నను నామ త్వయా మాద్రి రక్షితవ్యో నరాధిపః। సా కథం లోభితవతీ విజనే త్వం నరాధిపమ్
మాద్రి, నీవు రాజును కాపాడాలి కదా! ఒంటరిగా ఉన్నప్పుడు నీవు ఎలా ఆశపడి, రాజును తప్పుదోవ పట్టించావు?
కథం దీనస్య సతతం త్వామాసాద్య రహోగతామ్। తం విచిన్తయతః శాపం ప్రహర్షః సమజాయత
ఎప్పుడూ బాధపడే అతను, నిన్ను ఒంటరిగా చూసి, శాపం గుర్తు ఉన్నప్పటికీ ఎలా ఆనందించగలిగాడు?
ధన్యా త్వమసి బాహ్లీకి మత్తో భాగ్యతరా తథా। దృష్టవత్యసి యద్వక్త్రం ప్రహృష్టస్య మహీపతేః
బాహ్లికుని కుమార్తె మాద్రి! నీవు నిజంగా ధన్యురాలు, నా కన్నా అదృష్టవంతురాలు. ఎందుకంటే ఆనందంగా ఉన్న రాజుని ముఖాన్ని నీవు చూశావు.
విలపన్త్యా మయా దేవి వార్యమాణేన చాసకృత్। ఆత్మా న వారితోఽనేన సత్యం దిష్టం చికీర్షుణా
దేవి! అతను విలపిస్తున్నప్పుడు నేను ఎన్నిసార్లు అడ్డుకున్నా, అతని మనసు అదుపులోకి రాలేదు. ఇది నిజంగా విధి వల్లే జరిగింది.
తస్యాస్తద్వచనం శ్రుత్వా కున్తీ శోకాగ్నిదీపితా। పపాత సహసా భూమౌ ఛిన్నమూల ఇవ ద్రుమః
ఆ మాటలు విని, కుంతి శోకాగ్నిలో కాలిపోతూ, ఒక్కసారిగా వేరేలా నేలపై పడిపోయింది, వేర్లు కోసిన చెట్టు లా.
నిశ్చేష్టా పతితా భూమౌ మోహేన న చచాల సా। తస్మిన్క్షణే కృతస్నానమహతామ్బరసంవృతమ్
ఆమె నేలపై కదలకుండా, మూర్ఛతో చలించకుండా పడిపోయింది. ఆ సమయంలో, స్నానం చేసి, గొప్ప వస్త్రాలు ధరించి—
అలఙ్కారకృతం పాణ్డుం శయానం శయనే శుభే। కున్తీముత్థాప్య మాద్రీ తు మోహేనావిష్టచేతనామ్
అలంకరించబడిన పాండును అందమైన మంచంపై పడుకోబెట్టి, మూర్ఛతో ఉన్న కుంతిని మాద్రి లేపింది.
ఆర్యే ఏహీతి తాం కున్తీం దర్శయామాస కౌరవ। పాదయోః పతితా కున్తీ పునరుత్థాయ భూమిపమ్
"ఆర్యే, రా" అని పిలిచి, మాద్రి కుంతిని చూపించింది. కుంతి మళ్లీ లేచి, రాజు పాదాలకు వణికుతూ పడిపోయింది.
రక్తచన్దనదిగ్ధాంఙ్గం మహారజనవాససమ్। సస్మితేన చ వక్త్రేణ వదన్తమివ భారతమ్
అతని శరీరం ఎర్రచందనం పూసి, పసుపు వస్త్రాలు ధరించి, ముఖంలో చిరునవ్వుతో మాట్లాడుతున్నట్టు కనిపించింది.
పరిరభ్య తతో మోహాద్విలలాపాకులేన్ద్రియా। మాద్రీ చాపి సమాలిఙ్గ్య రాజానం విలలాప సా
తర్వాత, మూర్ఛతో, అతన్ని ఆలింగనం చేసి, కుంతి విలపించింది. మాద్రి కూడా రాజుని కౌగిలించుకొని ఏడ్చింది.
తం తథా శాయినం పుత్రా ఋషయః సహ చారణైః। అభ్యేత్య సహితాః సర్వే శోకాదశ్రూణ్యవర్తయన్
అలా పడుకున్న పాండుని దగ్గరకు, కుమారులు, ఋషులు, గంధర్వులతో కలిసి వచ్చి, అందరూ దుఃఖంతో కన్నీళ్లు పెట్టుకున్నారు.
