గాన్ధారీ సా పతిం దృష్ట్వా ప్రజ్ఞాచక్షుషమీశ్వరమ్। అతిచారాద్భృశం భీతా భర్తుః సా సమచిన్తయత్
గాంధారీ తన భర్తను, జ్ఞానంతో నిండిన అధిపతిని చూసి, అతని తప్పిదాన్ని గుర్తించి ఎంతో భయపడింది, ఆ విషయాన్ని లోలోపల ఆలోచించింది.
సా దృష్టివినివృత్త్యా హి భర్తుశ్చ సమతాం యయౌ। నహి సూక్ష్మేప్యతీచారే భర్తుః సా వవృతే తదా
తన చూపును త్యజించి, భర్తతో సమానత్వాన్ని పొందింది. భర్త విషయంలో చిన్న విషయమై అయినా అతన్ని మించలేదు.
వృత్తేనారాధ్య తాన్సర్వాన్గురూన్పతిపరాయణా। వాచాపి పురుషానన్యాన్సువ్రతా నాన్వకీర్తయత్
భర్తకు అంకితభావంతో, తన ప్రవర్తనతో అందరు పెద్దలను సంతుష్టిపరిచింది. గొప్ప వ్రతాన్ని పాటిస్తూ, ఇతర పురుషుల గురించి మాటలతో కూడానూ చెప్పలేదు.
తస్యాః సహోదరీః కన్యాః పునరేవ దదౌ దశ। గాన్ధారరాజః సుబలో భీష్మేణ చ వృతస్తదా
ఆ సమయంలో, గాంధారరాజు సుబలు, భీష్ముని అనుమతితో, గాంధారీకి పది సోదరీమణులను మరలా ఇచ్చాడు.
సత్యవ్రతాం సత్యసేనాం సుదేష్ణాం చాపి సంహితామ్। తేజశ్శ్ర్వాం సుశ్రవాం చ తథైవ నికృతిం శుభామ్
అందులో సత్యవ్రత, సత్యసేన, సుదేష్ణ, సంహిత, తేజశ్ర్వ, సుశ్రవ, అలాగే శుభలక్షణాలున్న నికృతి కూడా ఉన్నారు.
శంభ్వఠాం చ దశార్ణాం చ గాన్ధారీర్దశ విశ్రుతాః। ఏకాహ్నా ప్రతిజగ్రాహ ధృతరాష్ట్రో జనేశ్వరః
శంభ్వఠ, దశార్ణ, ఇంకా ప్రసిద్ధిగాంచిన పది మంది గాంధారీ యువతులను కూడా ఇచ్చాడు. జనులలో అధిపతి అయిన ధృతరాష్ట్రుడు వారిని ఒక్కరోజులో స్వీకరించాడు.
తతః శాన్తనవో భీష్మో ధానుష్కస్తాస్తతస్తతః। అదదాద్ధృతరాష్ట్రస్య రాజపుత్రీః పరశ్శతమ్
ఆ తరువాత శాంతనువు కుమారుడు, ధనుర్విద్యలో నిపుణుడైన భీష్ముడు, ధృతరాష్ట్రునికి వంద మంది రాజకుమార్తెలను ఇచ్చాడు.
శూరో నామ యదుశ్రేష్ఠో వసుదేవపితాఽభవత్। తస్య కన్యా పృథా నామ రూపేణాప్రతిమా భువి
యదువంశంలో శూరుడు అనే ప్రముఖుడు ఉండేవాడు. అతనే వసుదేవుని తండ్రి. అతని కుమార్తె పృథ అనే ఆమె భూమిపై అందంలో అపరూపంగా ఉండేది.
పితృష్వస్రీయాయ స తామనపత్యాయ భారత। అగ్ర్యమగ్రే ప్రతిజ్ఞాయ స్వస్యాపత్యం స సత్యవాక్
తన మేనల్లుడు పిల్లలు లేకుండా ఉండటాన్ని చూసి, భరతా, తన సొంత బిడ్డను అతనికి ఇస్తానని ప్రతిజ్ఞ చేసి, ఆ మాటను నిజం చేశాడు.
అగ్రజామథ తాం కన్యాం శూరోఽనుగ్రహకాఙ్క్షిణే। ప్రదదౌ కున్తిభోజాయ సఖా సఖ్యే మహాత్మనే
తన అన్నయ్య ఆ అమ్మాయిని, స్నేహితుడైన గొప్ప మనసున్న కుంతిభోజునికి, అతడు అనుగ్రహం కోరుతూ ఉండగా, స్నేహానికి గుర్తుగా ఇచ్చాడు.
