కైలాసారోహణం ప్రోక్తం యత్ర యక్షైర్బలోత్కటైః। యుద్ధమాసీన్మహాఘోరం మణిమత్ప్రముఖైః సహ
కైలాస శిఖరాన్ని ఎక్కినదీ, అక్కడ మణిమంతుడు ప్రధానంగా ఉన్న బలవంతమైన యక్షులతో భయంకరమైన యుద్ధం జరిగినదీ చెప్పారు.
సమాగమశ్చ పాణ్డూనాం యత్ర వైశ్రవణేన చ। సమాగమశ్చార్జునస్య తత్రైవ భ్రాతృభిః సహ
పాండవులు వైశ్రవణుడిని కలిసినదీ, అర్జునుడు తన అన్నదమ్ములతో మళ్లీ కలిసినదీ ఇక్కడ వివరించారు.
అవాప్య దివ్యాన్యస్త్రాణి గుర్వర్థం సవ్యసాచినా। నివాతకవచైర్యుద్ధం హిరణ్యపురవాసిభిః
సవ్యసాచీ గురువు కోసం దివ్యాస్త్రాలను పొందాడు. తరువాత నివాతకవచులు, హిరణ్యపుర వాసులతో యుద్ధం చేశాడని చెప్పారు.
నివాతకవచైర్ఘోరైర్దానవైః సురశత్రుభిః। పౌలోమైః కాలకేయైశ్చ యత్ర యుద్ధం కిరీటినః
అక్కడ కిరీటధారి నివాతకవచులు అనే భయంకరమైన దానవులతో, దేవతలకు శత్రువులైన పాలోములు, కాలకేయులతో యుద్ధం చేశాడని వివరించారు.
వధశ్చైషాం సమాఖ్యాతో రాజ్ఞస్తేనైవ ధీమతా। అస్త్రసందర్శనారమ్భో ధర్మరాజస్య సన్నిధౌ
వారి సంహారం ఆ ధీరుడైన రాజు వివరించాడు. ధర్మరాజు సమక్షంలో ఆయుధ ప్రదర్శన ప్రారంభమైంది.
పార్థస్య ప్రతిషేధశ్ఛ నారదేన సురర్షిణా। అవరోహణం పునశ్చైవ పాణ్డూనాం గన్ధమాదనాత్
పార్థుడిని దేవర్షి నారదుడు ఆపినదీ, పాండవులు మళ్లీ గంధమాదన పర్వతం నుంచి దిగినదీ ఇక్కడ వివరించారు.
భీమస్య గ్రహణం చాత్ర పర్వతాభోగవర్ష్మణా। భుజగేన్ద్రేణ బలినా తస్మిన్సుగహనే వనే
ఈ అడవిలో పర్వతంలా దేహం కలిగిన భీముని, బలవంతుడైన నాగరాజు పట్టుకున్నట్టు వివరించబడింది.
అమోక్షయద్యత్ర చైనం ప్రశ్నానుక్త్వా యుధిష్ఠిరః। కామ్యకాగమనం చైవ పునస్తేషాం మహాత్మనామ్
అక్కడ యుధిష్ఠిరుడు ప్రశ్నలు అడిగి భీముని విడుదల చేసినట్టు, మహాత్ములు మళ్లీ కామ్యక వనానికి వచ్చిన సంగతీ చెప్పబడింది.
తత్రస్థాంశ్చ పునర్ద్రష్టుం పాణ్డవాన్పరుషర్షభాన్। వాసుదేవస్యాగమనమత్రైవ పరికీర్తితమ్
అక్కడే ఉన్న పాండవులను మళ్లీ చూడటానికి వాసుదేవుడు వచ్చిన విషయం కూడా ఇక్కడ వివరించబడింది.
మార్కణ్డేయసమాస్యాయాముపాఖ్యానాని సర్వశః। పృథోర్వైన్యస్య యత్రోక్తమాఖ్యానం పరమర్షిణా
మార్కండేయుడు చెప్పిన అన్ని కథలు, అలాగే వేనునందనుడైన పృథువు గురించిన కథను పరమ ఋషి చెప్పినట్టు ఇక్కడ వివరించబడింది.
