ఇమే వై బన్ధుదాయాదాః షట్ పుత్రా ధర్మదర్శనే। షడేవాబన్ధుదాయాదాః పుత్రాస్తాఞ్ఛృణు మే పృథే
ఈ ఆరు మంది కుమారులు, ప్రిథే, ధర్మశాస్త్ర ప్రకారం బంధువులు, వారసులు అని భావిస్తారు. ఇంకా ఆరు మంది ఉన్నారు, వారు బంధువులు కాని, వారసులు కాని వారు. వాళ్ళ గురించి నాకు విను.
స్వయంజాతః ప్రణీతశ్చ పరిక్రీతశ్చ యః సుతః। పౌనర్భవశ్చ కానీనః స్వైరిణ్యాం యశ్చ జాయతే
తానే పుట్టినవాడు, నియమించబడినవాడు, కొనుగోలు చేసినవాడు, మరల పెళ్లి చేసుకున్న మహిళకు పుట్టినవాడు, పెళ్లి కాని మహిళకు పుట్టినవాడు, స్వేచ్ఛగా ప్రవర్తించే మహిళకు పుట్టినవాడు — ఇవే ఆ రకాలు.
దత్తః క్రీతః కృత్రిమశ్చ ఉపగచ్ఛేత్స్వయం చ యః। సహోఢో జ్ఞాతిరేతాశ్చ హీనయోనిధృతశ్చ యః
ఇంకా, ఇచ్చినవాడు, కొనుగోలు చేసినవాడు, కల్పితమైనవాడు, తానే వచ్చి చేరినవాడు, తోడుగా పెరిగినవాడు, బంధువైనవాడు, తక్కువ కులంలో పుట్టినవాడు — వీరినీ గుర్తిస్తారు.
పూర్వపూర్వతమాభావం మత్త్వా లిప్సేత వై సుతమ్। ఉత్తమాద్దేవరాత్పుంసః కాఙ్క్షన్తే పుత్రమాపది
ముందుగా ఉన్న కుమారుడు లేకపోవడం గమనించి, మరొక కుమారుని కోరతారు. కష్టకాలంలో, మంచి వంశస్థుడి నుంచి లేదా దేవర ద్వారా కుమారుని కోరుతారు.
అపత్యం ధర్మఫలదం శ్రేష్ఠం విన్దన్తి మానవాః। ఆత్మశుక్రాదపి పృథే మనుః స్వాయంభువోఽబ్రవీత్
మనుషులు ధర్మఫలమైన ఉత్తమమైన సంతానాన్ని, తమ స్వంత వీర్యం ద్వారానే పొందుతారు, ప్రిథే. ఇదే స్వాయంభువుడు మనువు చెప్పాడు.
తస్మాత్ప్రహేష్యామ్యద్య త్వాం హీనః ప్రజననాత్స్వయమ్
అందుకే, నేడు నిన్ను నేను ప్రేరేపించబోతున్నాను, ఎందుకంటే నాకు సంతానం కలిగించడంలో అసమర్థత ఉంది.
సదృశాచ్ఛ్రేయసో వా త్వం విద్ధ్యపత్యం యశస్విని। శృణు కున్తి కథామేతాం శారదణ్డాయినీం ప్రతి
నీవు సమానమైనవాడి నుంచి లేదా ఉత్తమమైనవాడి నుంచి సంతానాన్ని పొందాలని తెలుసుకో, యశస్వినీ. కుంతీ, శారదండాయినిని గురించి ఈ కథను విను.
యా హి తే భగినీ సాధ్వీ శ్రుతసేనా యశస్వినీ। అవాహ తాం తు కైకేయః శారదాణ్డాయనిర్మహాన్
నీ సోదరి, సద్గుణాలుతో, పేరు గాంచిన శ్రుతసేనను, గొప్పవాడు అయిన కైకేయుడు, శారదండాయనుడు పెళ్లి చేసుకున్నాడు.
సా వీరపత్నీ గురుణా నియుక్తా పుత్రజన్మని। పుష్పేణ ప్రయతా స్నాతా నిశి కున్తి చతుష్పథే
ఆ వీరపత్నికి, పెద్దవారు కుమారసంతానం కోసం ఆజ్ఞ ఇచ్చారు. ఆమె భక్తితో స్నానం చేసి, రాత్రి సమయంలో, నాలుగు దారులు కలిసే చోట, కుంతీ, పూజ చేసింది.
