వసమానమరణ్యేషు నిత్యం శమపరాయణమ్। త్వయాఽహం హింసితో యస్మాత్తస్మాత్త్వామప్యనాగసః
అరణ్యంలో శాంతికి పరాయణుడై నివసిస్తూ, నేను నిరపరాధిగా ఉండి నీవు నన్ను హింసించావు. అందుకే, నేను కూడా నిరపరాధిగా ఉన్నా, నిన్ను హింసిస్తాను.
ద్వయోర్నృశంసకర్తారమవశం కామమోహితమ్। జీవితాన్తకరో భావో మైథునే సముపైష్యతి
ఇద్దరిలో ఎవరు కామమోహానికి లోనై, క్రూరమైన పని చేస్తారో, కలయికలో ఉన్నపుడే వారి జీవితం ముగుస్తుంది.
అహం హి కిందమో నామ తపసా భావితో మునిః। వ్యపత్రపన్మనుష్యాణాం మృగ్యాం మైథునమాచరమ్
నేను కిందముడు అనే ఋషిని, తపస్సుతో పవిత్రుడనయ్యాను. మనుషుల మధ్య సిగ్గుతో, మృగరూపంలో మైథునాన్ని ఆచరించాను.
మృగో భత్వా మృగైః సార్ధం చరామి గహనే వనే। న తు తే బ్రహ్మహత్యేయం భవిష్యత్యవిజానతః
మృగమై, మిగతా జంతువులతో కలిసి ఈ అడవిలో సంచరించాను. నీవు తెలియక చేసినందువల్ల, ఇది బ్రాహ్మణ హత్య పాపం కాదు.
మృగరూపధరం హత్వా మామేవం కామమోహితమ్। అస్య తు త్వం ఫలం మూఢ ప్రాప్స్యసీదృశమేవ హి
మృగరూపంలో, కామమందు మునిగిన నన్ను నీవు చంపినందువల్ల, ఓ మూర్ఖా, నువ్వు కూడా ఇలాంటి ఫలితాన్ని అనుభవించవలసి వస్తుంది.
ప్రియయా సహ సంవాసం ప్రాప్య కామవిమోహితః। త్వమప్యస్యామవస్థాయాం ప్రేతలోకం గమిష్యసి
నీవు నీ ప్రియతో కలసి, కామమందు మునిగి, ఇదే స్థితికి చేరి, ప్రేతలోకానికి వెళ్ళవు.
అన్తకాలే హి సంవాసం యయా గన్తాసి కాన్తయా। ప్రేతరాజపురం ప్రాప్తం సర్వభూతదురత్యయమ్। భక్త్యా మతిమతాం శ్రేష్ఠ సైవ త్వాఽనుగమిష్యతి
జీవితాంతంలో నీవు నీ భార్యతో కలిసి వెళ్ళినప్పుడు, అందరు ప్రాణులకు దాటి పోవడం కష్టమైన యమపురికి చేరుతావు. అయినా, ఓ మేధావులలో శ్రేష్ఠుడా, ఆమె భక్తితో నిన్ను అనుసరిస్తుంది.
వర్తమానః సుఖే దుఃఖం యథాఽహం ప్రాపితస్త్వయా। తథా త్వాం చ సుఖం ప్రాప్తం దుఃఖమభ్యాగమిష్యతి
నేను సుఖంగా ఉండగా నువ్వు నన్ను బాధకు గురిచేసినట్లే, నీవు సుఖాన్ని పొందినప్పుడు నీవు కూడా బాధను అనుభవిస్తావు.
ఏవముక్త్వా సుదుఃఖార్తో జీవితాత్స వ్యముచ్యత। మృగః పాణ్డుశ్చ దుఃఖార్తః క్షణేన సమపద్యత
ఇలా చెప్పి, ఆ మృగం తీవ్రమైన దుఃఖంతో ప్రాణాలు విడిచింది. పాండు కూడా దుఃఖంతో తడిసి, క్షణంలోనే ప్రాణాలు కోల్పోయాడు.
తం వ్యతీతముపక్రమ్య రాజా స్వమివ బాన్ధవమ్। సభార్యః శోకదుఃఖార్తః పర్యదేవయదాతురః
ఆయన మరణించిన తరువాత, రాజు తన బంధువును కోల్పోయినట్టు భావించి, భార్యతో కలిసి, దుఃఖంతో బాధపడుతూ, ఆవేదనతో విలపించాడు.