సంవాదశ్చ సరస్వత్యాస్తార్క్ష్యర్షేః సుమహాత్మనః। మత్స్యోపాఖ్యానమత్రైవ ప్రోచ్యతే తదనన్తరమ్
ఇక్కడే సరస్వతీదేవి, తార్క్ష్య మహర్షి మధ్య సంభాషణ, వెంటనే చేప కథ కూడా చెప్పబడింది.
మార్కణ్డేయసమాస్యా చ పురాణం పరికీర్త్యతే। ఐన్ద్రద్యుమ్నాముపాఖ్యానం తథైవాఙ్గిరసం స్మృతమ్
మార్కండేయుడు చెప్పిన పురాణం, ఇంద్రద్యుమ్నుని కథ, అలాగే ఆంగిరసుని కథ కూడా ఇక్కడ వివరించబడింది.
పతివ్రతాయాశ్చాఖ్యానం తథైవాఙ్గిరసం స్మృతమ్। ద్రౌపద్యాః కీర్తితశ్చాత్ర సంవాదః సత్యభామయా
పతివ్రత కథ, ఆంగిరసుని కథగా గుర్తించబడింది. అలాగే ద్రౌపదీ, సత్యభామల మధ్య సంభాషణ కూడా ఇక్కడ చెప్పబడింది.
పునర్ద్వైతవనం చైవ పాణ్డవాః సముపాగతాః। ఘోషయాత్రా చ గన్ధర్వైర్యత్ర బద్ధః సుయోధనః
పాండవులు మళ్లీ ద్వైతవనానికి వెళ్లిన విషయం, అక్కడ గోసంరక్షణ యాత్రలో గంధర్వులు సుయోధనుని పట్టుకున్న సంగతీ చెప్పబడింది.
హ్రియమాణస్తు మన్దాత్మా మోక్షితోఽసౌ కిరీటినా। ధర్మరాజస్య చాత్రైవ మృగస్వప్ననిదర్శనాత్
ఆ మూర్ఖుడు గంధర్వుల చేతిలో పడగా, అర్జునుడు అతన్ని విడిపించాడు. అలాగే ధర్మరాజుకు కలలో మృగ దర్శనం జరిగిన విషయం కూడా ఇక్కడ ఉంది.
కామ్యకే కాననశ్రేష్ఠే పునర్గమనముచ్యతే। వ్రీహిద్రౌణికమాఖ్యానమత్రైవ బహువిస్తరమ్
కామ్యక వనానికి తిరిగి వెళ్లిన విషయం, అలాగే వ్రీహిద్రౌణికుని కథ విస్తృతంగా వివరించబడింది.
దుర్వాససోఽప్యుపాఖ్యానమత్రైవ పరికీర్తితమ్। జయద్రథేనాపహారో ద్రౌపద్యాశ్చాశ్రమాన్తరాత్
ఇక్కడే దుర్వాస మహర్షి కథ, జయద్రథుడు ఆశ్రమం నుండి ద్రౌపదిని అపహరించిన సంగతీ చెప్పబడింది.
యత్రైనమన్వయాద్భీమో వాయువేగసమో జవే। చక్రే చైనం పఞ్చశిఖం యత్ర భీమో మహాబలః
అక్కడ వాయువేగంతో భీముడు అతన్ని వెంబడించాడు. మహాబలుడు భీముడు అతన్ని అయిదు జుట్టులతో చేసినాడు.
రామాయణముపాఖ్యానమత్రైవ బహువిస్తరమ్। యత్ర రామేణ విక్రమ్య నిహతో రావణో యుధి
ఇక్కడే విస్తృతంగా రామాయణ కథ ఉంది. అక్కడ రాముడు తన పరాక్రమాన్ని చూపించి, యుద్ధంలో రావణుడిని సంహరించాడు.
సావిత్ర్యాశ్చాప్యుపాఖ్యానమత్రైవ పరికీర్తితమ్। కర్ణస్య పరిమోక్షోఽత్ర కుణ్డలాభ్యాం పురందరాత్
ఇక్కడే సావిత్రి కథ, ఇంద్రుడు కర్ణునికి కుండలాలను ఇచ్చిన విషయం కూడా వివరించబడింది.
