అరున్ధతీవ పత్నీనాం తపసా కర్శితస్తనీ। అస్యాం జాతః శ్వేతకేతుర్మమ పుత్రో మహాతపాః
'అరుందతిలా, నా భార్య తపస్సుతో క్షీణించిపోయింది. ఆమె నుంచే నా కుమారుడు శ్వేతకేతువు జన్మించాడు. అతను గొప్ప తపస్వి.'
వేదవేదాఙ్గవిద్విప్ర మచ్ఛాసనపరాయణః। లోకజ్ఞః సర్వలోకేషు విశ్రుతః సత్యవాగ్ఘృణీ
'వేదాలు, వేదాంగాలు నేర్చుకున్న బ్రాహ్మణుడు. నా ఉపదేశాన్ని పాటిస్తూ, లోకజ్ఞానం కలిగి, అందరికీ ప్రసిద్ధి చెందినవాడు, సత్యవాది, దయగలవాడు.'
అపుత్రీ భార్యయా చార్థీ వృద్ధోఽహం మన్దచాక్షుషః। పిత్ర్యాదృణాదనిర్ముక్తః పూర్వమేవాకృతస్త్రియః
నాకు పిల్లలు లేరు, భార్యతో కలిసి ధనం కోసం ప్రయత్నిస్తున్నాను. వృద్ధుడిని, చూపు బలహీనంగా ఉంది. ఇంకా పితృ ఋణం నుండి విముక్తి పొందలేదు. రెండో పెళ్లి కూడా చేయలేదు.
ప్రజారణిస్తు పత్నీ తే కులశీలసమన్వితా। సదృశీ మమ గోత్రేణ వహామ్యేనాం క్షమస్వ మే
నీ భార్య మంచి వంశంలో పుట్టి, మంచి స్వభావం కలిగి ఉంది. సంతానం కోసం ఆమెను తీసుకోవాలని అనుకుంటున్నాను. దయచేసి నన్ను క్షమించు.
ఇత్యుక్త్వా మృగశావాక్షీం చీరకృష్ణాజినామ్బరామ్। యష్ట్యాధారః స్రస్తగాత్రో మన్దచక్షురబుద్ధిమాన్
అలా చెప్పి, మృగశావనయనులాంటి ఆ మహిళను, చీరలు, కృష్ణాజినం ధరించి ఉన్న ఆమెను, చేతిలో కర్రను పట్టుకుని, బలహీనమైన కళ్లతో, శరీరం అలసిపోయిన వృద్ధుడు దగ్గరకు వెళ్లాడు.
స్వవ్యాపారాక్షమాం శ్రేష్ఠమచిత్తామాత్మని ద్విజః।' శ్వేతకేతోః కిల పురా సమక్షం మాతరం పితుః
తన పని కోసం పట్టుదలగా ఉన్న ఆ ద్విజుడు, ఆమెను ఉత్తమురాలిగా భావించాడు. ఆమె మనసు ఎక్కడో ఉన్నా, ఇది శ్వేతకేతువు తన తల్లి తండ్రుల సమక్షంలో జరిగినదని చెబుతారు.
జగ్రాహ బ్రాహ్మణః పాపౌ గచ్ఛావ ఇతి చాబ్రవీత్। ఋషిపుత్రస్తదా కోపం చకారామర్షితస్తదా
ఆ బ్రాహ్మణుడు ఆమె చేతిని పట్టుకుని, 'వెళ్లుదాం' అని అన్నాడు. అప్పుడే ఆ ఋషిపుత్రుడు కోపంతో, అసహనంతో ఉన్నాడు.
మాతరం తాం తథా దృష్ట్వా నీయమానాం బలాదివ। `తపసా దీప్తవీర్యో హి శ్వేతకేతుర్న చక్షమే
తన తల్లిని బలవంతంగా తీసుకెళ్తున్నట్టు చూసి, తపస్సుతో తేజస్సుతో ఉన్న శ్వేతకేతువు దీన్ని సహించలేకపోయాడు.
సంగృహ్య మాతరం హస్తే శ్వేతకేతురభాషత। దుర్బ్రాహ్మణ విముఞ్చ త్వం మాతరం మే పతివ్రతామ్
శ్వేతకేతువు తన తల్లిని చేతిలో పట్టుకుని, 'దుర్బ్రాహ్మణా! నా తల్లిని, పతివ్రత అయిన ఆమెను వదిలిపెట్టు!' అని అన్నాడు.
