ఏవమేవ త్వయా కార్యమితి స్మ ప్రతికాఙ్క్షతే। న తు తస్యాన్యథా భావో దైవమేతదమానుషమ్
ఇలా నీవు చేయాలని అతడు నిరీక్షిస్తూ ఉన్నాడు. కానీ ఆమె మనసు మారలేదు. ఇది దైవం, మానవ ప్రయత్నం కాదు.
యశ్చైనాం స్రజమాదాయ స్వయం వై ప్రతిమోక్షతే। స భీష్మం సమరే హన్తా మమ ధర్మప్రణాశనమ్
ఈ పూలహారాన్ని ఎవరైనా తీసుకుని తానే ధరిస్తే, అతడే యుద్ధంలో భీష్ముణ్ని సంహరిస్తాడు, నా ధర్మాన్ని నాశనం చేసిన వాడిని.
తాం స్రజం ద్రుపదో రాజా కంచిత్కాలం రరక్ష సః। తతో విస్రమ్భమాస్థాయ తూష్ణీమేతాముపైక్షత
ఆ పూలహారాన్ని ద్రుపదుడు కొంతకాలం రక్షించాడు. తర్వాత నిర్లక్ష్యంగా, మౌనంగా దానిని పట్టించుకోలేదు.
తాం శిఖణ్డిన్యబధ్నాత్తు బాలా పితురవజ్ఞయా। తాం పితా త్వత్యజచ్ఛీఘ్రం త్రస్తో భీష్మస్య కిల్బిషాత్
తర్వాత శిఖండిని చిన్నప్పుడే తండ్రి మాట పట్టించుకోకుండా ఆ హారాన్ని వేసుకుంది. భీష్ముడి కోపానికి భయపడి తండ్రి వెంటనే ఆమెను వదిలేశాడు.
ఇషీకం బ్రాహ్మణం భీతా సాభ్యగచ్ఛత్తపస్వినమ్। గఙ్గాద్వారి తపస్యన్తం తుష్టిహేతోస్తపస్వినీ
భయంతో గంగానది తీరంలో తపస్సు చేస్తున్న ఒక బ్రాహ్మణ తపస్విని దగ్గరకు ఆమె వెళ్లింది, అతని అనుగ్రహం కోసం ఆశించింది.
ఉపచారాభితుష్టస్తామబ్రవీదృషిసత్తమః। గఙ్గాద్వారే విభజనం భవితా నచిరాదివ
ఆమె చేసిన సేవతో సంతుష్టుడైన ఆ మహర్షి ఇలా అన్నాడు: 'గంగానది వద్ద త్వరలో ఒక విభజన జరుగుతుంది.'
తత్ర గన్ధర్వరాజానం తుమ్బురుం ప్రియదర్శనమ్। ఆరాధయితుమీహస్వ సమ్యక్పరిచరస్వ తమ్
అక్కడ అందంగా కనిపించే గంధర్వరాజు తుంబురు ను ప్రసన్నం చేసుకోవడానికి ప్రయత్నించు, అతనిని మనస్ఫూర్తిగా సేవించు.
అహమప్యత్ర సాచివ్యం కర్తాస్మి తవ శోభనే। తం తదాచర భద్రం తే స తే శ్రేయో విధాస్యతి
ఓ సుందరివి! ఈ విషయంలో నేనూ నీకు సహాయం చేస్తాను. నేను చెప్పినట్లు చేయు, అతను నీకు మేలు చేస్తాడు.
తతో విభజనం తత్ర గన్ధర్వాణామవర్తత। తత్ర ద్వావవశిష్యేతాం గన్ధర్వావమితౌ జసౌ
ఆ తరువాత అక్కడ గంధర్వులలో విభజన జరిగింది. ఇద్దరు సమానమైన తేజస్సుతో ఉన్న గంధర్వులు మిగిలిపోయారు.
తయోరేకః సమీక్ష్యైనాం స్త్రీబుభూషురువాచ హ। ఇదం గృహ్ణీష్వ పుంలిఙ్గం వృణే స్త్రీలిఙ్గమేవ తే
వారిలో ఒకడు ఆమెను చూచి, స్త్రీగా మారాలని కోరుకొని, 'ఈ పురుషరూపాన్ని తీసుకో, నేను నీ స్త్రీరూపాన్ని కోరుకుంటున్నాను' అని అన్నాడు.
నియమం చక్రతుస్తత్ర స్త్రీ పుమాంశ్చైవ తావుభౌ। తతః పుమాన్సమభవచ్ఛిఖణ్డీ పరవీరహా
అక్కడ ఇద్దరూ ఒక ఒప్పందం చేసుకున్నారు: ఒకరు స్త్రీగా, మరొకరు పురుషుడిగా ఉండాలని. అలా పరశత్రువులను సంహరించే శిఖండీ పురుషుడయ్యాడు.
