కస్మాదన్ధశ్చ వృద్ధశ్చ భర్తవ్యోఽయమితి స్మ తే। చిన్తయిత్వా తతః క్రూరాః ప్రతిజగ్మురథో గృహాన్
"ఈ అంధుడిని, ముసలివాడిని ఎందుకు పోషించాలి?" అని ఆ క్రూరులు ఆలోచించి, తమ ఇళ్లకు తిరిగి వెళ్లిపోయారు.
సోఽనుస్రోతస్తదా విప్రః ప్లవమానో యదృచ్ఛయా। జగామ సుబహూన్దేశానన్ధస్తేనోడుపేన హ
అప్పుడు ఆ బ్రాహ్మణుడు, అంధుడైనా, యదేచ్ఛగా ఓడపై తేలుతూ, అనేక దేశాలను దాటి వెళ్లాడు.
తం తు రాజా బలిర్నామ సర్వధర్మవిదాం వరః। అపశ్యన్మజ్జనగతః స్రోతసాఽభ్యాశమాగతమ్
అక్కడ, అన్ని ధర్మాలను తెలిసిన గొప్పవాడు, బలి అనే రాజు, అతన్ని నీటిలో మునిగినవాడిగా, ప్రవాహంతో దగ్గరికి వచ్చినట్టు చూశాడు.
జగ్రాహ చైనం ధర్మాత్మా బలిః సత్యపరాక్రమః। జ్ఞాత్వా చైవం స వవ్రేఽథ పుత్రార్థే భరతర్షభ
ధర్మాత్ముడైన, నిజమైన పరాక్రమశాలి బలి అతన్ని పట్టుకుని, అతని కథ తెలుసుకొని, కుమారుని కోసం వరం ఇచ్చాడు, ఓ భరతవంశశ్రేష్ఠా.
తం పూజయిత్వా రాజర్షిర్విశ్రాన్తం మునిమబ్రవీత్।' సన్తానార్థం మహాభాగ భార్యాసు మమ మానద। పుత్రాన్ధర్మార్థకుశలానుత్పాదయితుమర్హసి
ఆ మహర్షిని సత్కరించి, విశ్రాంతి తీసుకునేలా చేసి, రాజర్షి ఇలా అన్నాడు: "ఓ మహాభాగ, నాకు సంతానం కోసం, నీ దయతో నా భార్యలకు ధర్మాన్ని, అర్థాన్ని తెలిసిన కుమారులను ప్రసాదించు."
ఏవముక్తః స తేజస్వీ తం తథేత్యుక్తవానృషిః। తస్మైస రాజా స్వాం భార్యాం సుదేష్ణాం ప్రాహిణోత్తదా
అలా అడిగినప్పుడు, ఆ తేజోవంతుడైన ఋషి 'అలా జరుగుతుంది' అని సమాధానం ఇచ్చాడు. వెంటనే రాజు తన భార్య సుదేష్ణను ఋషికి పంపించాడు.
తస్యాం కాక్షీవదాదీన్స శూద్రయోనావృషిస్తదా। జనయామాస ధర్మాత్మా పుత్రానేకాదశైవ తు
ఆ సుదేష్ణలో, ఆ ధర్మాత్ముడు కాక్షీవదుడు మొదలైన పదకొండు మంది కుమారులను, కానీ శూద్ర స్త్రీ గర్భంలోనే, జన్మించేశాడు.
కాక్షీవదాదీన్పుత్రాంస్తాన్దృష్ట్వా సర్వానధీయతః। ఉవాచ తమృషిం రాజా మమేమ ఇతి భారత
కాక్షీవదుడు మొదలైన ఆ కుమారులను చూసి, రాజు, 'ఇవన్నీ నాదేనా?' అని ఆ ఋషిని అడిగాడు.
నేత్యువాచ మహర్షిస్తం మమేమ ఇతి చాబ్రవీత్। శూద్రయోనౌ మయా హీమే జాతాః కాక్షీవదాదయః
ఆ మహర్షి, 'కాదు, ఇవి నీవి కావు. కాక్షీవదుడు మొదలైనవారు నా ద్వారా శూద్ర స్త్రీ గర్భంలో పుట్టారు' అని చెప్పాడు.
అన్ధం వృద్ధం చ మాం దృష్ట్వా సుదేష్ణా మహిషీ తవ। అవమన్య దదౌ మూఢా శూద్రాం ధాత్రేయికాం మమ
నన్ను అంధుడిగా, వృద్ధుడిగా చూసి, నీ భార్య సుదేష్ణ, మూర్ఖతతో, నన్ను తక్కువగా భావించి, తన శూద్ర దాసిని నాకు ఇచ్చింది.