సతామపి కులే జాతాః కర్మణా బత దుర్గతిమ్। ప్రాప్నువన్త్యకృతాత్మానః కామజాలవిమోహితాః
ధర్మవంతుల కుటుంబంలో జన్మించినవారు కూడా, తమ మనస్సు అదుపులో లేక, కామంలో మునిగి, చెడు కార్యాల వల్ల దుర్గతిని పొందుతారు.
శశ్వద్ధర్మాత్మనా జాతో బాల ఏవ పితా మమ। జీవితాన్తమనుప్రాప్తః కామాత్మైవేతి నః శ్రుతమ్
నా తండ్రి చిన్నప్పటి నుండే ధర్మంలో స్థిరంగా ఉండేవాడు. అయినా, ఆయన జీవితాంతానికి చేరుకున్నాడు. ఇది కామమే కారణమని మేము విన్నాము.
తస్య కామాత్మనః క్షేత్రే రాజ్ఞః సంయతవాగృషిః। కృష్ణద్వైపాయనః సాక్షాద్భగవాన్మామజీజనత్
ఆ రాజు కామాసక్తుడై ఉన్నప్పుడు, వాక్కులో నియమం కలిగిన ఋషి కృష్ణద్వైపాయనుడు నన్ను ప్రత్యక్షంగా ప్రసవించాడు.
తస్యాద్య వ్యసనే బుద్ధిః సంజాతేయం మమాధమా। త్యక్తస్య దేవైరనయాన్మృగయాం పరిధావతః
ఇప్పుడు ఈ విపత్తులో నా మనస్సు దిగజారింది. దేవతలు నన్ను వదిలిపెట్టారు. ఈ మృగాన్ని వెంబడిస్తూ పరుగెడుతున్నాను.
మోక్షమేవ వ్యవస్యామి బన్ధో హి వ్యసనం మహత్। సువృత్తిమనువర్తిష్యే తామహం పితురవ్యయామ్
బంధం గొప్ప బాధ అని తెలుసుకొని, విముక్తిని సాధించాలని నేను నిశ్చయించుకున్నాను. నా తండ్రి నడిచిన మంచితన మార్గాన్ని నేను అనుసరిస్తాను.
అతీవ తపసాత్మానం యోజయిష్యామ్యసంశయమ్। తస్మాదేకాహమేకాహమేకైకస్మిన్వనస్పతౌ
తప్పకుండా నేను తీవ్రమైన తపస్సు చేస్తాను. అందుకే, ప్రతి చెట్టు కింద ఒక్క రోజు చొప్పున నివసిస్తాను.
చరన్భైక్షం మునిర్ముణ్డశ్చరిష్యామ్యాశ్రమానిమాన్। పాంసునా సమవచ్ఛన్నః శూన్యాగారకృతాలయః
తల ముండగా, మునిగా, ఈ ఆశ్రమాలలో భిక్షాటన చేస్తూ, మట్టితో కప్పబడి, ఖాళీ గుడిసెలో నివసిస్తాను.
వృక్షమూలనికేతో వా త్యక్తసర్వప్రియాప్రియః। న శోచన్న ప్రహృష్యంశ్చ తుల్యనిన్దాత్మసంస్తుతిః
వృక్షమూలంలో నివసిస్తూ, ఇష్టమైనదీ, ఇష్టంలేనిదీ అన్నీ వదిలిపెట్టి, దుఃఖించకుండా, ఆనందించకుండా, నిందనైనా, ప్రశంసనైనా సమంగా చూసేవాడిని.
నిరాశీర్నిర్నమస్కారో నిర్ద్వన్ద్వో నిష్పరిగ్రహః। న చాప్యవహసన్కంచిన్న కుర్వన్భ్రుకుటీం క్వచిత్
ఆశ లేకుండా, ఎవరికీ నమస్కారం చేయకుండా, ద్వంద్వాలను దాటి, ఏ వస్తువూ కలిగి ఉండకుండా, ఎవరినీ అపహాస్యం చేయకుండా, ఎప్పుడూ కోపం చూపకుండా ఉంటాను.
ప్రసన్నవదనో నిత్యం సర్వభూతహితే రతః। జఙ్గమాజఙ్గమం సర్వమవిహింసంశ్చతుర్విధమ్
ఎప్పుడూ ప్రశాంతమైన ముఖంతో, అన్ని జీవుల హితంలో తలమునకై, చలించేవారినీ, నిలిచిపోయినవారినీ, నాలుగు రకాల ప్రాణులనూ హింసించకుండా ఉంటాను.
