కథం తు సంభవస్తస్యా దుఃశలాయా వదస్వ మే। యథావదిహ విప్రర్షే పరం మేఽత్ర కుతూహలమ్
దుఃశలా ఎలా జన్మించింది? నిజంగా ఏం జరిగిందో నాకు చెప్పు, ఓ బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠుడా. దీనిపై నాకు చాలా ఆసక్తి ఉంది.
సాధ్వయం ప్రశ్న ఉద్దిష్టః పాణ్డవేయ బ్రవీమి తే। తాం మాంసపేశీం భగవాన్స్వయమేవ మహాతపాః
పాండవకులుడా, నీవు అడిగిన ప్రశ్న చాలా మంచిది. నేను చెబుతాను. ఆ మహాత్ముడు స్వయంగా ఆ మాంసపు ముద్దను విభజించాడు.
శీతాభిరద్భిరాసిచ్య భాగం భాగమకల్పయత్। యో యథా కల్పితో భాగస్తంత ధాత్ర్యా తథా నృప
చల్లని నీటితో ఆ ముద్దను తడిపి, ప్రతి భాగాన్ని వేర్వేరుగా తయారుచేశాడు. ప్రతి భాగాన్ని తయారు చేసిన వెంటనే, దాయాడికి అప్పగించాడు, ఓ రాజా.
ఘృతపూర్ణేషు కుణ్డేషు ఏకైకం ప్రాక్షిపత్తదా। ఏతస్మిన్నన్తరే సాధ్వీ గాన్ధారీ సుదృఢవ్రతా
ప్రతి భాగాన్ని నెయ్యితో నిండిన వేర్వేరు పాత్రల్లో వేసాడు. అంతలోనే, గాంధారి అనే సతీమంతుడు, దృఢవ్రతురాలు —
దుహితుః స్నేహసంయోగమనుధ్యాయ వరాఙ్గనా। `నాబ్రవీత్తమృషిం కించిద్గౌరవాచ్చ యశస్వినీ।' మనసా చిన్తయద్దేవీ ఏతత్పుత్రశతం మమ
తన కుమార్తెపై ప్రేమతో ఎప్పుడూ ఆలోచిస్తూ, ఆ మహాసతీ మహర్షిని గౌరవంతో ఏమీ చెప్పలేదు. కానీ తన మనసులో మాత్రం, 'నా వంద మంది కుమారులు కలగాలి' అని తలచింది.
భవిష్యతి న సందేహో న బ్రవీత్యన్యథా మునిః। మమేయం పరమా తుష్టిర్దుహితా మే భవేద్యది
ఇది తప్పకుండా జరుగుతుంది, ఎందుకంటే ఆ మహర్షి అసత్యం చెప్పడు. అయినా, నాకు అత్యంత ఆనందం కలిగేది — నా కుమార్తె కూడా పుట్టితేనే.
ఏకా శతాధికా బాలా భవిష్యతి కనీయసీ। తతో దౌహిత్రజాల్లోకాదబాహ్యోఽసౌ పతిర్మమ
నూరేళ్ళు చిన్నదైన ఒక కుమార్తె పుట్టుతుంది. ఆమె కుమారుని ద్వారా నా వంశం ఈ లోకానికి మించి కొనసాగుతుంది. అతడు పరాయివాడు కాదు, నా కుమార్తెకు భర్తగా ఉంటాడు.
అధికా కిల నారీణాం ప్రీతిర్జామాతృజా భవేత్। యది నామ మమాపి స్యాద్దుహితైకా శతాధికా
స్త్రీలకు తమ కుమార్తె మేనల్లుడిపై ప్రేమ ఎక్కువగా ఉంటుందని అంటారు. నాకు కూడా నూరేళ్ళు చిన్నదైన ఒక కుమార్తె కలిగితే ఎంత బాగుంటుందో.
కృతకృత్యా భవేయం వై పుత్రదౌహిత్రసంవృతా। యది సత్యం తపస్తప్తం దత్తం వాఽప్యథవా హుతమ్
నా తపస్సు, దానం లేదా హోమం నిజంగా ఫలిస్తే, కుమారులు, మనవళ్లతో నేను సంపూర్ణంగా సంతోషంగా ఉంటాను.
గురవస్తోషితా వాపి తథాఽస్తు దుహితా మమ। ఏతస్మిన్నేవ కాలే తు కృష్ణద్వైపాయనః స్వయమ్
పెద్దవాళ్లను సంతుష్టిపరిచినట్లయితే కూడా, నాకు కుమార్తె కలగాలని ఇదే నా కోరిక.
