న రిపూన్వై సముద్దిశ్య విముఞ్చన్తి నరాః శరాన్। రన్ధ్ర ఏషాం విశేషేణ వధకాలః ప్రశస్యతే
పురుషులు శత్రువులపై కారణం లేకుండా బాణాలు వదలరు. వారి బలహీనతను, సమయాన్ని గమనించి చంపడమే ప్రశంసనీయమని అంటారు.
ప్రమత్తమప్రమత్తం వా వివృతం ఘ్నన్తి చౌజసా। ఉపాయైర్వివిధైస్తీక్ష్ణైః కస్మాన్మృగ విగర్హసే
అవగాహన లేకపోయినా, అప్రమత్తంగా ఉన్నా, బహిరంగంగా ఉన్నా, గట్టి మార్గాలతో వారిని సంహరిస్తారు. రాజా, నీవు నన్ను ఎందుకు నిందిస్తున్నావు?
నాహం ఘ్న్తం మృగన్రాజన్విగర్హే చాత్మకారణాత్। మైథునం తు ప్రతీక్ష్యం మే త్వయేహాద్యానృశంస్యతః
రాజనరేంద్రా, నీవు నీ అవసరానికి జంతువులను చంపినందుకు నేను నిన్ను నిందించను. కానీ, జంటలు కలయికను పూర్తిచేసేంతవరకు ఆగాల్సింది. ఇక్కడ నీవు క్రూరంగా ప్రవర్తించావు.
సర్వభూతహితే కాలే సర్వభూతేప్సితే తథా। కో హి విద్వాన్మృగం హన్యాచ్చరన్తం మైథునం వనే
ప్రతి జీవికి మేలు కావాలని, అందరూ కోరుకునే సమయంలో, అడవిలో కలయికలో ఉన్న జంతువును ఏ జ్ఞాని చంపగలడు?
అస్యాం మృగ్యాం చ రాజేన్ద్ర హర్షాన్మైథునమాచరమ్। పురుషార్థఫలం కర్తుం తత్త్వయా విఫలీకృతమ్
రాజా, ఈ వేటలో నేను ఆనందంగా కలయికలో ఉండగా, మానవ జీవిత ఫలితాన్ని పొందాలని ఆశించగా, నీవు దాన్ని నాశనం చేశావు.
పౌరవాణాం మహారాజ తేషామక్లిష్టకర్మణామ్। వంశే జాతస్య కౌరవ్య నానురూపమిదం తవ
పౌరవుల పవిత్ర వంశంలో జన్మించిన మహారాజా, కౌరవా, నీ ఈ చర్య నీకు తగినది కాదు.
నృశంసం కర్మ సుమహత్సర్వలోకవిగర్హితమ్। అస్వర్గ్యమయశస్యం చాప్యధర్మిష్ఠం చ భారత
ఇది అత్యంత క్రూరమైన పని, అందరూ నిందించే పని, స్వర్గానికి అర్హత లేని, అపఖ్యాతిని తెచ్చే, ధర్మానికి విరుద్ధమైన పని, భరతా.
స్త్రీభోగానాం విశేషజ్ఞః శాస్త్రధర్మార్థతత్త్వవిత్। నార్హస్త్వం సురసఙ్కాశ కర్తుమస్వర్గ్యమీదృశమ్
స్త్రీల అనుభవాల్లో నిపుణుడవు, ధర్మార్థకామ విషయాలను శాస్త్రాల ద్వారా తెలిసినవాడవు, దేవతలకు సమానుడవు. ఇటువంటి పాపకార్యాన్ని నీవు చేయడం తగదు.
త్వయా నృశంసకర్తారః పాపాచారాశ్చ మానవాః। నిగ్రాహ్యాః పార్థివశ్రేష్ఠ త్రివర్గపరివర్జితాః
రాజులలో శ్రేష్ఠుడవు, నీవే క్రూరమైన పనులు చేసే, పాపకార్యాలకు పాల్పడే వారిని, ధర్మార్థకామాలకు దూరమైన వారిని నియంత్రించాలి.
కిం కృతం తే నరశ్రేష్ఠ మామిహానాగసం ఘ్నతః। మునిం మూలఫలాహారం మృగవేషధరం నృప
మహానుభావా, నేను ఏ తప్పు చేశాను? మూలఫలాలు తినే మునిగా, మృగవేషంలో ఉండి, నిరపరాధిగా ఉన్న నన్ను నీవు ఎందుకు చంపుతున్నావు రాజా?
