పారాశర్యో మహాయోగీ స బభూవ మహానృషిః। కన్యాపుత్రో మమ పురా ద్వైపాయన ఇతి శ్రుతః
పరాశరుని కుమారుడు గొప్ప యోగి, మహర్షిగా మారాడు. కన్యక నుంచి పుట్టిన నా కుమారుడు, ద్వైపాయనుడు అని ప్రసిద్ధి చెందాడు.
యో వ్యస్య వేదాంశ్చతురస్తపసా భగవానృషిః। లోకే వ్యాసత్వమాపేదే కార్ష్ణ్యాత్కృష్ణత్వమేవ చ
ఆ భాగ్యశాలి మహర్షి, తపస్సుతో నాలుగు వేదాలను విభజించాడు. లోకంలో వ్యాసుడిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. అతని ముదురు వర్ణం వల్ల కృష్ణుడు అని కూడా పిలవబడాడు.
సత్యవాదీ శమపరస్తపస్వీ దగ్ధకిల్బిషః। సద్యోత్పన్నః స తు మహాన్సహ పిత్రా తతో గతః
అతడు సత్యవాది, శాంతస్వభావుడు, తపస్వి, పాపరహితుడు. జన్మించిన వెంటనే తన తండ్రితో కలిసి వెళ్లిపోయాడు.
స నియుక్తో మయా వ్యక్తం త్వయా చాప్రతిమద్యుతిః। భ్రాతుః క్షేత్రేషు కల్యాణమపత్యం జనయిష్యతి
అతడిని నేను, నీవు కూడా స్పష్టంగా నియమించాము, అపూర్వ తేజస్సు కలవాడా. నీ అన్నవారి వంశాన్ని కొనసాగించేందుకు మంచి సంతానం కలిగించేందుకు.
స హి మాముక్తవాంస్తత్ర స్మరేః కృచ్ఛ్రేషు మామితి। తం స్మరిష్యే మహాబాహో యది భీష్మ త్వమిచ్ఛసి
అతడు అక్కడ నాకు, 'కష్టసమయంలో నన్ను స్మరించు' అని చెప్పాడు. భీష్మా, నీవు కోరితే నేను అతన్ని స్మరిస్తాను.
తవ హ్యనుమతే భీష్మ నియతం స మహాతపాః। విచిత్రవీర్యక్షేత్రేషు పుత్రానుత్పాదయిష్యతి
నీ అనుమతితో, భీష్మా, ఆ మహాతపస్వి తప్పకుండా విచిత్రవీర్యుని వంశాన్ని కొనసాగించేందుకు కుమారులను కలిగిస్తాడు.
మహర్షేః కీర్తనే తస్య భీష్మః ప్రాఞ్జలిరబ్రవీత్। `దేశకాలౌ చ జానాసి క్రియతామర్థసిద్ధయే
ఆ మహర్షిని స్మరించినప్పుడు, భీష్ముడు చేతులు జోడించి, 'నీవు యోగ్యమైన స్థలాన్ని, సమయాన్ని తెలుసు. కార్యసిద్ధికి అది జరగాలి' అని అన్నాడు.
అర్థమర్థానుబన్ధం చ ధర్మం ధర్మానుబన్ధనమ్। కామం కామానుబన్ధం చ విపరీతాన్పృథక్పృథక్
ప్రయోజనం, దాని అనుబంధ ప్రయోజనాలు, ధర్మం, దానికి సంబంధించిన ధర్మం, కామం, దానికి సంబంధించిన కామం, అలాగే వాటికి విరుద్ధమైనవి కూడా ఒక్కొక్కటిగా.
యో విచిన్త్య ధియా ధీరో వ్యవస్యతి స బుద్ధిమాన్। తదిదం ధర్మయుక్తం చ హితం చైవ కులస్య నః
ఆలోచనతో, స్థిరంగా నిర్ణయం తీసుకునే వాడు నిజంగా జ్ఞానివాడు. మన కుటుంబానికి ఇది ధర్మానికి అనుగుణంగా, మేలు కలిగించేది.
ఉక్తం భవత్యా యచ్ఛ్రేయస్తన్మహ్యం రోచతే భృశమ్
మీరు మన మేలుకోసం చెప్పిన మాట నాకు ఎంతో ఆనందంగా ఉంది.
