ధనుర్వేదేఽశ్వపృష్ఠే చ గదాయుద్ధేఽసిచర్మణి। తథైవ గజశిక్షాయామస్త్రేషు వివిధేషు చ
ధనుర్వేదం, గుర్రంపై కూర్చుని యుద్ధం, గదాయుద్ధం, ఖడ్గం-ఢాలా, ఏనుగు శిక్షణ, వివిధ ఆయుధాలలో అతడు పూర్తిగా శిక్షణ పొందాడు.
అర్థధర్మప్రధానాసు విద్యాసు వివిధాసు చ। గతః పారం యదా పాణ్డుస్తదా సేనాపతిః కృతః
ఆర్థిక, ధార్మిక విద్యలతో పాటు అనేక విద్యల్లో పాండు నిపుణుడయ్యాక, అతడిని సేనాధిపతిగా నియమించారు.
పాణ్డుర్ధనుషి విక్రాన్తో నరేష్వభ్యదికోఽభవత్। అన్యేభ్యో బలవానాసీద్ధృతరాష్ట్రో మహీపతిః
పాండు ధనుస్సుతో పరాక్రమంతో ఉన్నవాడు, మిగతా మనుషులకన్నా గొప్పవాడయ్యాడు. ధృతరాష్ట్రుడు మహారాజు, అందరిలోనూ బలవంతుడయ్యాడు.
అమాత్యో మనుజేన్ద్రస్య బాల ఏవ యశస్వినః। భీష్మేణ సర్వధర్మాణాం ప్రణేతా విదురః కృతః
ప్రముఖుడైన రాజుకు చిన్నవయసులోనే, భీష్ముడు అన్ని ధర్మ విషయాల్లో ముఖ్యమైన సలహాదారుడిగా విదురుని చేసాడు.
సర్వశాస్త్రార్థతత్త్వజ్ఞో బుద్ధిమేధాపటుర్యువా। భావేనాగమయుక్తేన సర్వం వేదయతే జగత్
అన్ని శాస్త్రాల సారాన్ని తెలిసిన యువకుడు, తెలివి, జ్ఞానం, విద్యలో నిపుణుడు. తన ఆలోచనతో, పరంపరతో ఈ లోకాన్ని అంతటినీ గ్రహించాడు.
త్రిషు లోకేషు న త్వాసీత్కశ్చిద్విదురసంమితః। ధర్మనిత్యస్తథా రాజన్ధర్మం చ పరమం గతః
మూడు లోకాలలో విదురునికి సమానుడు ఎవ్వరూ లేరు, రాజా. ధర్మంలో ఎప్పుడూ స్థిరంగా ఉండి, పరమధర్మాన్ని పొందాడు.
ప్రనష్టం శాన్తనోర్వంశం సమీక్ష్య పునరుద్ధృతమ్। తతో నిర్వచనం లోకే సర్వరాష్ట్రేష్వవర్తత
శాంతనువు వంశం నశించిందని చూసి, మళ్లీ పునరుద్ధరించబడినప్పుడు, ఆ సంగతి అన్ని రాజ్యాలలో వ్యాపించింది.
వీరసూనాం కాశిసుతే దేశానాం కురుజాఙ్గలమ్। సర్వధ్రమవిదాం భీష్మః పురాణాం గజసాహ్వయమ్
కాశిరాజు కుమార్తె కుమారుడైన భీష్ముడు, ధర్మాన్ని తెలిసినవారిలో అగ్రగణ్యుడు, కురుజాంగలంలో పురాతన గజసాహ్వయుడు.
ధృతరాష్ట్రస్త్వచక్షుష్ట్వాద్రజ్యం న ప్రత్యపద్యత। పారసవత్వాద్విదురో రాజా పాణ్డుర్బభూవ హ
ధృతరాష్ట్రుడు అంధుడైనందువల్ల రాజ్యాన్ని స్వీకరించలేదు. విదురు సేవకురాలి కుమారుడైనందువల్ల పాండు రాజయ్యాడు.
అథ శుశ్రావ విప్రేభ్యః కున్తిభోజమహీపతేః। రూపయౌవనసంపన్నాం సుతాం సాగరగాసుతః
అప్పుడొకసారి సాగరుని కుమారుడు, కుంతిభోజ మహారాజు కుమార్తె అందం, యవ్వనంతో ఉన్నదని బ్రాహ్మణుల ద్వారా విన్నాడు.