స్వయం పితా మే బ్రహ్మర్షిః క్షమావాన్బ్రహ్మవిత్తమః। శాపానుగ్రహయోః శక్తః తూష్ణీంభూతో మహావ్రతః
నా తండ్రి బ్రహ్మర్షి, సహనశీలి, వేదజ్ఞాని. శాపం ఇవ్వడానికీ, అనుగ్రహించడానికీ శక్తివంతుడు. మహావ్రతుడు అయినా, ఆయన మౌనంగా ఉన్నాడు.
తస్య పత్నీ దమోపేతా మమ మాతా విశేషతః। పతివ్రతాం తపోవృద్ధాం సాధ్వాచారైరలఙ్కృతామ్
ఆయన భార్య, అంటే నా తల్లి, ప్రత్యేకంగా నియమశీలురాలు. పతివ్రత, తపస్సుతో పరిపక్వురాలు, మంచి ఆచారాలతో అలంకృతురాలు.
అప్రమాదేన తే బ్రహ్మన్మాతృభూతాం విముఞ్చ వై
బ్రాహ్మణా! జాగ్రత్తగా, నా తల్లిని, నీకూ తల్లిలాంటి ఆమెను వదిలిపెట్టు.
ఏవముక్త్వా తు యాచన్తం విముఞ్చేతి ముహుర్ముహుః। ప్రత్యవోచద్ద్విజో రాజన్నప్రగల్భమిదం వచః
అలా శ్వేతకేతువు మళ్లీ మళ్లీ 'వదిలిపెట్టు' అని వేడుకున్నా, ఆ ద్విజుడు రాజా! వినయంగా ఇలా అన్నాడు.
అపత్యార్థీ శ్వేతకేతో వృద్ధోఽహం మన్దచాక్షుషః। పితా తే ఋణనిర్ముక్తస్త్వయా పుత్రేణ కాశ్యప
'శ్వేతకేతూ! నేను వృద్ధుడిని, చూపు బలహీనంగా ఉంది. సంతానం కోసం ప్రయత్నిస్తున్నాను. నీ తండ్రి నీవు పుట్టినవాడివల్ల ఋణం నుండి విముక్తి పొందాడు, కాశ్యపా!'
ఋణాదహమనిర్ముక్తో వృద్ధోఽహం విగతస్పృహః। మమ కో దాస్యతి సుతాం కన్యాం సంప్రాప్తయౌవనామ్
'కానీ నేను ఇంకా ఋణం నుండి విముక్తి కాలేదు. వృద్ధుడిని, ఇక ఆశలు లేవు. నాకు ఎవరు పెళ్లికాని యువతిని ఇచ్చేరు?'
ప్రజారణిమిమాం పత్నీం విముఞ్చ త్వం మహాతపః। ఏకయా ప్రజయా ప్రీతో మాతరం తే దదామ్యహమ్
'పుత్రోత్పత్తికి యోగ్యురాలైన నీ భార్యను వదిలిపెట్టు, మహాతపస్వీ! ఒక కుమారుడు పుట్టిన తర్వాత సంతృప్తిగా, నీ తల్లిని మళ్లీ నీకు అప్పగిస్తాను.'
ఏవముక్తః శ్వేతకేతుర్లజ్జయా క్రోధమేయివాన్।' క్రుద్ధం తం తు పితా దృష్ట్వా శ్వేతకేతుమువాచ హ
ఇలా విన్న శ్వేతకేతువు, సిగ్గుతో తన కోపాన్ని ఆపుకున్నాడు. కానీ తన కుమారుడు కోపంతో ఉన్నాడని చూసి, తండ్రి శ్వేతకేతువును ఇలా ఉద్దేశించి అన్నాడు.
మా తాత కోపం కార్షీస్త్వమేష ధర్మః సనాతనః। అనావృతా హి సర్వేషాం వర్ణానామఙ్గనా భువి
'తండ్రి! నీవు కోపపడవద్దు. ఇది శాశ్వతమైన ధర్మం. భూమిపై అన్ని వర్ణాల మహిళలు స్వేచ్ఛగా ఉండేవారు.'
యథా గావః స్థితాః పుత్ర స్వేస్వే వర్ణే తథా ప్రజాః। `తథైవ చ కుటుమ్బేషు న ప్రమాద్యన్తి కర్హిచిత్
'ఎలా పశువులు తమ తమ వర్గాల్లో ఉంటాయో, అలాగే మహిళలు కూడా తమ వంశాల్లో ఉంటారు. కుటుంబాల్లో వారు ఎప్పుడూ నిర్లక్ష్యం చేయరు.'