వరయిత్వా ద్విజం సిద్ధం హుత్వా పుంసవనేఽనలమ్। కర్మణ్యవసితే తస్మిన్సా తేనైవ సహావసత్
ఆమె విద్యావంతుడైన, సిద్ధుడైన బ్రాహ్మణుణ్ణి ఎంపిక చేసుకుని, కుమారసంతానం కోసం అగ్ని హోమం చేసి, ఆ కార్యం పూర్తయ్యాక అతనితో కలిసి నివసించింది.
తత్ర త్రీఞ్జనయామాస దుర్జయాదీన్మహారథాన్। తథా త్వమపి కల్యాణి బ్రాహ్మణాత్తపసాధికాత్। మన్నియోగాద్యత క్షిప్రమపత్యోత్పాదనం ప్రతి
అక్కడ ఆమె దుర్జయుడు మొదలైన ముగ్గురు మహారథులను ప్రసవించింది. అలాగే నీవు కూడా, మేలు కలిగినదానివి, నా ఆజ్ఞతో, తపస్సు కలిగిన బ్రాహ్మణుని ద్వారా త్వరగా సంతానం పొందడానికి ప్రయత్నించు.
ఏవముక్తా మహారాజ కున్తీ పాణ్డుమభాషత। కురూణామృషభం వీరం తదా భూమిపతిం పతిమ్
ఇలా చెప్పిన తరువాత, మహారాజా, కుంతీ తన భర్త అయిన పాండు మహారాజును, కురువంశంలో శ్రేష్ఠుడైన వీరుణ్ణి సంబోధించింది.
న మామర్హసి ధర్మజ్ఞ వక్తుమేవం కథంచన। ధర్మపత్నీమభిరతాం త్వయి రాజీవలోచనే
ధర్మాన్ని బాగా తెలిసినవాడవు, నన్ను ఇలా మాట్లాడకూడదు. నేను నీకు ధర్మపత్నిగా, నిన్ను ప్రేమిస్తూ ఉన్నాను, కమలలోచనుడా.
త్వమేవ తు మహాబాహో మయ్యపత్యాని భారత। వీర వీర్యోపపన్నాని ధర్మతో జనయిష్యసి
మహాబాహువైన భారతా, నీవే నాలో ధర్మబద్ధంగా, వీర్యంతో కూడిన వీర కుమారులను కనబోతావు.
స్వర్గం మనుజశార్దూల గచ్ఛేయం సహితా త్వయా। అపత్యాయ చ మాం గచ్ఛ త్వమేవ కురునన్దన
మనుషులలో శ్రేష్ఠుడవు, నేను నీతో కలిసి స్వర్గానికి వెళ్లాలని కోరుకుంటున్నాను. సంతానం కోసం నీవే నన్ను చేరవచ్చు, కురు వంశానందుడా.
న హ్యహం మనసాప్యన్యం గచ్ఛేయం త్వదృతే నరమ్। త్వత్తః ప్రతి విశిష్టశ్చ కోఽన్యోఽస్తి భువి మానవః
నిన్ను తప్ప మరొక పురుషుణ్ని నేను మనసులో కూడా కోరను. నిన్ను మించినవాడు ఈ భూమిపై ఇంకెవడు ఉన్నాడు?
ఇమాం చ తావద్ధర్మాత్మన్పౌరాణీం శృణు మే కథామ్। పరిశ్రుతాం విశాలాక్ష కీర్తయిష్యామి యామహమ్
ధర్మాత్ముడా, ఇప్పుడు నేను నీకు ఒక పురాతన కథను చెబుతాను. విశాలాక్షి, అందరికీ ప్రసిద్ధమైన ఈ కథను విను.
వ్యుషఇతాశ్వ ఇతి ఖ్యాతో బభూవ కిల పార్థివః। పురా పరమధర్మిష్ఠః పూరోర్వంశవివర్ధనః
ఒకప్పుడు, వ్యుషితాశ్వుడు అనే రాజు ఉండేవాడు. అతడు పరమధార్మికుడు, పురువంశాన్ని అభివృద్ధి చేసినవాడు అని పేరు పొందాడు.
తస్మింశ్చ యజమానే వై ధర్మాత్మని మహాభుజే। ఉపాగమంస్తతో దేవాః సేన్ద్రా దేవర్షిభిః సహ
ఆ ధర్మాన్ని ఆచరించే, మహాబలశాలి అయిన యజ్ఞకర్త యజ్ఞం నిర్వహిస్తున్నప్పుడు, ఇంద్రుడు, దేవతలు, దేవర్షులతో కలిసి అక్కడకు వచ్చారు.
అమాద్యదిన్ద్రః సోమేన దక్షిణాభిర్ద్విజాతయః। వ్యుషితాశ్వస్య రాజర్షేస్తతో యజ్ఞే మహాత్మనః
అప్పుడు ఇంద్రుడు సోమపానంతో ఆనందించాడు. ద్విజులు, మహాత్ముడైన వ్యుషితాశ్వుని యజ్ఞంలో దక్షిణలు పొందారు.