వసమానమరణ్యేషు నిత్యం శమపరాయణమ్। త్వయాఽహం హింసితో యస్మాత్తస్మాత్త్వామప్యనాగసః
అరణ్యంలో శాంతికి పరాయణుడై నివసిస్తూ, నేను నిరపరాధిగా ఉండి నీవు నన్ను హింసించావు. అందుకే, నేను కూడా నిరపరాధిగా ఉన్నా, నిన్ను హింసిస్తాను.
ద్వయోర్నృశంసకర్తారమవశం కామమోహితమ్। జీవితాన్తకరో భావో మైథునే సముపైష్యతి
ఇద్దరిలో ఎవరు కామమోహానికి లోనై, క్రూరమైన పని చేస్తారో, కలయికలో ఉన్నపుడే వారి జీవితం ముగుస్తుంది.
అహం హి కిందమో నామ తపసా భావితో మునిః। వ్యపత్రపన్మనుష్యాణాం మృగ్యాం మైథునమాచరమ్
నేను కిందముడు అనే ఋషిని, తపస్సుతో పవిత్రుడనయ్యాను. మనుషుల మధ్య సిగ్గుతో, మృగరూపంలో మైథునాన్ని ఆచరించాను.
మృగో భత్వా మృగైః సార్ధం చరామి గహనే వనే। న తు తే బ్రహ్మహత్యేయం భవిష్యత్యవిజానతః
మృగమై, మిగతా జంతువులతో కలిసి ఈ అడవిలో సంచరించాను. నీవు తెలియక చేసినందువల్ల, ఇది బ్రాహ్మణ హత్య పాపం కాదు.
మృగరూపధరం హత్వా మామేవం కామమోహితమ్। అస్య తు త్వం ఫలం మూఢ ప్రాప్స్యసీదృశమేవ హి
మృగరూపంలో, కామమందు మునిగిన నన్ను నీవు చంపినందువల్ల, ఓ మూర్ఖా, నువ్వు కూడా ఇలాంటి ఫలితాన్ని అనుభవించవలసి వస్తుంది.
ప్రియయా సహ సంవాసం ప్రాప్య కామవిమోహితః। త్వమప్యస్యామవస్థాయాం ప్రేతలోకం గమిష్యసి
నీవు నీ ప్రియతో కలసి, కామమందు మునిగి, ఇదే స్థితికి చేరి, ప్రేతలోకానికి వెళ్ళవు.
అన్తకాలే హి సంవాసం యయా గన్తాసి కాన్తయా। ప్రేతరాజపురం ప్రాప్తం సర్వభూతదురత్యయమ్। భక్త్యా మతిమతాం శ్రేష్ఠ సైవ త్వాఽనుగమిష్యతి
జీవితాంతంలో నీవు నీ భార్యతో కలిసి వెళ్ళినప్పుడు, అందరు ప్రాణులకు దాటి పోవడం కష్టమైన యమపురికి చేరుతావు. అయినా, ఓ మేధావులలో శ్రేష్ఠుడా, ఆమె భక్తితో నిన్ను అనుసరిస్తుంది.
వర్తమానః సుఖే దుఃఖం యథాఽహం ప్రాపితస్త్వయా। తథా త్వాం చ సుఖం ప్రాప్తం దుఃఖమభ్యాగమిష్యతి
నేను సుఖంగా ఉండగా నువ్వు నన్ను బాధకు గురిచేసినట్లే, నీవు సుఖాన్ని పొందినప్పుడు నీవు కూడా బాధను అనుభవిస్తావు.
ఏవముక్త్వా సుదుఃఖార్తో జీవితాత్స వ్యముచ్యత। మృగః పాణ్డుశ్చ దుఃఖార్తః క్షణేన సమపద్యత
ఇలా చెప్పి, ఆ మృగం తీవ్రమైన దుఃఖంతో ప్రాణాలు విడిచింది. పాండు కూడా దుఃఖంతో తడిసి, క్షణంలోనే ప్రాణాలు కోల్పోయాడు.
తం వ్యతీతముపక్రమ్య రాజా స్వమివ బాన్ధవమ్। సభార్యః శోకదుఃఖార్తః పర్యదేవయదాతురః
ఆయన మరణించిన తరువాత, రాజు తన బంధువును కోల్పోయినట్టు భావించి, భార్యతో కలిసి, దుఃఖంతో బాధపడుతూ, ఆవేదనతో విలపించాడు.