అస్తం గతమివాదిత్యం సంశుష్కమివ సాగరమ్। దృష్ట్వా పాణ్డుం నరవ్యాఘ్రం శోచన్తి స్మ మహర్షయః
సూర్యుడు అస్తమించినట్టు, సముద్రం ఎండిపోయినట్టు, మానవసింహుడైన పాండుని చూసి, మహర్షులు దుఃఖించారు.
సమానశోకా ఋషయః పాణ్డవాశ్చ బభూవిరే। తే సమాశ్వాసితే విప్రైర్విలేపతురనిన్దితే
ఋషులు, పాండవులు అందరూ ఒకే రకమైన దుఃఖంలో మునిగిపోయారు. పండితులు ఓదార్చగా, వారు నిందలేని వారిని శోకించారు.
హా రాజన్కస్య నో హిత్వా గచ్ఛసి త్రిదశాలయమ్। హా రాజన్మమ మన్దాయాః కథం మాద్రీం సమేత్య వై
హాయ్ రాజా! మమ్మల్ని వదిలి దేవతల లోకానికి ఎందుకు వెళ్తున్నావు? హాయ్ రాజా! నేను దురదృష్టవంతురాలిని, మాద్రిని కలిసిన తర్వాత నీవు ఎలా—
నిధనం ప్రాప్తవాన్రాజన్మద్భాగ్యపరిసంక్షయాత్। యుధిష్ఠిరం భీమసేనమర్జునం చ యమావుభౌ
రాజా, నా అదృష్టం తీరిపోవడంతో పాండు తన జీవితం ముగించుకొని, యుధిష్ఠిరుడు, భీమసేనుడు, అర్జునుడు, మరియు ఇద్దరు సహోదరులను వదిలిపెట్టి వెళ్లిపోయాడు.
కస్య హిత్వా ప్రియాన్పుత్రాన్ప్రయాతోఽసి విశాంపతే। నూనం త్వాం త్రిదశా దేవాః ప్రతినన్దన్తి భారత
ప్రజల పాలకుడా, ప్రియమైన కుమారులను వదిలిపెట్టి ఎవరి కోసం నువ్వు వెళ్లిపోయావు? నిశ్చయంగా, భరత వంశజుడా, దేవతలు ఇప్పుడు నిన్ను ఆహ్వానిస్తున్నారు.
యతో హి తప ఉగ్రం వై చరితం బ్రహ్మసంసది। ఆవాభ్యాం సహితో రాజన్గమిష్యసి దివం శుభమ్
రాజా, బ్రహ్మదేవుని సభలో నీవు ఘోరమైన తపస్సు చేసినందువల్ల, మేము ఇద్దరం నీతో కలిసి పుణ్య లోకాలకు చేరుకుంటాము.
ఆజమీఢాజమీఢానాం కర్మణా చరతాం గతిమ్। నను నామ సహావాభ్యాం గమిష్యామీతి యత్త్వయా
ఆజమీఢ వంశస్థులు తమ మంచి పనులతో పొందిన మార్గాన్ని, మేము ఇద్దరం కలసి చేరతామని నువ్వు చెప్పినదే కదా.
ప్రతిజ్ఞాతా కురుశ్రేష్ఠ యదాఽస్మి వనమాగతా। ఆవాభ్యాం చైవ సహితో గమిష్యసి విశాంపతే। ముహూర్తం క్షమ్యతాం రాజన్ద్రక్ష్యేఽహం చ ముఖం తవ
కురువంశంలో ఉత్తముడా, నేను అరణ్యంలోకి వచ్చినప్పుడు, మేము ఇద్దరం కలసి వెళ్దామని నీవు హామీ ఇచ్చావు. రాజా, ఒక్క క్షణం సహించు, నీ ముఖాన్ని నేను చూసేలా అవకాశం ఇవ్వు.
విలపిత్వా భృశం చైవ నిఃసంజ్ఞే పతితే భువి। యథా హతే మృగే మృగ్యౌ లుబ్ధైర్వనగతే తథా
ఆమె బాగా విలపించి, హఠాత్తుగా భూమిపై పడిపోయింది. వేటగాళ్లు అడవిలో జింకను చంపినప్పుడు అది పడిపోవడం లాగానే ఆమె కూడా అచేతనమైంది.
