నియుక్తా సా పితుర్గేహే బ్రాహ్మణాతిథిపూజనే। ఉగ్రం పర్యచరత్తత్ర బ్రాహ్మణం సంశితబ్రతమ్
ఆమెను తన తండ్రి ఇంట్లో బ్రాహ్మణ అతిథులకు సేవ చేయమని నియమించారు. అక్కడ ఆమె కఠినమైన వ్రతాలు పాటించే ఒక ఉగ్రుడైన బ్రాహ్మణునికి సేవచేసింది.
నిగూఢనిశ్చయం ధర్మే యం తం దుర్వాససం విదుః। తముగ్రం సంశితాత్మానం సర్వయత్నైరతోషయత్
ధర్మంలో తన ఉద్దేశ్యాలు గోప్యంగా ఉంచే ఉగ్రుడైన దుర్వాసుడిని, ఆమె తన అన్ని శ్రమలతో సంతృప్తిపరిచింది. అతడు దృఢమైన సంకల్పంతో ఉండేవాడు.
దధ్యాజ్యకాదిభిర్నిత్యం వ్యఞ్జనైః ప్రత్యహం శుభా। సహస్రసఙ్ఖ్యైర్యోగీన్ద్రముపచారదనుత్తమా
తన ఇంట్లో ప్రతిరోజూ పెరుగు, నెయ్యి, ఇతర రుచికరమైన వంటకాలు వేల సంఖ్యలో తయారు చేసి, ఆ యోగిని అత్యుత్తమ ఆదరణతో గౌరవించింది.
దుర్వాసా వత్సరస్యాన్తే దదౌ మన్త్రమనుత్తమమ్'। యశస్విన్యై పృథాయై తదాపద్ధర్మాన్వవేక్షయా। అభిచారాభిసంయుక్తమబ్రవీచ్చైవ తాం మునిః
ఒక సంవత్సరం ముగిసినప్పుడు, దుర్వాసుడు ఆమె ధర్మాన్ని గుర్తించి, ప్రసిద్ధి గల పృథకు ఒక అద్భుతమైన మంత్రాన్ని ఇచ్చి, దాని ఉపయోగాన్ని కూడా వివరించాడు.
యం యం దేవం త్వమేతేన మన్త్రేణావాహయిష్యసి। తస్య తస్య ప్రభావేణ తవ పుత్రో భవిష్యతి
ఈ మంత్రంతో నీవు ఏ దేవునిని పిలిచినా, ఆ దేవుని ప్రభావంతో నీకు కుమారుడు జన్మిస్తాడు.
తథోక్తా సా తు విప్రేణ కున్తీ కౌతూహలాన్వితా। కన్యా సతీ దేవమర్కమాజుహావ యశస్వినీ
ఆ ముని చెప్పినట్లు, కౌతూహలంతో ఉన్న కుంతీ, కని అయినా, ప్రసిద్ధి గల ఆమె, సూర్యదేవునిని ఆహ్వానించింది.
తతో ఘనాన్తరం కృత్వా స్వమార్గం తపనస్తదా। ఉపతస్థే స తాం కన్యాం పృథాం పృథులలోచనామ్
ఆ సమయంలో సూర్యుడు మేఘాల మధ్య నుంచి తన మార్గాన్ని ఏర్పరచుకొని, విస్తారమైన కళ్లుగల ఆ కన్య అయిన పృథను సమీపించాడు.
సా దదర్శ తమాయాన్తం భాస్కరం లోకభావనమ్। విస్మితా చానవద్యాఙ్గీ దృష్ట్వా తన్మహదద్భుతమ్
ఆమె లోకాలను సృష్టించే ప్రకాశవంతమైన సూర్యుని దగ్గరికి వస్తున్నాడని చూసి, తన రూపంలో ఎలాంటి లోపం లేకుండా ఉండి, ఆ అద్భుతాన్ని చూసి ఆశ్చర్యపోయింది.
ఆహూతోపస్థితం భద్రే ఋషిమన్త్రేణ చోదితమ్। విద్ధి మాం పుత్రలాభాయ దేవమర్కం శుచిస్మితే
ముని మంత్రంతో పిలవబడి, అక్కడికి వచ్చిన సూర్యుడు, 'శుభ్రమైన చిరునవ్వుతో ఉన్నవాడా, నన్ను కుమారప్రాప్తి కోసం వచ్చిన సూర్యుడిగా తెలుసుకో' అని చెప్పాడు.