స్త్రీ భూత్వా హ్యపచక్రామ స గన్ధర్వో ముదాన్వితః। లబ్ధ్వా తు మహతీం ప్రీతిం యాజ్ఞసేనిర్మహాయశాః
ఆ గంధర్వుడు స్త్రీగా మారి ఆనందంతో అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోయాడు. మహాప్రతిష్ట కలిగిన యాజ్ఞసేనికి గొప్ప సంతృప్తి కలిగింది.
తతో బుద్బుదకం గత్వా పునరస్త్రాణి సోఽకరోత్। తత్ర చాస్త్రాణి దివ్యాని కృత్వా స సుమహాద్యుతిః
ఆ తరువాత బుద్బుదక అనే ప్రదేశానికి వెళ్లి, మళ్లీ ఆయుధాలను సంపాదించాడు. అక్కడ అతడు దివ్యాయుధాలు పొందాడు.
స్వదేశమభిసంపదే పాఞ్చాలం కురునన్దన। సోఽభివాద్య పితుః పాదౌ మహేష్వాసః కృతాఞ్జలిః
తర్వాత తన స్వదేశమైన పాంచాలానికి తిరిగి వచ్చి, ఆ మహాశూరుడు చేతులు జోడించి తండ్రి పాదాలకు నమస్కరించాడు.
ఉవాచ భవతా భీష్మాన్న భేతవ్యం కథంచన
అతడు ఇలా అన్నాడు: 'భీష్ముని నీవు ఎప్పుడూ భయపడాల్సిన అవసరం లేదు.'
అమ్బాయాం నిర్గతాయాం తు భీష్మః శాన్తనవస్తదా। న్యాయేన కారయామాస రాజ్ఞో వైవాహికీం క్రియామ్
అంబా వెళ్లిపోయిన తర్వాత, శాంతనువు కుమారుడు భీష్ముడు రాజు వివాహకార్యాలను ధర్మబద్ధంగా నిర్వహించాడు.
అమ్బికామ్బాలికే చైవ పరిణీయాగ్నిసంనిధౌ। `తయోః పాణీ గృహీత్వా తు కౌరవ్యో రూపదర్పితః।' విచిత్రవీర్యో ధర్మాత్మా కామాత్మా సమపద్యత
అంబిక, అంబాలికలను అగ్ని సమక్షంలో పెళ్లి చేసుకొని, అందంలో గర్వపడే, ధర్మాత్ముడైన కానీ కామబంధుడైన విచిత్రవీర్యుడు వారికి భర్తగా మారాడు.
తే చాపి బృహతీశ్యామే నీలకుఞ్చితమూర్ధజే। రక్తతుఙ్గనఖోపేతే పీనశ్రోణిపయోధఱే
వారు ఇద్దరూ ఎత్తుగా, నల్లగా, వంకరగా నలుపు జుట్టుతో, ఎర్రటి పొడవైన గోళ్లు, విస్తారమైన నడుము, పుష్టిగా ఉన్న వక్షోజాలతో ఉన్నారు.
ఆత్మనః ప్రతిరూపోఽసౌ లబ్ధః పతిరితి స్థితే। విచిత్రవీర్యం కల్యాణ్యౌ పూజయామాసతుః శుభే
మనకు తగిన భర్తను పొందామని భావించి, ఆ మంగళకరమైన యువతులు విచిత్రవీర్యుని గౌరవించారు.
అన్యోన్యం ప్రతి సక్తే చ ఏకభావే ఇవ స్థితే।' స చాశ్విరూపసదృశో దేవతుల్యపరాక్రమః। సర్వాసామేవ నారీణాం చిత్తప్రమథనో రహః
వారు పరస్పరం అనురాగంతో, ఒక్కటైన మనసుతో ఉండగా, అశ్వినీదేవతలవలె రూపంలో, దేవతలకు సమానమైన పరాక్రమంతో, రహస్యంగా అందరి మనసులను ఆకర్షించాడు.
తాభ్యాం సహ సమాః సప్త విహరన్పృథివీపతిః। విచిత్రవీర్యస్తరుణో యక్ష్మణా సమగృహ్యత
విచిత్రవీర్యుడు ఆ ఇద్దరితో ఏడు సంవత్సరాలు ఆనందంగా గడిపాడు. కానీ ఆ యువరాజు క్షయవ్యాధితో బాధపడసాగాడు.
