తం తు హత్వా మహాబాహుః సహదేవో వ్యరోచత। యథా దాశరథీ రామః ఖరం హత్వా మహాబలమ్
అతన్ని చంపిన తర్వాత, బలవంతుడైన సహదేవుడు ఎంతో ప్రకాశించాడు. అది దశరథి రాముడు ఖరుడిని సంహరించిన తర్వాత ఎలా వెలిగాడో అలాగే కనిపించింది.
హాహాకారో మహానాసీత్త్రిగర్తానాం జనేశ్వర। రాజపుత్రం హతం దృష్ట్వా నిరమిత్రం మహారథమ్
త్రిగర్తులందరిలో పెద్దగా హాహాకారం మోగింది, రాజా! రాజ కుమారుడు, గొప్ప రథయోధుడు నిరమిత్రుడు చనిపోయిన దృశ్యాన్ని చూసి వారు విలపించారు.
నకులస్తే సుతం రాజన్వికర్ణం పృథులోచనమ్। ముహూర్తాజ్జితవాఁల్లోకే తదద్భుతమివాభవత్
రాజా! నీ కుమారుడైన నకులుడు, విశాలమైన కళ్లున్న వికర్ణుడిని తక్కువ సమయంలోనే ఓడించాడు. అది ప్రపంచానికి ఒక అద్భుతంగా అనిపించింది.
సాత్యకిం వ్యాఘ్రదత్తస్తు శరైః సన్నతపర్వభిః। చక్రేఽదృశ్యం సాశ్వసూతం సధ్వజం పృతనాన్తరే
వ్యాఘ్రదత్తుడు వంకర తలలు ఉన్న బాణాలతో, సత్యకిని, అతని గుర్రులు, సారథి, ధ్వజంతో సహా, సైన్యంలో కనిపించకుండా చేశాడు.
తాన్నివార్య శరాఞ్శూరః శైనేయః కృతహస్తవత్। సాశ్వసూతధ్వజం బాణైర్వ్యాఘ్రదత్తమపాతయత్
అయితే ధైర్యవంతుడైన సత్యకి, ఆయుధాలలో నిపుణుడై, ఆ బాణాలను తిప్పికొట్టి, తన బాణాలతో వ్యాఘ్రదత్తుని గుర్రులు, సారథి, ధ్వజంతో సహా కింద పడేశాడు.
కుమారే నిహతే తస్మిన్మాగధస్య సుతే ప్రభో। మాగధాః సర్వతో యత్తా యుయుధానముపాద్రవన్
మాగధుని కుమారుడు చనిపోయినప్పుడు, మాగధులు అన్ని వైపులా చేరి, యుయుధానునిపై దాడికి వచ్చారు.
విసృజన్తః శరాంశ్చైవ తోమరాంశ్చ సహస్రశః। మిణ్డిపాలాంస్తథా ప్రాసాన్ముద్రాన్ముసలానపి।। అయోధయన్రణే శూరాః సాత్వతం యుద్ధదుర్మదమ్
వారు వేలాది బాణాలు, కటారాలు, గదలు, ప్రాసలు, ముద్దలు, ముసలులతో యుద్ధవేగంతో సత్యకిని ఉన్మాదంగా ఆడించారు.
తాంస్తు సర్వాన్స బలవాన్సాత్యకిర్యుద్ధదుర్మదః। నాతికృచ్ఛ్రాద్ధసన్నేవ విజిగ్యే పురుషర్షభః
అయితే యుద్ధంలో అసలు తడబడని బలవంతుడైన సత్యకి, ఆ యోధులందరినీ పెద్ద కష్టమేమీ లేకుండా ఓడించాడు, మనుషులలో శ్రేష్ఠుడా!
మాగధాన్ద్రవతో దృష్ట్వా హతశేషాన్సమన్తతః। బలం తేఽభజ్యత విభో యుయుధానశరార్దితమ్
మాగధులు, ఆంధ్రకులు చుట్టూ ఉన్నవారు పడిపోయి, కొంతమంది మాత్రమే మిగిలిపోయినప్పుడు, యుయుధానుడు ఎక్కడ చూసినా బాణాలతో ముద్దాడగా, ప్రభో, నీ సైన్యం చీలిపోయింది.