పుత్రస్తే నిర్మితః సుభ్రు శృణు మహాదృక్ఛుభాననే। ఆదిత్యే కుణ్డలే బిభ్రత్కవచం చైవ మామకమ్
సుందరమైన కనుబొమ్మలుగలవాడా, విను! నీ కుమారుడు సూర్యుని నుండి జన్మించి, నా కుండలాలు, కవచాన్ని ధరించి ఉంటాడు.
శస్త్రాస్త్రాణామభేద్యశ్చ భవిష్యతి శుచిస్మితే। నాస్య కించిదదేయం చ బ్రాహ్మణేభ్యో భవిష్యతి
ఆయుధాలు, అస్త్రాలు ఏవీ అతనికి హాని చేయలేవు, శుభ్రమైన చిరునవ్వుతో ఉన్నవాడా. బ్రాహ్మణులకు ఏదైనా ఇవ్వడానికి అతను ఎప్పుడూ నిరాకరించడు.
చోద్యమానో మయా చాపి న క్షమం చిన్తయిష్యతి। దాస్యత్యేవ హి విప్రేభ్యో మానీ చైవ భవిష్యతి
నేను ఎంతగా ప్రేరేపించినా కూడా, అతను తిరస్కరించాలనుకోడు. బ్రాహ్మణులకు ఎప్పుడూ ఇస్తూనే ఉంటాడు. అతను గర్వంగా కూడా ఉంటాడు.
ఏవముక్తా తతః కున్తీ గోపతిం ప్రత్యువాచ హ। కన్యా పితృసా చాహం పురుషార్థో న చైవ మే
ఇలా వినిపించిన కుంతీ, వెలుగుల అధిపతిని ఇలా అడిగింది: 'నేను కన్య, నన్ను నాన్న ఇచ్చారు, నాకు భర్త లేరు.'
కశ్చిన్మే బ్రాహ్మణః ప్రాదాద్వరం విద్యాం చ శత్రుహన్। తద్విజిజ్ఞాసయాఽఽహ్వానం కృతవత్యస్మి తే విభో
'ఒక బ్రాహ్మణుడు నాకు వరం, విద్య ఇచ్చాడు, శత్రువులను నశింపజేసేవాడా! దాని గురించి తెలుసుకోవాలనే ఆసక్తితోనే నిన్ను పిలిచాను ప్రభూ.'
ఏతస్మిన్నపరాధే త్వాం శిరసాఽహం ప్రసాదయే। యోషితో హి సదా రక్ష్యాస్త్వపరాధేఽపి నిత్యశః
'ఈ అనుకోని తప్పుకు నీకు తలవంచి క్షమాపణ కోరుతున్నాను. స్త్రీలను ఎప్పుడూ రక్షించాలి, వారు తప్పు చేసినా కూడా.'
వేదాహం సర్వమేవైతద్యద్దుర్వాసా వరం దదౌ। సంత్యజ్య భయమేవేహ క్రియతాం సఙ్గమో మమ
'దుర్వాసుడు ఇచ్చిన వరం గురించి నాకు అన్నీ తెలుసు. భయాన్ని విడిచిపెట్టి, ఇక్కడ మన కలయిక జరగాలి.'
అమోఘం దర్శనం మహ్యమాహూతశ్చాస్మి తే శుభే। వృథాఽఽహ్వానేఽపి తే భీరు దోషః స్యాన్నాత్ర సంశయః
నీవు పిలిచిన వెంటనే నేను తప్పకుండా వచ్చాను, శుభలక్షణాలయే! నీ పిలుపు వృథా అయినా, భయపడే అమ్మాయీ, తప్పు మాత్రం నీవే చేయనవుతావు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
యద్యేవం మన్యసే భీరు కిమాహ్వయసి భాస్కరమ్। యది మామవజానాసి ఋషిః స న భవిష్యతి
నీవు అలా అనుకుంటే, భయపడే అమ్మాయీ, ఎందుకు సూర్యుడిని పిలిచావు? నన్ను తక్కువగా చూసినట్లైతే, ఋషి ఇచ్చిన వరం నెరవేరదు.
మన్త్రదానేన యస్మాత్త్వమవలేపేన దర్పితా। కులం చ తేఽద్య ధక్ష్యామి క్రోధదీప్తేన చక్షుషా
నీవు మంత్రాన్ని పొందినందుకు గర్వంతో, అహంకారంతో నిండిపోయావు. ఈ రోజు నా కోపంతో నిండిన చూపుతో నీ వంశాన్ని కాల్చేస్తాను.