తతః ప్రసాదయామాస పునస్తమృషిసత్తమమ్। బలిః సుదేష్ణాం స్వాం భార్యాం తస్మై స ప్రాహిణోత్పునః
దాంతో, బలి మళ్లీ ఆ మహర్షిని ప్రసన్నం చేసేందుకు ప్రయత్నించాడు. తన భార్య సుదేష్ణను మరోసారి ఋషికి పంపించాడు.
తాం స దీర్ఘతమాఙ్గేషు స్పృష్ట్వా దేవీమథాబ్రవీత్। భవిష్యన్తి కుమారాస్తే తేజసాఽఽదిత్యవర్చసః
ఆ ఋషి, ఆ రాణి అవయవాలను తాకి, 'నీకు సూర్యుడిలా తేజస్సుతో కూడిన కుమారులు పుడతారు' అని అన్నాడు.
అఙ్గో వఙ్గః కలిఙ్గశ్చ పుణ్డ్రః సుహ్మశ్చ తే సుతాః। తేషాం దేశాః సమాఖ్యాతాః స్వనామకథితా భువి
అంగుడు, వంగుడు, కలింగుడు, పుండ్రుడు, సుహ్ముడు — వీళ్లే నీ కుమారులు. వీరి పేర్లతోనే వారి దేశాలు ప్రసిద్ధి చెందాయి.
అఙ్గస్యాఙ్గోఽభవద్దేశో వఙ్గో వఙ్గస్య చ స్మృతః। కలిఙ్గవిషయశ్చైవ కలిఙ్గస్య చ స స్మృతః
అంగుని దేశం 'అంగ'గా, వంగునిది 'వంగ'గా, కలింగునిది 'కలింగ'గా పేరుపడింది.
పుణ్డ్రస్య పుణ్డ్రాః ప్రఖ్యాతాః సుహ్మాః సుహ్మస్య చ స్మృతాః। ఏవం బలేః పురా వంశః ప్రఖ్యాతో వై మహర్షిజః
పుండ్రుని దేశం 'పుండ్ర'గా, సుహ్మునిది 'సుహ్మ'గా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇలా బలి వంశం మహర్షి ద్వారా ప్రఖ్యాతి పొందింది.
ఏవమన్యే మహేష్వాసా బ్రాహ్మణైః క్షత్రియా భువి। జాతాః పరమధర్మజ్ఞా వీర్యవన్తో మహాబలాః। ఏతచ్ఛ్రుత్వా త్వమప్యత్ర మాతః కురు యథేప్సితమ్
ఇలా భూమిపై మరికొంత మంది మహావీరులు, క్షత్రియులు కూడా బ్రాహ్మణుల ద్వారా పుట్టారు. వారు ధర్మాన్ని బాగా తెలిసినవారు, పరాక్రమవంతులు. ఇది వినిన తర్వాత, తల్లి, నీవు కూడా నీకు ఇష్టమైనదాన్ని చేయవచ్చు.
పునర్భరతవంశస్య హేతుం సన్తానవృద్ధయే। వక్ష్యామి నియతం మాతస్తన్మే నిగదతః శృణు
ఇప్పుడు భరత వంశానికి సంతానం పెరగడానికి కారణాన్ని చెబుతాను. తల్లి, నేను చెప్పేది శ్రద్ధగా విను.
బ్రాహ్మణో గుణవాన్కశ్చిద్ధనేనోపనిమన్త్ర్యతామ్। విచిత్రవీర్యక్షేత్రేషు యః సముత్పాదయేత్ప్రజాః
విచిత్రవీర్యుని భార్యలకు సంతానం కలిగించేందుకు, మంచి స్వభావం ఉన్న బ్రాహ్మణుడిని ధనం ఇచ్చి ఆహ్వానించాలి.
భీష్మస్య తు వచః శ్రుత్వా ధర్మహేత్వర్థసంహితమ్। మాతా సత్యవతీ భీష్మం పునరేవాభ్యభాషత
భీష్ముడు ధర్మాన్ని, ప్రయోజనాన్ని దృష్టిలో పెట్టుకుని చెప్పిన మాటలు విని, సత్యవతి తల్లి మళ్లీ భీష్మునితో మాట్లాడింది.
