ప్రతస్థే సర్వముత్సృజ్య సభార్యః కురునన్దనః। తతస్తస్యానుయాతారస్తే చైవ పరిచారకాః
అంతా వదిలిపెట్టి, కురువంశజుడు తన భార్యలతో బయలుదేరాడు. అతని సేవకులు కూడా వెంట వెళ్లారు.
శ్రుత్వా భరతసింహస్య విధిధాః కరుణా గిరః। భమమార్తస్వరం కృత్వా హాహేతి పరిచుక్రుశుః
భరతసింహుడైన రాజు విధిగా చెప్పిన ఆ విషాదభరితమైన మాటలు విని, సేవకులు బాధతో 'హాయ్!' అంటూ అరుస్తూ విలపించారు.
ఉష్ణమశ్రు విముఞ్చన్తస్తం విహాయ మహీపతిమ్। యయుర్నాగపురం తూర్ణం సర్వమాదాయ తద్ధనమ్
వారు వేడిగా కన్నీళ్లు కార్చుతూ, మహారాజును వదిలిపెట్టి, ఆ సంపదను తీసుకుని త్వరగా నాగపురానికి వెళ్లారు.
తే గత్వా నగరం రాజ్ఞో యథావృత్తం మహాత్మనః। కథయాంచక్రిరే రాజ్ఞస్తద్ధనం వివిధం దదుః
వారు నగరానికి చేరుకుని, మహాత్ముడైన రాజుకు జరిగిన సంగతులన్నీ వివరంగా చెప్పి, ఆ వివిధ రకాల ధనాన్ని అప్పగించారు.
శ్రుత్వా తేభ్యస్తతః సర్వం యథావృత్తం మహావనే। ధృతరాష్ట్రో నరశ్రేష్ఠః పాణ్డుమేవాన్వశోచత
వారిద్వారా అరణ్యంలో జరిగిన సంగతులన్నీ విని, ధృతరాష్ట్రుడు — మానవులలో శ్రేష్ఠుడు — పాండువును మాత్రమే శోకించాడు.
న శయ్యాసనభోగేషు రతిం విన్దతి కర్హిచిత్। భ్రాతృశోకసమావిష్టస్తమేవార్థం విచిన్తయన్
తమ్ముడి విషాదంతో మునిగిపోయి, మంచం, ఆసనం, సుఖాలలో ఎక్కడా ఆనందాన్ని పొందలేక, మనసంతా ఆ విషయంపైనే నిలిపేశాడు.
రాజపుత్రస్తు కౌరవ్య పాణ్డుర్మూలఫలాశనః। జగామ సహ పత్నీభ్యాం తతో నాగశతం గిరిమ్
ఓ కౌరవుడు, పాండు మహారాజు తన భార్యలిద్దరితో కలిసి, మూలికలు, పండ్లు తింటూ, వంద కొండలతో ఉన్న పర్వతం వైపు ప్రయాణమయ్యాడు.
స చైత్రరథమాసాద్య కాలకూటమతీత్య చ। హిమవన్తమతిక్రమ్య ప్రయయౌ గన్ధమాదనమ్
అతడు చైత్రరథం చేరి, కాలకూటాన్ని దాటి, హిమవంతాన్ని కూడా దాటి, గంధమాదన పర్వతానికి వెళ్లాడు.
రక్ష్యమాణో మహాభూతైః సిద్ధైశ్చ పరమర్షిభిః। ఉవాస స మహారాజ సమేషు విషమేషు చ
పెద్ద పెద్ద భూతాలు, సిద్ధులు, గొప్ప ఋషులు అతన్ని కాపాడుతూ, ఆ మహారాజు సమతల ప్రాంతాల్లోనూ, ఎత్తైన ప్రాంతాల్లోనూ నివసించాడు.
ఇన్ద్రద్యుమ్నసరః ప్రాప్య హంసకూటమతీత్య చ। శతశృఙ్గే మహారాజ తాపసః సమతప్యత
ఇంద్రద్యుమ్న సరస్సు చేరి, హంసకూటాన్ని దాటి, వంద కొండల పర్వతం వద్ద, ఓ రాజా, పాండు తపస్సు చేసుకుంటూ ఉండిపోయాడు.
