాలతో కప్పబడి మెరిసిపోతుండేది. భూమి కూడా అన్ని ఋతువుల పువ్వులతో అలంకరించబడి ఉండేది.
తత్రోపవిష్టాస్తే సర్వే పాణ్డవాః కౌరవాశ్చ హ। ఉపచ్ఛన్నాన్బహూన్కామాంస్తే భుఞ్జన్తి తతస్తతః
అక్కడ పాండవులు, కౌరవులు అందరూ కూర్చొని, ఎవరికవరు ఇష్టమైన అనేక సుఖాలను, ఎవరికీ కనిపించకుండా ఆస్వాదించారు.
అథోద్యానవరే తస్మింస్తథా క్రీడాగతాశ్చతే। పరస్పరస్య వక్త్రేషు దదుర్భక్ష్యాంస్తతస్తతః
ఆ గొప్ప తోటలో ఆటలలో మునిగిపోయిన వారు, ఒకరికి ఒకరు రకరకాల రుచికరమైన పదార్థాలు తినిపించారు.
తతో దుర్యోధనః పాపస్తద్భక్ష్యే కాలకూటకమ్। విషం ప్రక్షేపయామాస భీమసేనజిఘాంసయా
అప్పుడు దుర్యోధనుడు, దుష్టుడు, భీమసేనుడిని చంపాలని భావించి, ఆ భోజనంలో ప్రాణాంతకమైన విషాన్ని కలిపాడు.