ఔచథ్యమధికృత్యేదమఙ్గం చ యదుదాహృతమ్। పౌరాణీ శ్రుతిరిత్యేషా ప్రాప్తకాలమిదం కురు
ఔచథ్యుని విషయం, అంగుని ఉదాహరణ గురించి చెప్పినది పురాతన సంప్రదాయం. ఇది విశ్వసనీయమైనది. ఇప్పుడు చేయాల్సిన సమయం వచ్చింది.
త్వం హి పుత్ర కులస్యాస్య జ్యేష్ఠః శ్రేష్ఠశ్చ భారత। యథా చ తే పితుర్వాక్యం మమ కార్యం తథాఽనఘ
నీవే ఈ వంశంలో పెద్దవాడు, ఉత్తమవాడు. నీవు నీ తండ్రి మాట ఎలా వినావో, అలాగే నా కోరికను కూడా నెరవేర్చు, పాపరహితుడా.
మమ పుత్రస్తవ భ్రాతా యవీయాన్సుప్రియశ్చ తే। బాల ఏవ గతః స్వర్గం భారతో భరతర్షభ
నా కుమారుడు, నీ తమ్ముడు, నీకు ఎంతో ప్రియమైనవాడు, చిన్న వయసులోనే పరలోకానికి వెళ్లిపోయాడు, భరత వంశశ్రేష్ఠుడా.
ఇమే మహిష్యౌ తస్యేహ కాశిరాజసుతే ఉభే। రూపయౌవనసంపన్నే పుత్రకామే చ భారత
భారతా, వీరిరువురు కాశిరాజు కుమారుని భార్యలు. వీరికి అందం, యవ్వనం కలిగి, పిల్లల కోరికతో ఉన్నారు.
ధర్మ్యమేతత్పరం జ్ఞాత్వా సన్తానాయ కులస్య చ। ఆభ్యాం మమ నియోగాత్తు ధర్మం చరితుమర్హసి
ఇది మన వంశం కొనసాగడానికి, ధర్మానికి ఎంతో అవసరమని తెలుసుకొని, నా చెప్పినట్లు వీరిద్దరితో కలిసి నీవు ధర్మాన్ని ఆచరించాలి.
అసంశయం పరో ధర్మస్త్వయాః మాతః ప్రకీర్తితః। త్వమప్యేతాం ప్రతిజ్ఞాం తు వేత్థ యా మయి వర్తతే
తల్లీ, నీవు సందేహం లేకుండా పరమధర్మాన్ని చెప్పావు. నాకు ఉన్న ప్రతిజ్ఞను కూడా నీవు తెలుసు.
అమరత్వస్య వా హేతోస్త్రైలోక్యసదనస్య వా। ఉత్సృజేయమహం ప్రాణాన్న తు సత్యం కథంచన
అమరత్వం కోసం అయినా, మూడు లోకాల్లో రాజ్యం కోసం అయినా, నేను ప్రాణాలను వదిలేస్తాను గాని, ఎట్టి పరిస్థితిలోనూ సత్యాన్ని విడిచిపెట్టను.
జానామి త్వయి ధర్మజ్ఞ సత్యం సత్యపరాక్రమ। ఇచ్ఛంస్త్వమిహ లోకాంస్త్రీన్సృజేరన్యానరిన్దమ
నీవు ధర్మాన్ని తెలిసినవాడివి, సత్యంలో, పరాక్రమంలో నిలకడగా ఉన్నవాడివి. నీవు కోరితే, ఇక్కడే మూడు లోకాలను సృష్టించగలవు, రాజులలో శ్రేష్ఠుడవు.
యథా తు నః కులం చైవ ధర్మశ్చ న పరాభవేత్। సుహృదశ్చ ప్రహృష్టాః స్యుస్తథా త్వం కర్తుమర్హసి
మన వంశం, మన ధర్మం ఎలాంటి అపమానానికి గురికాకుండా, మన మిత్రులు ఆనందంగా ఉండేలా నీవు వ్యవహరించాలి.
త్వమేవ కులవృద్ధాసి గౌరవం తు పరం త్వయి। సోపాయం కులసన్తానే వక్తుమర్హసి నః పరమ్
నీవే మన వంశంలో పెద్దవాడు, నీ మీదే మనకు గౌరవం. వంశం కొనసాగేందుకు సరైన మార్గాన్ని మాకు చెప్పాలి.
స్త్రియో హి పరమం గుహ్యం ధారయన్తి సదా కులే। పురుషాంశ్చైవ మాయాభిర్బహ్వీభిరుపగృహ్ణతే
ఇంటి మహిళలు ఎప్పుడూ లోపలి రహస్యాలను దాచుకుంటారు. వారు ఎన్నో విధాలుగా పురుషులను ప్రభావితం చేస్తారు.