తత్రాపి తపసి శ్రేష్ఠే వర్తమానః స వీర్యవాన్। సిద్ధచారణసఙ్ఘానాం బభూవ ప్రియదర్శనః
అక్కడ, అత్యుత్తమ తపస్సులో నిమగ్నమైన ఆ పరాక్రమవంతుడు, సిద్ధులు, చారణుల సమూహాలకు ఎంతో ఇష్టమైనవాడయ్యాడు.
సుశ్రూషురనహంవాదీ సంయతాత్మా జితేన్ద్రియః। స్వర్గం గన్తుం పరాక్రాన్తః స్వేన వీర్యేణ భారత
అతడు వినయంగా, ఎవరినీ తక్కువగా చూడకుండా, మనస్సును, ఇంద్రియాలను నియంత్రించుకుని, తన స్వంత శక్తితో స్వర్గాన్ని చేరాలని ప్రయత్నించాడు, ఓ భారత.
కేషాంచిదభవద్భ్రాతా కేషాంచిదభవత్సఖా। ఋషయస్త్వపరే చైనం పుత్రవత్పర్యపాలయన్
కొంతమందికి సోదరుడిగా, మరికొంతమందికి స్నేహితుడిగా మారాడు; మరికొందరు ఋషులు అతన్ని కుమారుడిలా చూసుకుంటూ సంరక్షించారు.
స తు కాలేన మహతా ప్రాప్య నిష్కల్మషం తపః। బ్రహ్మర్షిసదృశః పాణ్డుర్బభూవ భరతర్షభ
కాలక్రమంలో, పాండు నిష్కళంకమైన తపస్సు సాధించి, బ్రహ్మర్షిలా మహిమాన్వితుడయ్యాడు, ఓ భారత వంశశ్రేష్ఠ.
అమావాస్యాం తు సహితా ఋషయః సంశితవ్రతాః। బ్రహ్మాణం ద్రష్టుకామాస్తే సంప్రతస్థుర్మహర్షయః
అమావాస్య రోజున, వ్రతంలో స్థిరంగా ఉన్న ఋషులు అందరూ కలసి, బ్రహ్మను దర్శించాలనే కోరికతో సమీకరించారు.
సంప్రయాతానృషీన్దృష్ట్వా పాణ్డుర్వచనమబ్రవీత్। భవన్తః క్వ గమిష్యన్తి బ్రూత మే వదతాం వరాః
ఋషులు బయలుదేరుతున్నట్టు చూసి, పాండు వారిని అడిగాడు: "మీరు ఎక్కడికి వెళ్తున్నారు? దయచేసి చెప్పండి, మేలు మాటలు చెప్పేవారూ!"
సమావాయో మహానద్య బ్రహ్మలోకే మహాత్మనామ్। దేవానాం చ ఋషీణాం చ పితౄణాం చ మహాత్మనామ్। వయం తత్ర గమిష్యామో ద్రష్టుకామాః స్వయంభువమ్
బ్రహ్మలోకంలో దేవతలు, ఋషులు, పితృదేవతలు అందరూ కలిసే గొప్ప సభ జరుగుతోంది; మేము స్వయంభువుడిని దర్శించడానికి అక్కడికి వెళ్తున్నాము.
పాణ్డురుత్థాయ సహసా గన్తుకామో మహర్షిభిః। స్వర్గపారం తితీర్షుః స శతశృఙ్గాదుదఙ్ముఖః
పాండు ఒక్కసారిగా లేచి, మహర్షులతో కలిసి వెళ్లాలని ఆశించి, వంద కొండల పర్వతం నుండి ఉత్తర దిశగా స్వర్గాన్ని చేరాలని ఉత్సాహపడ్డాడు.
ప్రతస్థే సహ పత్నీభ్యామబ్రువంస్తం చ తాపసాః। ఉపర్యుపరి గచ్ఛన్తః శైలరాజముదఙ్ముఖాః
తన భార్యలిద్దరితో కలిసి బయలుదేరాడు. అప్పుడు తపస్వులు అతనితో ఇలా అన్నారు: "మేము పర్వతాధిపతిని ఎక్కుతూ, పైకి పైకి, ఉత్తర దిశగా వెళ్తున్నాము."
దృష్టవన్తో గిరౌ రమ్యే దుర్గాన్దేశాన్బహూన్వయమ్। విమానశతసంబాధాం గీతస్వరనినాదితామ్
ఆ అందమైన పర్వతంలో మేము ఎన్నో కఠినమైన ప్రాంతాలు చూశాము. అక్కడ వందలాది విమానాలు, పాటలు, సంగీతంతో నిండిపోయి ఉన్నాయి.