నియుక్తా సా పితుర్గేహే బ్రాహ్మణాతిథిపూజనే। ఉగ్రం పర్యచరత్తత్ర బ్రాహ్మణం సంశితబ్రతమ్
ఆమెను తన తండ్రి ఇంట్లో బ్రాహ్మణ అతిథులకు సేవ చేయమని నియమించారు. అక్కడ ఆమె కఠినమైన వ్రతాలు పాటించే ఒక ఉగ్రుడైన బ్రాహ్మణునికి సేవచేసింది.
నిగూఢనిశ్చయం ధర్మే యం తం దుర్వాససం విదుః। తముగ్రం సంశితాత్మానం సర్వయత్నైరతోషయత్
ధర్మంలో తన ఉద్దేశ్యాలు గోప్యంగా ఉంచే ఉగ్రుడైన దుర్వాసుడిని, ఆమె తన అన్ని శ్రమలతో సంతృప్తిపరిచింది. అతడు దృఢమైన సంకల్పంతో ఉండేవాడు.
దధ్యాజ్యకాదిభిర్నిత్యం వ్యఞ్జనైః ప్రత్యహం శుభా। సహస్రసఙ్ఖ్యైర్యోగీన్ద్రముపచారదనుత్తమా
తన ఇంట్లో ప్రతిరోజూ పెరుగు, నెయ్యి, ఇతర రుచికరమైన వంటకాలు వేల సంఖ్యలో తయారు చేసి, ఆ యోగిని అత్యుత్తమ ఆదరణతో గౌరవించింది.
దుర్వాసా వత్సరస్యాన్తే దదౌ మన్త్రమనుత్తమమ్'। యశస్విన్యై పృథాయై తదాపద్ధర్మాన్వవేక్షయా। అభిచారాభిసంయుక్తమబ్రవీచ్చైవ తాం మునిః
ఒక సంవత్సరం ముగిసినప్పుడు, దుర్వాసుడు ఆమె ధర్మాన్ని గుర్తించి, ప్రసిద్ధి గల పృథకు ఒక అద్భుతమైన మంత్రాన్ని ఇచ్చి, దాని ఉపయోగాన్ని కూడా వివరించాడు.
యం యం దేవం త్వమేతేన మన్త్రేణావాహయిష్యసి। తస్య తస్య ప్రభావేణ తవ పుత్రో భవిష్యతి
ఈ మంత్రంతో నీవు ఏ దేవునిని పిలిచినా, ఆ దేవుని ప్రభావంతో నీకు కుమారుడు జన్మిస్తాడు.
తథోక్తా సా తు విప్రేణ కున్తీ కౌతూహలాన్వితా। కన్యా సతీ దేవమర్కమాజుహావ యశస్వినీ
ఆ ముని చెప్పినట్లు, కౌతూహలంతో ఉన్న కుంతీ, కని అయినా, ప్రసిద్ధి గల ఆమె, సూర్యదేవునిని ఆహ్వానించింది.
తతో ఘనాన్తరం కృత్వా స్వమార్గం తపనస్తదా। ఉపతస్థే స తాం కన్యాం పృథాం పృథులలోచనామ్
ఆ సమయంలో సూర్యుడు మేఘాల మధ్య నుంచి తన మార్గాన్ని ఏర్పరచుకొని, విస్తారమైన కళ్లుగల ఆ కన్య అయిన పృథను సమీపించాడు.
సా దదర్శ తమాయాన్తం భాస్కరం లోకభావనమ్। విస్మితా చానవద్యాఙ్గీ దృష్ట్వా తన్మహదద్భుతమ్
ఆమె లోకాలను సృష్టించే ప్రకాశవంతమైన సూర్యుని దగ్గరికి వస్తున్నాడని చూసి, తన రూపంలో ఎలాంటి లోపం లేకుండా ఉండి, ఆ అద్భుతాన్ని చూసి ఆశ్చర్యపోయింది.
ఆహూతోపస్థితం భద్రే ఋషిమన్త్రేణ చోదితమ్। విద్ధి మాం పుత్రలాభాయ దేవమర్కం శుచిస్మితే
ముని మంత్రంతో పిలవబడి, అక్కడికి వచ్చిన సూర్యుడు, 'శుభ్రమైన చిరునవ్వుతో ఉన్నవాడా, నన్ను కుమారప్రాప్తి కోసం వచ్చిన సూర్యుడిగా తెలుసుకో' అని చెప్పాడు.
పుత్రస్తే నిర్మితః సుభ్రు శృణు మహాదృక్ఛుభాననే। ఆదిత్యే కుణ్డలే బిభ్రత్కవచం చైవ మామకమ్
సుందరమైన కనుబొమ్మలుగలవాడా, విను! నీ కుమారుడు సూర్యుని నుండి జన్మించి, నా కుండలాలు, కవచాన్ని ధరించి ఉంటాడు.