స్వాసు ప్రజాస్వివ సదా సమః ప్రాణభృతః ప్రతి। ఏకకాలం చరన్భైక్షం కులాని దశ పఞ్చ చ
ప్రాణులందరిపట్ల తన పిల్లల పట్ల ఉన్నట్లు ఎప్పుడూ సమానంగా ఉండేవాడు. ఒకే సమయానికి పది లేదా పదిహేను ఇళ్లలో భిక్షాటన చేసి తినేవాడు.
అసంభవే వా భైక్షస్య చరన్ననశనాన్యపి। అల్పమల్పం చ భుఞ్జానః పూర్వాలాభే న జాతుచిత్
భిక్ష దొరకని రోజుల్లో ఆహారం లేకుండా ఉండేవాడు. కొద్దిగా దొరికితే కొద్దిగా తినేవాడు. ముందుగా వచ్చినది పూర్తిగా తినకముందు మరింత కోసం ఎప్పుడూ ఆశపడేవాడు కాదు.
అన్యాన్యపి చరఁల్లోభాదలాభే సప్త పూరయన్। అలాభే యది వా లాభే సమదర్శీ మహాతపాః
ఎప్పుడైనా తినడానికి దొరకకపోతే, ఆశతో ఇంకొన్ని ఇళ్లలో కూడా భిక్ష అడిగి, ఏడు ఇళ్ల వరకు నింపుకునేవాడు. దొరికినా, దొరకకపోయినా ఆ మహాతపస్వి సమభావంతో ఉండేవాడు.
వాస్యైకం తక్షతో బాహుం చన్దనేనైకముక్షతః। నాకల్యాణం న కల్యాణం చిన్తయన్నుభయోస్తయోః
ఒక చేతిని వడ్రంగి కోస్తున్నా, ఇంకో చేతికి గంధాన్ని పూస్తున్నా, ఆ రెండింటినీ శుభం, అశుభంగా భావించకుండా ఉండేవాడు.
న జిజీవిషువత్కించిన్న ముమూర్షువదాచరన్। జీవితం మరణం చైవ నాభిన్దన్న చ ద్విషన్
బతకాలని ఆశపడకుండా, చావాలని కోరుకోకుండా, జీవితం మీద మమకారం లేకుండా, మరణాన్ని ద్వేషించకుండా ఉండేవాడు.
యాః కాశ్చిజ్జీవతా శక్యాః కర్తుమభ్యుదయక్రియాః। తాః సర్వాః సమతిక్రమ్య నిమేషాదివ్యవస్థితః
జీవితంలో సంపద కోసం చేయగలిగిన అన్ని పనులను పూర్తిగా వదిలిపెట్టి, కన్నెరిపేంత స్థిరంగా ఉండేవాడు.
తాసు చాప్యనవస్థాసు త్యక్తసర్వేన్ద్రియక్రియః। సంపరిత్యక్తధర్మార్థః సునిర్ణిక్తాత్మకల్మషః
అలాంటి స్థిరతలో, అన్ని ఇంద్రియ క్రియలను వదిలి, ధర్మార్ధాలను కూడా త్యజించి, తన హృదయాన్ని పూర్తిగా పవిత్రం చేసుకున్నాడు.
నిర్ముక్తః సర్వపాపేభ్యో వ్యతీతః సర్వవాగురాః। న వశే కస్యచిత్తిష్ఠన్సధర్మా మాతరిశ్వనః
అన్ని పాపాలనుండి విముక్తుడై, అన్ని మాయాజాలాలను దాటి, ఎవరి ఆధీనంలోనూ లేకుండా, తన స్వభావంలో వాయువులా ఉండిపోయాడు.
ఏతయా సతతం వృత్త్యా చరన్నేవంప్రకారయా। దేహం సంస్థాపయిష్యామి నిర్భయం మార్గమాస్థితః
ఇలాంటి జీవన విధానాన్ని ఎప్పుడూ అనుసరిస్తూ, భయమేమీ లేకుండా, ఈ మార్గాన్ని పట్టుకుని, శరీరాన్ని పోషిస్తాను.
నాహం సుకృపణే మార్గే స్వవీర్యక్షయశోచితే। స్వధర్మాత్సతతాపేతే చరేయం వీర్యవర్జితః
నా శక్తి తగ్గిందని విచారిస్తూ, దయనీయం మార్గాన్ని అనుసరించను. నా స్వధర్మాన్ని విడిచిపెట్టి, శక్తిలేని వాడిగా ఉండను.