దేవా బ్రహ్మర్షయశ్చైవ చక్రుః కర్మ స్వయం తదా। వ్యుషితాశ్వస్తతో రాజన్నతి మర్త్యాన్వ్యరోచత
ఆ సమయంలో దేవతలు, బ్రహ్మర్షులు స్వయంగా ఆ కర్మలను నిర్వహించారు. రాజా వ్యుషితాశ్వుడు మానవులకన్నా మరింత ప్రకాశంగా వెలిగాడు.
సర్వభూతాన్ప్రతి యథా తపనః శిశిరాత్యయే। స విజిత్య గృహీత్వా చ నృపతీన్రాజసత్తమః
ఎండాకాలం ముగిసిన తర్వాత సూర్యుడు అన్నివ్యవస్థలకన్నా ప్రకాశవంతంగా కనిపించునట్లు, ఆ రాజశ్రేష్ఠుడు ఇతర రాజులను జయించి, వశపరిచాడు.
ప్రాచ్యానుదిచ్యాన్పాశ్చాత్యాన్దాక్షిణాత్యానకాలయత్। అశ్వమేధే మహాయజ్ఞే వ్యుషితాశ్వః ప్రతాపవాన్
ప్రాచ్య, ఉత్తర, పశ్చిమ, దక్షిణ దిక్కుల రాజులను వ్యుషితాశ్వుడు తన ప్రతాపంతో అశ్వమేధ మహాయజ్ఞంలో వశపరిచాడు.
బభూవ స హి రాజేన్ద్రో దశనాగబలాన్వితః। అప్యత్ర గాథాం గాయన్తి యే పురాణవిదో జనాః
ఆ రాజేంద్రుడు పది ఏనుగుల బలంతో ప్రసిద్ధి చెందాడు. పురాణాలను తెలిసిన వారు అతని గొప్పతనాన్ని పాటలుగా పాడుతుంటారు.
వ్యుషితాశ్వే యశోవృద్ధే మనుష్యేన్ద్రే కురూత్తమ। వ్యుషితాశ్వః సముద్రాన్తాం విజిత్యేమాం వసున్ధరామ్
కురువంశశ్రేష్ఠుడా, వ్యుషితాశ్వుని కీర్తి మానవుల్లో పెరిగినప్పుడు, అతడు సముద్రాంతం వరకు భూమిని జయించాడు.
అపాలయత్సర్వవర్ణాన్పితా పుత్రానివౌరసాన్। యజమానో మహాయజ్ఞైర్బ్రాహ్మణేభ్యో ధనం దదౌ
అతడు అన్నివర్ణాల ప్రజలను తండ్రిలా తన కుమారులను కాపాడినట్టు రక్షించాడు. మహాయజ్ఞాలు నిర్వహించి బ్రాహ్మణులకు ధనం ఇచ్చాడు.
అనన్తరత్నాన్యాదాయ స జహార మహాక్రతూన్। సుషావ చ బహూన్సోమాన్సోమసంస్థాస్తతాన చ
అతడు అనేక అపారమైన రత్నాలను సంపాదించి, మహాయాగాలు చేశాడు. ఎన్నో సోమాలను పిండించి, అనేక సోమయాగాలు నిర్వహించాడు.
ఆసీత్కాక్షీవతీ చాస్య భార్యా పరమసంమతా। భద్రా నామ మనుష్యేన్ద్ర రూపేణాసదృశీ భువి
అతనికి కాక్షీవతీ అనే భార్య ఉండేది. ఆమె పేరు భద్ర. భూమిపై అందంలో ఆమెకు సమానురాలు లేరు.
కామయామాసతుస్తౌ చ పరస్పరమితి శ్రుతమ్। స తస్యాం కామసంపన్నో యక్ష్మణా సమపద్యత
వారు ఇద్దరూ పరస్పరం ప్రేమతో ఉండేవారని వినిపించింది. ఆమెతో ప్రేమలో తృప్తి చెందిన వ్యుషితాశ్వుడు అనారోగ్యానికి గురయ్యాడు.
తేనాచిరేణ కాలేన జగామాస్తమివాంశుమాన్। తస్మిన్ప్రేతే మనుష్యేన్ద్రే భార్యాఽస్య భృశదుఃఖితా
చాలా తక్కువ కాలంలోనే, సూర్యుడు అస్తమించునట్లు, అతడు ప్రాణాలు విడిచాడు. ఆ రాజు మరణించగానే, అతని భార్య తీవ్ర దుఃఖంలో మునిగిపోయింది.