కృష్ణద్వైపాయనం కాలీ చిన్తయామాస వై మునిమ్। స వేదాన్విబ్రువన్ధీమాన్మాతుర్విజ్ఞాయ చిన్తితమ్
కాళీ తల్లి మనసులోని ఆలోచనను మహర్షి కృష్ణద్వైపాయనుడు గ్రహించాడు. వేదాలను వివరించుచూ, తన తల్లి మనసు తెలుసుకుని, ఆ ధీమంతుడు ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
ప్రాదుర్బభూవావిదితః క్షణేన కురునన్దన। తస్మై పూజాం తతః కృత్వా సుతాయ విధిపూర్వకమ్
ఓ కురు వంశానందన, కృష్ణద్వైపాయనుడు కనబడకుండా ఒక్క క్షణంలో అక్కడ ప్రత్యక్షమయ్యాడు. ఆ తరువాత తల్లి తన కుమారునికి యాజ్ఞానుసారం పూజలు చేసింది.
పరిష్వజ్య చ బాహుభ్యాం ప్రస్రవైరభ్యషిఞ్చత। ముమోచ బాష్పం దాశేయీ పుత్రం దృష్ట్వా చిరస్య తు
తన కుమారుడిని చాలాకాలం తరువాత చూసి, దాశేయి తన చేతులతో ఆలింగనం చేసి, ఆనందబాష్పాలతో అతన్ని స్నానపర్చింది.
తామద్భిః పరిషిచ్యార్తాం మహర్షిరభివాద్య చ। మాతరం పూర్వజః పుత్రో వ్యాసో వచనమబ్రవీత్
ఆమె బాధతో ఉన్నప్పుడు, మహర్షి వ్యాసుడు నీళ్లతో ఆమెను శాంతింపజేసి, నమస్కరించి, తన తల్లి దగ్గర ఈ మాటలు చెప్పాడు.
భవత్యా యదభిప్రేతం తదహం కర్తుమాగతః। శాధి మాం ధర్మతత్త్వజ్ఞే కరవాణి ప్రియం తవ
మీరు కోరినది చేయడానికి నేనిక్కడికి వచ్చాను. ధర్మాన్ని బాగా తెలిసిన తల్లి, మీరు చెప్పినది నేను ఆనందంగా చేస్తాను.
తస్మై పూజాం తతోఽకార్షీత్పురోధాః పరమర్షయే। స చ తాం ప్రతిజగ్రాహ విధిమన్మన్త్రపూర్వకమ్
తర్వాత పురోహితుడు ఆ మహర్షికి యాజ్ఞానుసారం పూజలు చేశాడు. వ్యాసుడు కూడా ఆ పూజను విధిగా, మంత్రాలతో అంగీకరించాడు.
పూజితో మన్త్రపూర్వం తు విధివత్ప్రీతిమాప సః। తమాసనగతం మాతా పృష్ట్వా కుశలమవ్యయమ్
మంత్రాలతో, నియమంగా పూజ చేయబడిన వ్యాసుడు సంతోషించాడు. ఆయన ఆసనంలో కూర్చున్నప్పుడు, తల్లి ఆయన క్షేమాన్ని అడిగింది.
సత్యవత్యథ వీక్ష్యైనమువాచేదమనన్తరమ్। మాతాపిత్రోః ప్రజాయన్తే పుత్రాః సాధారణాః కవే
అప్పుడే సత్యవతి తన కుమారుడిని చూసి, వెంటనే ఇలా చెప్పింది: 'కవి, కొడుకులు తల్లి తండ్రులకు సమానంగా పుట్టుతారు.'
తేషాం పితా యథా స్వీమీ తథా మాతా న సంశయః। విధానవిహితః స త్వం యథా మే ప్రథమః సుతః
వాళ్లకు తండ్రి ఎలా స్వంతమో, తల్లి కూడా అలాగే అనుమానం లేదు. నియమప్రకారం నువ్వు నా పెద్ద కుమారుడవు.
విచిత్రవీర్యో బ్రహ్మర్షే తథా మేఽవరజః సుతః। యథైవ పితృతో భీష్మస్తథా త్వమపి మాతృతః
బ్రాహ్మణ మహర్షీ, విచిత్రవీర్యుడు కూడా నా చిన్న కుమారుడే. భీష్ముడు తండ్రివల్ల పుట్టినవాడైతే, నువ్వు తల్లి ద్వారా పుట్టినవాడవు.