వ్యభజత్స తదా పేశీం భగవానృషిసత్తమః। `గణ్యమానేషు కుణ్డేషు శతే పూర్ణే మహాత్మనా
అప్పుడే మహర్షి కృష్ణ ద్వైపాయనుడు ఆ మాంసపు ముద్దను వంద భాగాలుగా పంచి, ప్రతి భాగాన్ని ఒక చిలకడ దొప్పలో వేసాడు.
అభవచ్చాపరం ఖణ్డం వామహస్తే తదా కిల।' గణయిత్వా శతం పూర్ణమంశానామాహ సౌబలీమ్
ఆ సమయంలో ఆయన ఎడమ చేతిలో ఇంకో భాగం మిగిలి ఉండగా, వంద భాగాలు పూర్తిగా వేసిన తర్వాత, ఆ భాగాన్ని సౌబలికి చూపిస్తూ మాట్లాడాడు.
పూర్ణం పుత్రశతం త్వేతన్న మిథ్యా వాగుదాహృతా। దైవయోగాచ్చ భాగైకః పరిశిష్టః శతాత్పరః
"నీవు వంద మంది కుమారులను పొందుతావు. నా మాట తప్పు కాదు. దైవ సంకల్పంతో వంద భాగాలకు మించి ఒక భాగం మిగిలింది."
ఏషా తే సుభగా కన్యా భవిష్యతి యతేప్సితా
"ఈ భాగం ద్వారా నీకు కావలసిన అదృష్టశాలి కుమార్తె పుడుతుంది."
తం చాపి ప్రాక్షిపత్తత్ర కన్యాభాగం తపోధనః। `సంభూతా చైవ కాలేన సర్వేషాం చ యవీయసీ
ఆ తపస్సుతో కూడిన మహర్షి ఆ కుమార్తె భాగాన్ని కూడా అక్కడే ఉంచాడు. కాలక్రమంలో అందరిలో చిన్నదిగా ఆ అమ్మాయి జన్మించింది.
ఐతత్తే కథితం రాజన్దుఃశలాజన్మ భారత। బ్రూహి రాజేన్ద్ర కిం భూయో వర్తయిష్యామి తేఽనఘ
ఓ భారత రాజా! దుఃశలా జన్మాన్ని నీకు వివరంగా చెప్పాను. ఇంకా ఏం వినాలనుకుంటున్నావో చెప్పు, నేను నీకు చెబుతాను.
జ్యేష్ఠాఽనుజ్యేష్ఠతాం తేషాం నామాని చ పృథక్పృథక్। ధృతరాష్ట్రస్య పుత్రాణామానుపూర్వ్యాత్ప్రకీర్తయ
ధృతరాష్ట్రుని కుమారులలో ఎవరు పెద్దవారు, ఎవరు చిన్నవారు, వారి పేర్లు ఒక్కొక్కటిగా వరుసగా చెప్పు.
దుర్యోధనో యుయుత్సుశ్చ రాజన్దుఃశాసనస్తథా। దుఃసహో దుఃశలశ్చైవ జలసన్ధః సమః సహః
దుర్యోధనుడు, యుయుత్సు, దుఃశాసనుడు, దుఃసహుడు, దుఃశలుడు, జలసంధుడు, సముడు, సహుడు;
విన్దానువిన్దౌ దుర్ధర్షః సుబాహుర్దుష్ప్రధర్షణః। దుర్మర్షణో దుర్ముఖశ్చ దుష్కర్ణః కర్ణ ఏవ చ
విందుడు, అనువిందుడు, దుర్ధర్షుడు, సుబాహుడు, దుష్ప్రధర్షణుడు, దుర్మర్షణుడు, దుర్ముఖుడు, దుష్కర్ణుడు, కర్ణుడు;
వివింశతిర్వికర్ణశ్చ శలః సత్వః సులోచనః। చిత్రోపచిత్రౌ చిత్రాక్షశ్చారుచిత్రః శరాసనః
వివింశతి, వికర్ణుడు, శలుడు, సత్వుడు, సులోచనుడు, చిత్రోపచిత్రుడు, చిత్రాక్షుడు, చారుచిత్రుడు, శరాసనుడు;
దుర్మదో దుర్విగాహశ్చ వివిత్సుర్వికటాననః। ఊర్ణనాభః సునాభశ్చ తథా నన్దోపనన్దకౌ
దుర్మదుడు, దుర్విగాహుడు, వివిత్సు, వికటాననుడు, ఊర్ణనాభుడు, సునాభుడు, నందుడు, ఉపనందుడు;
చిత్రబాణశ్చిత్రవర్మా సువర్మా దుర్విమోచనః। అయోబాహుర్మహాబాహుశ్చిత్రాఙ్గశ్చిత్రకుణ్డలః
చిత్రబాణుడు, చిత్రవర్మ, సువర్మ, దుర్విమోచనుడు, అయోబాహుడు, మహాబాహుడు, చిత్రాంగుడు, చిత్రకుండలుడు;
భీమవేగో భీమబలో బలాకీ బలవర్ధనః। ఉగ్రాయుధః సుషేణశ్చ కుణ్డధారో మహోదరః
భీమవేగుడు, భీమబలుడు, బలాకి, బలవర్ధనుడు, ఉగ్రాయుధుడు, సుషేణుడు, కుండధారుడు, మహోదరుడు;
చిత్రాయుధో నిషఙ్గీ చ పాశీ వృన్దారకస్తథా। దృఢవర్మా దృఢక్షత్రః సోమకీర్తిరనూదరః
చిత్రాయుధుడు, నిషంగి, పాశి, వృందారకుడు, దృఢవర్మ, దృఢక్షత్రుడు, సోమకీర్తి, అనూదరుడు.