ఏవముక్తా బహువిధం సాన్త్వపూర్వం వివస్వతా। సా తు నైచ్ఛద్వరారోహా కన్యాహమితి భారత
సూర్యుడు అనేక విధాలుగా మృదువుగా చెప్పినా, ఆ కన్యక మాత్రం 'నేను కన్యనే' అని ఒప్పుకోలేదు, ఓ భారతా!
బన్ధుపక్షభయాద్భీతా లజ్జయా చ యశస్వినీ। తామర్కః పునరేవేదబ్రవీద్భరతర్షభ।।?
బంధువుల కోసం భయంతో, సిగ్గుతో ఆ కీర్తివంతురాలు వెనుకాడింది. అప్పుడు సూర్యుడు మళ్లీ మాట్లాడాడు, ఓ భారత వంశశ్రేష్ఠా!
మత్ప్రసాదాన్న తే రాజ్ఞి భవితా దోష ఇత్యుత
నా అనుగ్రహంతో, ఓ రాణీ, నీవు ఎలాంటి అపవాదుకూ గురికావు.
ప్రసీద భగవన్మహ్యమవలేపో హి నాస్తి మే। త్వయైవ పరిహార్యం స్యాత్కన్యాభావస్య దూషణమ్
దయచేయు ప్రభూ, నాకు ఎలాంటి అహంకారమూ లేదు. కన్యత్వం పోయిన మచ్చను మీరు మాత్రమే తొలగించాలి.
వ్యపయాతు భయం తేఽద్య కుమారం ప్రసమీక్షసే। మయా త్వం చాప్యనుజ్ఞాతా పునః కన్యా భవిష్యసి
ఈ రోజు నీ భయం పోయిపోవాలి; నీవు కుమారుణ్ని చూస్తావు. నా అనుమతితో నీవు మళ్లీ కన్యకవిగా మారిపోతావు.
ఏవముక్తా తతః కున్తీ సంప్రహృష్టతనూరుహా। సఙ్గతాఽభూత్తదా సుభ్రూరాదిత్యేన మహాత్మనా
ఇలా సూర్యుడు చెప్పిన వెంటనే, కుంతీ ఆనందంతో ఒళ్లు గుబురుగా అయింది. అప్పుడు ఆ సుందరభ్రువుతో ఉన్న ఆమె, మహాత్ముడైన ఆదిత్యునితో ఏకమయ్యింది.
ప్రకాశకర్మా తపనః కన్యాగర్భం దదౌ పునః।' తత్ర వీరః సమభవత్సర్వశస్త్రభృతాం వరః
ప్రకాశించే సూర్యుడు, తన మహిమతో మళ్లీ ఆ కన్యక గర్భంలో శిశువును ఉంచాడు. అక్కడ ఓ వీరుడు జన్మించాడు, ఆయుధాలన్నిటిలోనూ ప్రావీణ్యం కలవాడు.
ఆముక్తకవచః శ్రీమాన్దేవగర్భః శ్రియాన్వితః। సహజం కవచం బిభ్రత్కుణ్డలోద్ద్యోతితాననః
ఆ బాలుడు సహజంగా కవచంతో, కాంతివంతుడిగా, దేవతల వంశంలో పుట్టినవాడిగా, అందంతో నిండినవాడిగా జన్మించాడు. అతని ముఖం కుండలాలతో ప్రకాశించింది.
అజాయత సుతః కర్ణః సర్వలోకేషు విశ్రుతః। ప్రాదాచ్చ తస్యై కన్యాత్వం పునః స పరమద్యుతిః
అతడు కర్ణుడు గా జన్మించాడు, అన్ని లోకాలలో ప్రసిద్ధి పొందాడు. ఆ పరమదీప్తి కలిగినవాడు ఆమెకు మళ్లీ కన్యత్వాన్ని ఇచ్చాడు.
దత్త్వా చ తపతాం శ్రేష్ఠో దివమాచక్రమే తతః। దృష్ట్వా కుమారం జాతం సా వార్ష్ణేయీ దీనమానసా
శిశువును ఇచ్చిన తర్వాత, తపస్సులో శ్రేష్ఠుడైన సూర్యుడు ఆకాశానికి వెళ్లిపోయాడు. కుమారుణ్ని జన్మించినట్టు చూసి, వర్ష్ణేయి అయిన ఆమె మనసులో దిగులుతో నిండిపోయింది.
ఏకాగ్రం చిన్తయామాస కిం కృత్వా సుకృతం భవేత్। గూహమానాపచారం సా బన్ధుపక్షభయాత్తదా
ఏం చేస్తే మంచిదవుతుందో అని, ఒక్క దృష్టితో ఆలోచించసాగింది. తన తప్పును దాచుకుంటూ, బంధువుల కోసం భయపడింది.