ఆక్రీడభూమిం దేవానాం గన్ధర్వాప్సరసాం తథా। ఉద్యానాని కుబేరస్య సమాని విషమాణి చ
అక్కడ దేవతలు, గంధర్వులు, అప్సరసలు ఆడుకునే ప్రదేశాలు, అలాగే కుబేరుని ఉద్యానవనాలు — సమతలమైనవి, ఎత్తైనవి రెండూ ఉన్నాయి.
మహానదీనితమ్బాంశ్చ గహనాన్గిరిగహ్వరాన్। సన్తి నిత్యహిమా దేశా నిర్వృక్షమృగపక్షిణః
అక్కడ పెద్ద నదీ లోయలు, దట్టమైన పర్వత గుహలు, ఎప్పుడూ మంచుతో కప్పబడిన, చెట్లు, జంతువులు, పక్షులు లేని ప్రాంతాలు ఉన్నాయి.
సన్తి క్వచిన్మహాదర్యో దుర్గాః కాశ్చిద్దురాసదాః। నాతిక్రామేత పక్షీ యాన్కుత ఏవేతరే మృగాః
కొన్ని చోట్ల విస్తారమైన ఎడారులు, దాటి వెళ్లలేని దుర్గాలు ఉన్నాయి. అక్కడ పక్షి కూడా దాటి పోదు, మరి ఇతర జంతువుల సంగతి చెప్పనక్కర్లేదు.
వాయురేకో హి యాత్యత్ర సిద్ధాశ్చ పరమర్షయః। గచ్ఛన్త్యౌ శైలరాజేఽస్మిన్రాజపుత్ర్యౌ కథం న్విమే
అక్కడ ఒక్క గాలి మాత్రమే పోతుంది. సిద్ధులు, మహర్షులు మాత్రమే ఆ పర్వతాన్ని దాటి వెళ్తారు. రాజపుత్రా, నీ భార్యలు ఎలా ఈ పర్వతాన్ని దాటి వెళ్తారు?
అప్రజస్య మహాభాగా న ద్వారం పరిచక్షతే
పిల్లలు లేని వారికి, ఓ మహాభాగే, పరలోకానికి మార్గం ఉండదని చెప్పబడింది.
స్వర్గే తేనాభితప్తోఽహమప్రజస్తు బ్రవీమి వః। సోఽహముగ్రేణ తపసా సభార్యస్త్యక్తజీవితః
ఈ కారణంగా పరలోకాన్ని గురించి నేను బాధపడుతున్నాను. నాకు పిల్లలు లేనందువల్ల మీతో మాట్లాడుతున్నాను. నేను నా భార్యతో కలిసి ప్రాణాలకూ తెగించి కఠినమైన తపస్సు చేయదలచుకున్నాను.
అనపత్యోఽపి విన్దేయం స్వర్గముగ్రేణ కర్మణా
పిల్లలు లేకపోయినా, కఠినమైన కార్యాల ద్వారా పరలోకాన్ని పొందగలను.
అపత్యమనఘం రాజన్వయం దివ్యేన చక్షుషా। దైవోద్దిష్టం నరవ్యాఘ్ర కర్మణేహోపపాదయ
ఓ రాజా, దైవదృష్టితో పాపరహితమైన సంతానాన్ని, వంశాన్ని చూడుము. నరశ్రేష్ఠుడా, దైవకృపతో వచ్చిన ఆ సంతానాన్ని కార్యంతో సాధించు.
అక్లిష్టం ఫలమవ్యగ్రో విన్దతే బుద్ధిమాన్నరః। తస్మిన్దృష్టే ఫలే రాజన్ప్రయత్నం కర్తుమర్హసి
బుద్ధిమంతుడు శాంతంగా ఉండి, కలుషరహితమైన ఫలితాన్ని పొందుతాడు. అలాంటి ఫలితాన్ని చూచి, రాజా, నీవు ప్రయత్నించాలి.
తచ్ఛ్రుత్వా తాపసవచః పాణ్డుస్చిన్తాపరోఽభవత్
ఆ తపస్వి మాటలు విని పాండు ఆలోచనలో మునిగిపోయాడు.