దృఢసన్ధో జరాసన్ధః సత్యసన్ధః సదః సువాక్। ఉగ్రశ్రవా ఉగ్రసేనః సేనానీర్దుష్పరాజయః
దృఢమైన మైత్రీ కలిగిన జరాసంధుడు, మాటలో నిజాయితీ గలవాడు, సభలో చక్కగా మాట్లాడేవాడు, ఘోరమైన కీర్తి కలవాడు, గొప్ప సేనతో ఉన్నవాడు, యుద్ధంలో ఓడించలేని వాడు.
అపరాజితః కుణ్డశాయీ విశాలాక్షో దురాధరః। దృఢహస్తః సుహస్తశ్చ వాతవేగసువర్చసౌ
అజేయుడు, ముళ్ల మంచంపై విశ్రాంతి తీసుకునేవాడు, విశాలమైన కళ్లవాడు, జయించలేని వాడు, బలమైన చేతులు కలవాడు, నైపుణ్యంతో పనిచేసే చేతులు కలవాడు, గాలి వేగం, తేజస్సు కలవాడు.
ఆదిత్యకేతుర్బహ్వాశీ నాగదత్తోఽగ్రయాయ్యపి। కవచీ క్రథనః కుణ్డీ కుణ్డధారో ధనుర్ధరః
సూర్యుని జెండా ధరించినవాడు, ఎక్కువగా తినేవాడు, పాముల వరం పొందినవాడు, గౌరవానికి అగ్రస్థానంలో ఉన్నవాడు, కవచం ధరించినవాడు, శత్రువులను నాశనం చేసే వాడు, చెవిపోగులు ధరించినవాడు, ధనుర్విద్యలో నైపుణ్యం కలవాడు.
ఉగ్రభీమరథౌ వీరౌ వీరబాహురలోలుపః। అభయో రౌద్రకర్మా చ తథా దృఢరథాశ్రయః
ఘోరమైన రథంలో వీరుడు, బలమైన భుజాలు కలవాడు, ఎప్పటికీ తృప్తి చెందని వాడు, భయమేమీ లేని వాడు, భయంకరమైన పనులు చేసే వాడు, తన రథంలో దృఢంగా నిలిచే వాడు.
అనాధృష్యః కుణ్డభేదీ విరావీ చిత్రకుణ్డలః। ప్రమథశ్చ ప్రమాథీ చ దీర్ఘరోమశ్చ వీర్యవాన్
ఎవరూ ఎదుర్కోలేని వాడు, చెవిపోగులు విరిగించే వాడు, గట్టిగా అరచే వాడు, అందమైన చెవిపోగులు ధరించినవాడు, శత్రువులను జయించే వాడు, పొడవాటి జుట్టు కలవాడు, పరాక్రమంతో నిండినవాడు.
దీర్ఘబాహుర్మహాబాహుర్వ్యూఢోరాః కనకధ్వజః। కుణ్డాశీ విరాజాశ్చైవ దుఃశలా చ శతాధికా
పొడవాటి చేతులు, మహాబలుడు, విస్తృతమైన ఛాతీ కలవాడు, బంగారు జెండా పట్టినవాడు, చెవిపోగులు తినేవాడు, ప్రకాశవంతుడు, అలాగే దుఃశలా అనే కుమార్తె, వంద మందిని మించిపోయింది.