సుహృదాం యతమానానామాప్తైః సహ చికిత్సకైః। జగామాస్తమివాదిత్యః కౌరవ్యో యమసాదనమ్
స్నేహితులు, నిపుణులైన వైద్యులు ఎంత ప్రయత్నించినా, ఆ కౌరవుడు సూర్యుడు అస్తమించునట్లు, యమలోకానికి వెళ్లిపోయాడు.
ధర్మాత్మా స తు గాఙ్గేయః చిన్తాశోకపరాయణః। ప్రేతకార్యాణి సర్వాణి తస్య సమ్యగకారయత్
ధర్మపరుడు అయిన గంగేయుడు, ఆలోచనలతో, శోకంతో మునిగిపోయి, అతని అంత్యక్రియలను సక్రమంగా నిర్వహించాడు.
రాజ్ఞో విచిత్రవీర్యస్య సత్యవత్యా మతే స్థితః। ఋత్విగ్బిః సహితో భీష్మః సర్వైశ్చ కురుపుఙ్గవైః।। ప్రసీద యజ్ఞసేనేహ గతిర్మే భవ సోమక
సత్యవతీ మాటను గౌరవిస్తూ, భీష్ముడు, యజ్ఞకారులు మరియు కురువంశంలోని ప్రముఖులతో కలిసి, రాజు విచిత్రవీర్యుని అంత్యక్రియలను పూర్తిచేశాడు. ఓ సోమకా, ఓ యజ్ఞసేన, దయచేసి నాకు దారి చూపు.
తతః సత్యవతీ దీనా కృపణా పుత్రగృద్ధినీ। పుత్రస్య కృత్వా కార్యాణి స్నుషాభ్యాం సహ భారత
తర్వాత, సత్యవతీ దుఃఖంతో, కన్నతల్లి ప్రేమతో, తన కుమారుడి అంత్యక్రియలు కోడళ్లతో కలిసి నిర్వహించింది, ఓ భారతా.
సమాశ్వాస్య స్నుషే తే చ భర్తృశోకనిపీడితే। ధర్మం చ పితృవంశం చ మాతృవంశం చ భామినీ। ప్రసమీక్ష్య మహాభాగా గాఙ్గేయం వాక్యమబ్రవీత్
భర్తను కోల్పోయి బాధపడుతున్న కోడళ్లను ఓదార్చి, తండ్రి, తల్లి వంశ ధర్మాన్ని బాగా ఆలోచించిన సత్యవతీ, గంగేయుడైన భీష్మునితో ఇలా చెప్పింది.
దుఃఖార్దితా తు సా దేవీ మజ్జన్తీ శోకసాగరే। శన్తనోర్ధర్మనిత్యస్య కౌరవ్యస్య యశస్వినః।' త్వయి పిణ్డశ్చ కీర్తిశ్చ సంతానశ్చ ప్రతిష్ఠితః
ఆ రాణి, దుఃఖంలో మునిగి, శోకసాగరంలో తేలుతూ, ఇలా చెప్పింది: 'శాంతనువు ధర్మాన్ని పాటించే మహాపురుషుడు. ఆయనకు సంబంధించిన పిండప్రదానం, కీర్తి, వంశ పరంపర అన్నీ నీవల్ల నిలిచాయి, భీష్మా.'
భ్రాతా విచిత్రవీర్యస్తే భూతానామన్తమేయివాన్।' యథాకర్మ శుభం కృత్వా స్వర్గోపగమనం ధ్రువమ్। యథా చాయుర్ధ్రువం సత్యే త్వయి ధర్మస్తథా ధ్రువః
నీ అన్నయ్య విచిత్రవీర్యుడు, మంచి పనులు చేసి, యథాకర్మ స్వర్గానికి చేరాడు. జీవితం ఎంత నిజమో, నీలో ధర్మం కూడా అంతే స్థిరంగా ఉంది.
వేత్థ ధర్మాంశ్చ ధర్మజ్ఞ సమాసేనేతరేణ చ। వివిధాస్త్వం శ్రుతీర్వేత్థ వేదాఙ్గాని చ సర్వశః
నీవు ధర్మాన్ని, చిన్న విషయాల్లోనూ, పెద్ద విషయాల్లోనూ బాగా తెలుసు. ఎన్నో శాస్త్రాలు, వేదాంగాలు నీవు పూర్తిగా తెలుసు.
వ్యవస్థానం చ తే ధర్మే కులాచారం చ లక్షయే। ప్రతిపత్తిం చ కృచ్ఛ్రేషు శుక్రాఙ్గిరసయోరివ
నీలో ధర్మానికి తగిన ప్రవర్తన, కుటుంబ ఆచారాలు స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నాయి. కష్టకాలంలో నీ నిర్ణయం శుక్రుడు, అంగిరసులవంటి గొప్పవారి తీర్పులా ఉంది.