ఋతుకాలే తు సంప్రాప్తే భర్తారం న జహుస్తదా।' ఋషిపుత్రోఽథ తం ధర్మం శ్వేతకేతుర్న చక్షమే
'ఋతుకాలం వచ్చినప్పుడు, వారు భర్తను వదిలిపెట్టరు.' అయినా ఆ ధర్మాన్ని ఋషిపుత్రుడు శ్వేతకేతువు ఒప్పుకోలేకపోయాడు.
చకార చైవ మర్యాదామిమాం స్త్రీపుంసయోర్భువి। మానుషేషు మహాభాగే న త్వేవాన్యేషు జన్తుషు
పృథ్విలో మనుషులలో మాత్రమే, పురుషుడు మరియు స్త్రీకి మధ్య ఈ సరిహద్దును స్థాపించాడు, మహాభాగే. ఇతర జంతువుల్లో మాత్రం ఇది లేదు.
తదాప్రభృతి మర్యాదా స్థితేయమితి నః శ్రుతమ్। వ్యుచ్చరన్త్యాః పతిం నార్యా అద్యప్రభృతి పాతకమ్
అప్పటి నుండి ఈ నియమం నిలిచినదిగా మనకు వినిపించింది. ఈ రోజు నుండి భార్య భర్తను విడిచిపోతే అది పాపమని చెప్పబడింది.
భ్రూణహత్యాసమం ఘోరం భవిష్యత్యసుఖావహమ్। `అద్యాప్యనువిధీయన్తే కామక్రోధవివర్జితాః
భ్రూణహత్యతో సమానమైన భయంకరమైన, సుఖం లేని పాపంగా ఇది మారుతుంది. ఇప్పటికీ కామం, కోపం లేని వారు ఈ నియమాన్ని పాటిస్తున్నారు.
ఉత్తరేషు మహాభాగే కురుష్వేవం యశస్విని। పురాణదృష్టో ధర్మోఽయం పూజ్యతే చ మహర్షిభిః
ఉత్తర ప్రాంతాల్లో, కురువంశంలో ప్రసిద్ధురాలా, ఈ పురాతన ధర్మాన్ని మహర్షులు గౌరవించి పాటిస్తున్నారు.
భార్యాం తథా వ్యుచ్చరతః కౌమారబ్రహ్మచారిణీమ్। పతివ్రతామేతదేవ భవితా పాతకం భువి
ఒకవాడు, కన్యత్వాన్ని, బ్రహ్మచర్యాన్ని పాటించే భార్యను దగ్గరగా చేరితే, భూమిపై అది పాపంగా మారుతుంది.
నియుక్తా పతినా భార్యా యద్యపత్యస్య కారణాత్। న కుర్యాత్తత్తథా భీరు సైనః సుమహదాప్నుయాత్। ఇతి తేన పురా భీరు మర్యాదా స్థాపితా బలాత్
భర్త సంతానం కోసం భార్యను నియమిస్తే, ఆమె భయంతో అది చేయకపోతే, ఆమెకు పెద్ద తప్పు కలుగుతుంది. అందుకే, భయపడే వాడా, ఈ నియమం పురాతన కాలంలో బలవంతంగా పెట్టబడింది.
ఉద్దాలకస్య పుత్రేణ ధర్మ్యా వై శ్వేతకేతునా। సౌదాసేన చ రమ్భోరు నియుక్తా పుత్రజన్మని
ఉద్దాలకుని కుమారుడు ధార్మికుడు శ్వేతకేతు, సౌదాసుడు కూడా, సంతానం కోసం ఈ నియమాన్ని స్థాపించారు, సన్నని నడుము కలదానివి.
మదయన్తీ జగామర్షిం వసిష్ఠమితి నః శ్రుతమ్। తస్మాల్లేభే చ సా పుత్రమశ్మకం నామ భామినీ
మదయంతి వసిష్ఠ మహర్షిని కలిసిందని మనకు వినిపించింది. ఆయన ద్వారా ఆమె అశ్మకుడు అనే కుమారుని పొందింది, ప్రకాశవంతురాలా.
ఏవం కృతవతీ సాపి భర్తుః ప్రియచికీర్షయా। అస్మాకమపి తే జన్మ విదితం కమలేక్షణే
ఆమె భర్తకు ఆనందం కలిగించాలనే కోరికతో అలా చేసింది. కమలాక్షి, నీ జన్మ కూడా ఇలానే జరిగినదని నీకు తెలుసు.
కృష్ణద్వైపాయనాద్భీరు కురూణాం వంశవృద్ధయే। అత ఏతాని సర్వాణి కారణాని సమీక్ష్య వై
కృష్ణద్వైపాయనుని ద్వారా, కురువంశానికి వృద్ధి కోసం, భయపడే వాడా, ఈ కారణాలన్నింటినీ బట్టి—