సుబలస్య చ కల్యాణీం గాన్ధారాధిపతేః సుతామ్। సుతాం చ మద్రరాజస్య రూపేణాప్రతిమాం భువి
గాంధారాధిపతి సుబలుని మంచికుమార్తె, మద్రదేశ రాజు కుమార్తె భూమిపై అందంలో అపరితుల్యురాలని కూడా విన్నాడు.
కదాచిదథ గాఙ్గేయః సర్వనీతిమతాం వరః। విదురం ధర్మతత్త్వజ్ఞం వాక్యమాహ యథోచితమ్
ఒకసారి, నీతిశాస్త్రంలో నిపుణుడైన గాంగేయుడు భీష్ముడు, ధర్మతత్త్వాన్ని తెలిసిన విదురునికి తగిన మాటలు చెప్పాడు.
గుణైః సముదితం సమ్యగిదం నః ప్రథితం కులమ్। అత్యన్యాన్పృథివీపాలాన్పృథివ్యామధిరాజ్యభాక్
మన వంశం మంచి లక్షణాలతో ప్రసిద్ధి చెందింది. భూమిపై ఇతర రాజులకన్నా మన వంశమే అధికారం అనుభవించింది.
రక్షితం రాజభిః పూర్వం ధర్మవిద్భిర్మహాత్మభిః। నోత్సాదమగమచ్చేదం కదాచిదిహ నః కులమ్
పూర్వం ధర్మాన్ని తెలిసిన గొప్ప రాజులు మన వంశాన్ని కాపాడారు. ఎప్పుడూ మన వంశం క్షీణించలేదు.
మయా చ సత్యవత్యా చ కృష్ణేన చ మహాత్మనా। సమవస్థాపిత భూయో యుష్మాసు కులతన్తుషు
నేను, సత్యవతి, మహాత్ముడైన కృష్ణుడు మన వంశాన్ని మళ్లీ మీలో స్థాపించాము.
తచ్చైతద్వర్ధతే భూయః కులం సాగరవద్యథా। తథా మయా విధాతవ్యం త్వయా చైవ న సంశయః
ఈ వంశం సముద్రంలా మరింత పెరుగుతోంది. అందుకే నేను, నువ్వు కూడా దీనిని అభివృద్ధి చేయడానికి ప్రయత్నించాలి, ఇందులో సందేహం లేదు.
శ్రూయతే యాదవీ కన్యా స్వనురూపా కులస్య నః। సుబలస్యాత్మజా చైవ తథా మద్రేశ్వరస్య చ
మన వంశానికి తగిన యాదవ వంశపు కన్యలు ఉన్నారని, అలాగే సుబలుని కుమార్తె, మద్రదేశాధిపతి కుమార్తె ఉన్నారని విన్నాము.
కులీనా రూపవత్యశ్చ తాః కన్యాః పుత్ర సర్వశః। ఉచితాశ్చైవ సంబన్ధే తేఽస్మాకం క్షత్రియర్షభాః
అవే కన్యలు, నా కుమారా, మంచి వంశానికి, అందానికి కలవారు. మనకు సంబంధంగా వీరు తగినవారే, క్షత్రియులలో శ్రేష్ఠుడా.
మన్యే వరయితవ్యాస్తా ఇత్యహం ధీమతాం వర। సన్తానార్థం కులస్యాస్య యద్వా విదుర మన్యసే
ఈ వంశానికి సంతానం కోసం వీరిని వరించాలి అని నేను అనుకుంటున్నాను, జ్ఞానవంతులలో శ్రేష్ఠుడా. లేకపోతే, విదురా, నువ్వు ఏమైనా వేరుగా భావిస్తే చెప్పు.
భవాన్పితా భావన్మాతా భవాన్నః పరమో గురుః। తస్మాత్స్వయం కులస్యాస్య విచార్య కురు యద్ధితమ్
నీవే మా తండ్రివి, నీవే మా తల్లివి, నీవే మా గురువు. అందుకే, నీవే మన వంశానికి ఏది మంచిదో ఆలోచించి చేయు.