శస్త్రాస్త్రాణామభేద్యశ్చ భవిష్యతి శుచిస్మితే। నాస్య కించిదదేయం చ బ్రాహ్మణేభ్యో భవిష్యతి
ఆయుధాలు, అస్త్రాలు ఏవీ అతనికి హాని చేయలేవు, శుభ్రమైన చిరునవ్వుతో ఉన్నవాడా. బ్రాహ్మణులకు ఏదైనా ఇవ్వడానికి అతను ఎప్పుడూ నిరాకరించడు.
చోద్యమానో మయా చాపి న క్షమం చిన్తయిష్యతి। దాస్యత్యేవ హి విప్రేభ్యో మానీ చైవ భవిష్యతి
నేను ఎంతగా ప్రేరేపించినా కూడా, అతను తిరస్కరించాలనుకోడు. బ్రాహ్మణులకు ఎప్పుడూ ఇస్తూనే ఉంటాడు. అతను గర్వంగా కూడా ఉంటాడు.
ఏవముక్తా తతః కున్తీ గోపతిం ప్రత్యువాచ హ। కన్యా పితృసా చాహం పురుషార్థో న చైవ మే
ఇలా వినిపించిన కుంతీ, వెలుగుల అధిపతిని ఇలా అడిగింది: 'నేను కన్య, నన్ను నాన్న ఇచ్చారు, నాకు భర్త లేరు.'
కశ్చిన్మే బ్రాహ్మణః ప్రాదాద్వరం విద్యాం చ శత్రుహన్। తద్విజిజ్ఞాసయాఽఽహ్వానం కృతవత్యస్మి తే విభో
'ఒక బ్రాహ్మణుడు నాకు వరం, విద్య ఇచ్చాడు, శత్రువులను నశింపజేసేవాడా! దాని గురించి తెలుసుకోవాలనే ఆసక్తితోనే నిన్ను పిలిచాను ప్రభూ.'
ఏతస్మిన్నపరాధే త్వాం శిరసాఽహం ప్రసాదయే। యోషితో హి సదా రక్ష్యాస్త్వపరాధేఽపి నిత్యశః
'ఈ అనుకోని తప్పుకు నీకు తలవంచి క్షమాపణ కోరుతున్నాను. స్త్రీలను ఎప్పుడూ రక్షించాలి, వారు తప్పు చేసినా కూడా.'
వేదాహం సర్వమేవైతద్యద్దుర్వాసా వరం దదౌ। సంత్యజ్య భయమేవేహ క్రియతాం సఙ్గమో మమ
'దుర్వాసుడు ఇచ్చిన వరం గురించి నాకు అన్నీ తెలుసు. భయాన్ని విడిచిపెట్టి, ఇక్కడ మన కలయిక జరగాలి.'
అమోఘం దర్శనం మహ్యమాహూతశ్చాస్మి తే శుభే। వృథాఽఽహ్వానేఽపి తే భీరు దోషః స్యాన్నాత్ర సంశయః
నీవు పిలిచిన వెంటనే నేను తప్పకుండా వచ్చాను, శుభలక్షణాలయే! నీ పిలుపు వృథా అయినా, భయపడే అమ్మాయీ, తప్పు మాత్రం నీవే చేయనవుతావు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
యద్యేవం మన్యసే భీరు కిమాహ్వయసి భాస్కరమ్। యది మామవజానాసి ఋషిః స న భవిష్యతి
నీవు అలా అనుకుంటే, భయపడే అమ్మాయీ, ఎందుకు సూర్యుడిని పిలిచావు? నన్ను తక్కువగా చూసినట్లైతే, ఋషి ఇచ్చిన వరం నెరవేరదు.
మన్త్రదానేన యస్మాత్త్వమవలేపేన దర్పితా। కులం చ తేఽద్య ధక్ష్యామి క్రోధదీప్తేన చక్షుషా
నీవు మంత్రాన్ని పొందినందుకు గర్వంతో, అహంకారంతో నిండిపోయావు. ఈ రోజు నా కోపంతో నిండిన చూపుతో నీ వంశాన్ని కాల్చేస్తాను.
ఏవముక్తా బహువిధం సాన్త్వపూర్వం వివస్వతా। సా తు నైచ్ఛద్వరారోహా కన్యాహమితి భారత
సూర్యుడు అనేక విధాలుగా మృదువుగా చెప్పినా, ఆ కన్యక మాత్రం 'నేను కన్యనే' అని ఒప్పుకోలేదు, ఓ భారతా!