భ్రాతా విచిత్రవీర్యస్య యథా వా పుత్ర మన్యసే। అయం శాన్తనవః సత్యం పాలయన్సత్యవిక్రమః
నువ్వు విచిత్రవీర్యుడికి అన్నయ్యగా లేదా కుమారుడిగా భావించినట్లయితే, ఈ శాంతనువు కుమారుడు కూడా నిజాయితీగా, ధైర్యంగా సత్యాన్ని పాటిస్తున్నవాడు.
బుద్ధిం న కురుతేఽపత్యే తథా రాజ్యాఽనుశాసనే। స త్వం వ్యపేక్షయా భ్రాతుః సన్తానాయ కులస్య చ
ఆయన తన సంతానానికి, రాజ్యపాలనకు ప్రయత్నించడంలేదు. కాబట్టి, నువ్వు నీ తమ్ముడి వంశాన్ని, మన కుటుంబాన్ని కొనసాగించేందుకు ఈ విషయాన్ని ఆలోచించాలి.
భీష్మస్య చాస్య వచనాన్నియోగాచ్చ మమానఘ। అనుక్రోశాచ్చ భూతానాం సర్వేషాం రక్షణాయ చ
భీష్ముని మాటలు, నా ఆజ్ఞ, మరియు సమస్త జీవుల పట్ల దయతో, వారందరిని కాపాడటానికి నీవు ఇది చేయాలి, పాపరహితుడా.
ఆనృశంస్యాచ్చ యద్బ్రూయాం తచ్ఛ్రుత్వా కర్తుమర్హసి। యవీయసస్వ భ్రాతుర్భార్యే సురసుతోపమే
దయతో నేను చెప్పేది వినిపించిన తరువాత, నీ తమ్ముడి భార్యలతో, వారు దేవకన్యలవలె ఉన్నారు, నీవు చేయాలి.
రూపయౌవనసంపన్నే పుత్రకామే చ ధర్మతః। తయోరుత్పాదయాపత్యం సమర్థో హ్యసి పుత్రక
వారు అందంతో, యవ్వనంతో, సంతానాన్ని కోరుతూ ధర్మబద్ధంగా ఉన్నారు. నీవు వారికి సంతానం కలిగించగలవు, నా కుమారా.
అనురూపం కులస్యాస్య సంతత్యాః ప్రసవస్య చ
ఇది మన వంశాన్ని కొనసాగించేందుకు, సంతానోత్పత్తికి అనుకూలంగా ఉంటుంది.
తథా తవ మహాప్రాజ్ఞే ధర్మే ప్రణిహితా మతిః। తస్మాదహం త్వన్నియోగాద్ధర్మముద్దిశ్య కారణమ్
అలాగే, మహాజ్ఞానవంతురాలివైన నీకు ధర్మంపై మనస్సు నిలిచిఉంది. అందుకే, నీ ఆజ్ఞతో నేను ధర్మాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకొని పని చేస్తాను.
ఈప్సితం తే కరిష్యామి దృష్టం హ్యేతత్సనాతనమ్। భ్రాతుః పుత్రాన్ప్రదాస్యామి మిత్రావరుణయోః సమాన్
నీకు కావలసినది నేను చేస్తాను. ఎందుకంటే ఇది పురాతనమైన ఆచారం. నీ అన్నకు మిత్రావరుణులతో సమానమైన కుమారులను ఇస్తాను.
వ్రతం చరేతాం తే దేవ్యౌ నిర్దిష్టమిహ యన్మయా। సంవత్సరం యథాన్యాయం తతః శుద్ధే భవిష్యతః
నేను చెప్పిన విధంగా నీ ఇద్దరు భార్యలు ఒక సంవత్సరం వ్రతాన్ని కట్టుబడి ఆచరించాలి. తరువాత వారు పవిత్రులవుతారు.
సద్యో యథా ప్రపద్యేతే దేవ్యౌ గర్భం తథా కురు
ఆ ఇద్దరు భార్యలు సిద్ధంగా ఉన్నట్లే, వెంటనే గర్భం ధరించాలి.