అథ శుశ్రావ విప్రేభ్యో గాన్ధారీం సుబలాత్మజామ్। ఆరాధ్య వరదం దేవం భగనేత్రహరం హరమ్
ఆ సమయంలో, బ్రాహ్మణుల మాటల ద్వారా, సుబలుని కుమార్తె గాంధారీ గురించి విన్నాడు. ఆమె భగనేత్రహరుడైన వరదాయకుడు హరుడిని భక్తితో పూజించి వరం పొందిందని తెలిసింది.
గాన్ధారీ కిల పుత్రాణాం శతం లేభే వరం శుభా। ఇతి శుశ్రావ తత్త్వేన భీష్మః కురుపితామహః
గాంధారీకి శుభలక్షణాలున్నది, ఆమెకు వందమంది కుమారులు కలుగుతారని వరం లభించిందని, కురువంశపితామహుడు భీష్ముడు నిజంగా విన్నాడు.
తతో గాన్ధారరాజస్య ప్రేషయామాస భారత। అచక్షురితి తత్రాసీత్సుబలస్య విచారణా
ఆ తరువాత, ఓ భారతా, గాంధార రాజునికి సందేశం పంపించాడు. సుబలుని ఇంట్లో ధృతరాష్ట్రుడు అంధుడు అనే విషయంపై ఆలోచన జరిగింది.
కులం ఖ్యాతిం చ వృత్తం చ బుద్ధ్యా తు ప్రసమీక్ష్య సః। దదై తాం ధృతరాష్ట్రాయ గాన్ధారీం ధర్మచారిణీమ్
ఆయన కుటుంబాన్ని, పేరు ప్రతిష్టను, ఆచారాన్ని జాగ్రత్తగా పరిశీలించి, ధర్మాన్ని పాటించే గాంధారీని ధృతరాష్ట్రునికి ఇచ్చాడు.
గాన్ధారీ త్వథ శుశ్రావ ధృతరాష్ట్రమచక్షుషమ్। ఆత్మానం దిప్సితం చాస్మై పిత్రా మాత్రా చ భారత
ఆ తరువాత గాంధారీ, ధృతరాష్ట్రుడు అంధుడని, తన తల్లిదండ్రులు తనను అతనికి పెళ్లి చేయాలని నిర్ణయించారని విన్నది, ఓ భారతా.
తతః సా పటమాదాయ కృత్వా బహుగుణం తదా। బబన్ధ నేత్రే స్వే రాజన్పతివ్రతపరాయణా
అప్పుడా గాంధారీ, ఒక వస్త్రాన్ని తీసుకుని, దాన్ని మడతపెట్టి, భర్తకు అంకితభావంతో తన కళ్లను మూసుకుంది, ఓ రాజా.
నాభ్యసూయాం పతిమహమిత్యేవం కృతనిశ్చయా। తతో గాన్ధారరాజస్య పుత్రః శకునిరభ్యయాత్
"నేను నా భర్తను మించను" అని గట్టి సంకల్పంతో నిర్ణయించుకుని, ఆ తరువాత గాంధారరాజు కుమారుడు శకుని అక్కడికి వచ్చాడు.
స్వసారం పరయా లక్ష్మ్యా యుక్తామాదాయ కౌరవాన్। తాం తదా ధృతరాష్ట్రాయ దదౌ పరమసత్కృతామ్। భీష్మస్యానుమతే చైవ వివాహం సమకారయత్
తన సోదరిని అతి అందంగా అలంకరించి, కౌరవుల వద్దకు తీసుకుని వచ్చి, ధృతరాష్ట్రునికి గొప్ప గౌరవంతో ఇచ్చాడు. భీష్ముని అనుమతితో వివాహాన్ని జరిపించాడు.
దత్త్వా స భగినీం వీరో యథార్హం చ పరిచ్ఛదమ్। పునరాయాత్స్వనగరం భీష్మేణ ప్రతిపూజితః
తన సోదరిని, తగిన బహుమతులతో కలిసి ఇచ్చి, ఆ వీరుడు భీష్ముని సత్కారాన్ని పొందుతూ తిరిగి తన నగరానికి వెళ్ళిపోయాడు.
గాన్ధార్యపి వరారోహా శీలాచారవిచిషేటితైః। తుష్టిం కురూణాం సర్వేషాం జనయామాస భారత
గాంధారీ, ఉన్నత రూపంతో, మంచి స్వభావం, ఆచారాలతో, తన ప్రవర్తన ద్వారా కురువంశంలోని అందరినీ సంతృప్తిపర్చింది, ఓ భారతా.