యుధిష్ఠిరముఖాః సర్వే పాణ్డవా వేదపరాగాః। తేఽభ్యాగత్య పితుర్మూలే నిఃసంజ్ఞాః పతితా భువి
యుధిష్ఠిరుడు ముందుండగా, వేదాలను ఆచరిస్తూ ఉన్న పాండవులు అందరూ తమ తండ్రి పాదాల దగ్గరకు వచ్చి, భూమిపై అచేతనంగా పడిపోయారు.
పాణ్డోః పాదౌ పరిష్వజ్య విలపన్తి స్మ పాణ్డవాః। హా వినష్టాః స్మ తాతేతి హా అనాథా భవామహే
పాండవులు పాండువు పాదాలను పట్టుకుని, "అయ్యో తండ్రి, మేము నాశనమయ్యాము! అయ్యో, మేము అనాథలమయ్యాము!" అని విలపించారు.
త్వద్విహీనా మహాప్రాజ్ఞ కథం జీవామ బాలకాః। లోకనాథస్య పుత్రాః స్మో న సనాథా భవామహే
మహాజ్ఞానివైన నీవు లేరు, మేము పిల్లలు ఎలా బతుకుతాము? ప్రపంచానికి అధిపతివి అయినా, నీ రక్షణ లేకుండా మేము అనాథలమయ్యాము.
క్షణేనైవ మహారాజ అహో లోకస్య చిత్రతా। నాస్మద్విధా రాజపుత్రా అధన్యాః సన్తి భారత
మహారాజా, ఒక్క క్షణంలోనే ఈ లోకంలోని విచిత్రతను చూడు. భరత వంశజుడా, మాదిరిగా దురదృష్టవంతులైన రాజకుమారులు మరెవరూ లేరు.
త్వద్వినాశాచ్చ రాజేన్ద్ర రాజ్యప్రస్ఖలనాత్తదా। పాణ్డవాశ్చ వయం సర్వే ప్రాప్తాః స్మ వ్యసనం మహత్
రాజేంద్రా, నీవు మరణించడంవల్ల, రాజ్యం పోవడం వల్ల మేము పాండవులందరం గొప్ప దుఃఖంలో పడిపోయాము.
కిం కరిష్యామహే రాజన్కర్తవ్యం చ ప్రసీదతామ్
రాజా, మేము ఇప్పుడు ఏమి చేయాలి? ఏం చేయడం మంచిదో చెప్పు, దయచేసి మాపై కరుణ చూపు.
త్వయా లబ్ధాః స్మ రాజేన్ద్ర మహతా తపసా వయమ్। హిత్వా మానం వనం గత్వా స్వయమాహృత్య భక్షణమ్
రాజేంద్రా, నీ గొప్ప తపస్సుతో మేము పుట్టాము. గర్వాన్ని వదిలి, అడవికి వెళ్లి, మాకు తినే దానిని నువ్వే తెచ్చిపెట్టేవాడివి.
శాకమూలఫలైర్వన్యైర్భరణం వై త్వయా కృతమ్। పుత్రానుత్పాద్య పితరో యమిచ్ఛ్తి మహాతమ్నః
నీవు అడవి కూరగాయలు, మూలికలు, పండ్లతో మమ్మల్ని పోషించావు. గొప్పతనాన్ని కోరే తండ్రులు, నీవంటి కుమారులను ఆశిస్తారు.
త్రివర్గఫలమిచ్ఛన్తస్తస్య కాలోఽయమాగతః। అభుక్త్వైవ ఫలం రాజన్గన్తుం నార్హసి భారత
ధర్మార్థకామాల ఫలితాన్ని కోరుతూ, ఇప్పుడు ఆ సమయం వచ్చింది. భరత వంశజుడా, ఆ ఫలితాన్ని అనుభవించకుండానే నువ్వు వెళ్లకూడదు.
ఇత్యేవముక్త్వా పితరం భీమోఽపి విలలాప
ఇలా తండ్రితో చెప్పిన తరువాత, భీముడు కూడా బాగా విలపించాడు.