సతామపి కులే జాతాః కర్మణా బత దుర్గతిమ్। ప్రాప్నువన్త్యకృతాత్మానః కామజాలవిమోహితాః
ధర్మవంతుల కుటుంబంలో జన్మించినవారు కూడా, తమ మనస్సు అదుపులో లేక, కామంలో మునిగి, చెడు కార్యాల వల్ల దుర్గతిని పొందుతారు.
శశ్వద్ధర్మాత్మనా జాతో బాల ఏవ పితా మమ। జీవితాన్తమనుప్రాప్తః కామాత్మైవేతి నః శ్రుతమ్
నా తండ్రి చిన్నప్పటి నుండే ధర్మంలో స్థిరంగా ఉండేవాడు. అయినా, ఆయన జీవితాంతానికి చేరుకున్నాడు. ఇది కామమే కారణమని మేము విన్నాము.
తస్య కామాత్మనః క్షేత్రే రాజ్ఞః సంయతవాగృషిః। కృష్ణద్వైపాయనః సాక్షాద్భగవాన్మామజీజనత్
ఆ రాజు కామాసక్తుడై ఉన్నప్పుడు, వాక్కులో నియమం కలిగిన ఋషి కృష్ణద్వైపాయనుడు నన్ను ప్రత్యక్షంగా ప్రసవించాడు.
తస్యాద్య వ్యసనే బుద్ధిః సంజాతేయం మమాధమా। త్యక్తస్య దేవైరనయాన్మృగయాం పరిధావతః
ఇప్పుడు ఈ విపత్తులో నా మనస్సు దిగజారింది. దేవతలు నన్ను వదిలిపెట్టారు. ఈ మృగాన్ని వెంబడిస్తూ పరుగెడుతున్నాను.
మోక్షమేవ వ్యవస్యామి బన్ధో హి వ్యసనం మహత్। సువృత్తిమనువర్తిష్యే తామహం పితురవ్యయామ్
బంధం గొప్ప బాధ అని తెలుసుకొని, విముక్తిని సాధించాలని నేను నిశ్చయించుకున్నాను. నా తండ్రి నడిచిన మంచితన మార్గాన్ని నేను అనుసరిస్తాను.
అతీవ తపసాత్మానం యోజయిష్యామ్యసంశయమ్। తస్మాదేకాహమేకాహమేకైకస్మిన్వనస్పతౌ
తప్పకుండా నేను తీవ్రమైన తపస్సు చేస్తాను. అందుకే, ప్రతి చెట్టు కింద ఒక్క రోజు చొప్పున నివసిస్తాను.
చరన్భైక్షం మునిర్ముణ్డశ్చరిష్యామ్యాశ్రమానిమాన్। పాంసునా సమవచ్ఛన్నః శూన్యాగారకృతాలయః
తల ముండగా, మునిగా, ఈ ఆశ్రమాలలో భిక్షాటన చేస్తూ, మట్టితో కప్పబడి, ఖాళీ గుడిసెలో నివసిస్తాను.
వృక్షమూలనికేతో వా త్యక్తసర్వప్రియాప్రియః। న శోచన్న ప్రహృష్యంశ్చ తుల్యనిన్దాత్మసంస్తుతిః
వృక్షమూలంలో నివసిస్తూ, ఇష్టమైనదీ, ఇష్టంలేనిదీ అన్నీ వదిలిపెట్టి, దుఃఖించకుండా, ఆనందించకుండా, నిందనైనా, ప్రశంసనైనా సమంగా చూసేవాడిని.
నిరాశీర్నిర్నమస్కారో నిర్ద్వన్ద్వో నిష్పరిగ్రహః। న చాప్యవహసన్కంచిన్న కుర్వన్భ్రుకుటీం క్వచిత్
ఆశ లేకుండా, ఎవరికీ నమస్కారం చేయకుండా, ద్వంద్వాలను దాటి, ఏ వస్తువూ కలిగి ఉండకుండా, ఎవరినీ అపహాస్యం చేయకుండా, ఎప్పుడూ కోపం చూపకుండా ఉంటాను.
ప్రసన్నవదనో నిత్యం సర్వభూతహితే రతః। జఙ్గమాజఙ్గమం సర్వమవిహింసంశ్చతుర్విధమ్
ఎప్పుడూ ప్రశాంతమైన ముఖంతో, అన్ని జీవుల హితంలో తలమునకై, చలించేవారినీ, నిలిచిపోయినవారినీ, నాలుగు రకాల ప్రాణులనూ హింసించకుండా ఉంటాను.