యత్రాస్య శక్తిం తుష్టోఽసావదాదేకవధాయ చ। ఆరణేయముపాఖ్యానం యత్ర ధర్మోఽన్వశాత్సుతమ్
అక్కడ సంతోషంతో అతనికి ఒకరిని సంహరించడానికి శక్తి ఇచ్చినట్టు, అలాగే అరణి కథ, అక్కడ ధర్ముడు తన కుమారుని వెంబడించినట్టు చెప్పబడింది.
జగ్ముర్లబ్ధవరా యత్ర పాణ్డవాః పశ్చిమాం దిశమ్। ఏతదారణ్యకం పర్వ తృతీయం పరికీర్తితమ్
అక్కడ వరాలు పొందిన పాండవులు పడమర దిశకు వెళ్లినట్టు, ఇది మూడవ భాగమైన ఆరణ్యక పర్వమని ప్రకటించబడింది.
అత్రాధ్యాయశతే ద్వే తు సంఖ్యయా పరికీర్తితే। ఏకోనసప్తతిశ్చైవ తథాఽధ్యాయాః ప్రకీర్తితాః
ఇక్కడ రెండు వందల అధ్యాయాలు, అలాగే అరవై తొమ్మిది అధ్యాయాలు ఉన్నట్టు చెప్పబడింది.
ఏకాదశ సహస్రాణి శ్లోకానాం షట్ శతాని చ। చతుఃషష్టిస్తథా శ్లోకాః పర్వణ్యస్మిన్ప్రకీర్తితాః
ఈ పర్వంలో పదకొండు వేల ఆరు వందల అరవై నాలుగు శ్లోకాలు ఉన్నాయని ప్రకటించబడింది.
అతః పరం నిబోధేదం వైరాటం పర్వ విస్తరమ్। విరాటనగరే గత్వా శ్మశానే విపులాం శమీమ్
ఇప్పుడు విరాటపర్వం విశదంగా విను. పాండవులు విరాటనగరానికి చేరుకొని, అక్కడ శ్మశానంలో ఉన్న పెద్ద శమి చెట్టులో తమ గొప్ప ఆయుధాలను దాచారు.
దృష్ట్వా సంనిదధుస్తత్ర పాణ్డవా హ్యాయుధాన్యుత। యత్ర ప్రవిశ్య నగరం ఛద్మనా న్యవసంస్తు తే
ఆ ప్రదేశాన్ని చూసిన పాండవులు ఆయుధాలను అక్కడ దాచారు. తర్వాత వారు వేషధారణతో నగరంలోకి ప్రవేశించి అక్కడ నివసించారు.
పాఞ్చాలీం ప్రార్థయానస్య కామోపహతచేతసః। దుష్టాత్మనో వధో యత్ర కీచకస్య వృకోదరాత్
అక్కడ కామంతో మోహించిపోయిన కీచకుడు ద్రౌపదిని కోరాడు. ఆ దుష్టుడు భీమసేనుని చేతిలో అక్కడే సంహరించబడ్డాడు.
పాణ్డవాన్వేషణార్థం చ రాజ్ఞో దుర్యోధనస్య చ। చారాః ప్రస్థాపితాశ్చాత్ర నిపుణాః సర్వతోదిశం
పాండవులను వెతకడానికి రాజు దుర్యోధనుడు అన్ని దిశలలో నిపుణులైన గూఢచారులను పంపించాడు.
న చ ప్రవృత్తిస్తైర్లబ్ధా పాణ్డవానాం మహాత్మనామ్। గోగ్రహశ్చ విరాటస్య త్రిగర్తైః ప్రథమం కృతః
అయితే, ఆ గూఢచారులు మహాత్ములైన పాండవుల గురించి ఏ సమాచారం కూడా కనుగొనలేకపోయారు. ఆ సమయంలో త్రిగర్తులు మొదట విరాటుని పశువులను దోచేందుకు యత్నించారు.
యత్రాస్య యుద్ధం సుమహత్తైరాసీల్లోమహర్షణమ్। హ్రియమాణశ్చ యత్రాసౌ భీమసేనేన మోక్షితః
అక్కడ భయంకరమైన గొప్ప యుద్ధం జరిగింది. పశువులను దోచుకుపోతుండగా, భీమసేనుడు వాటిని రక్షించాడు.