నాశయిత్వా రణే సైన్యం త్వదీయం తు సమన్తతః। విధున్వానో ధనుఃశ్రేష్ఠం వ్యభ్రాజత మహాయశాః
యుద్ధంలో నీ సైన్యాన్ని అన్ని వైపులా నాశనం చేసి, గొప్ప కీర్తి కలిగిన వాడు తన గొప్ప విల్లు ఊపుతూ ప్రకాశించాడు.
భజ్యమానం బలం రాజన్సాత్వతేన మహాత్మనా। నాభ్యవర్తత యుద్ధాయ త్రాసితం దీర్ఘబాహునా
రాజా! సాత్వతుడు, ఆ మహాత్ముడు నీ సైన్యాన్ని చీల్చుతున్నప్పుడు, అతని పొడవాటి చేతులకు భయపడి ఎవ్వరూ తిరిగి యుద్ధానికి రాలేకపోయారు.
తతో ద్రోణో భృశం క్రుద్ధః సహసోద్వృత్య చక్షుషీ। సాత్యకిం సత్యకర్మాణం స్వయమేవాభిదుద్రువే
ఆ తర్వాత ద్రోణుడు బాగా కోపంతో తన కన్నులు పెద్దవిగా విప్పి, సత్యకర్మ అయిన సాత్యకిని తనే స్వయంగా ఎదుర్కొనడానికి పరుగెత్తాడు.
ప్రతిలభ్య తతః సంజ్ఞాం మారుతిః క్రోధమూర్చ్ఛితః। వికృష్య కార్ముకం ఘోరం భారసాధనముత్తమమ్। అలమ్బుసం శరైస్తీక్ష్ణైరర్దయామాస సర్వతః
అప్పుడా మారుతి, కోపంతో ఉలిక్కిపడి, తన గొప్ప విల్లు బలంగా లాగి, అల్లంబుసుని అన్ని వైపులా పదునైన బాణాలతో ముద్దాడాడు.
స విద్ధో బహుభిర్బాణైర్నీలాఞ్జనచయోపమః। శుశుభే సర్వతో రాజన్ప్రఫుల్ల ఇవ కింశుకః
అతడు అనేక బాణాలతో గాయపడి, నీలం అంజనపు గుట్టలా కనిపిస్తూ, రాజా! చుట్టూ విరివిగా పువ్వులు పూసిన కింశుక వృక్షంలా మెరిసిపోయాడు.
స వధ్యమానః సమరే భీమచాపచ్యుతైః శరైః। స్మరన్భ్రాతృవధం చైవ పాణ్డవేన మహాత్మనా। ఘోరం రూపమథో కృత్వా భీమసేనమభాషత
భీముడి విల్లు నుంచి వచ్చిన బాణాలతో యుద్ధంలో బాధపడుతూ, పాండవుడు తన అన్నను చంపిన విషయాన్ని గుర్తు చేసుకుని, భయంకరమైన రూపం ధరించి భీమసేనుడితో మాట్లాడాడు.
తిష్ఠేదానీం రణే పార్థ పశ్య మేఽద్య పరాక్రమమ్।। బాకో నామ సుదుర్బుద్ధే రాక్షసప్రవరో బలీ
ఇప్పుడు యుద్ధంలో నిలబడి నా పరాక్రమాన్ని చూడు, పార్థా! దుష్టబుద్ధి వాడా, నేను బలవంతుడైన రాక్షసులలో అగ్రగణ్యుడైన బాకను.
పరోక్షం మమ తద్వృత్తం యద్ధాతా మే హతస్త్వయా
నా దృష్టికి దూరంగా, నువ్వు నా అన్నను చంపిన ఆ పని జరిగింది.
ఏవముక్త్వా తతో భీమమన్తర్ధానం గతస్తదా। మహతా శరవర్షేణ భృశం తం సమవాకిరత్
ఇలా చెప్పి, ఆ రాక్షసుడు భీముడికి కనబడకుండా పోయి, పెద్ద బాణవర్షంతో అతనిని ఉగ్రంగా ముంచెత్తాడు.
భీమస్తు సమరే రాజన్నదృశ్యే రాక్షసే తదా। ఆకాశం పూరయామాస శరైః సన్నతపర్వభిః
రాజా! యుద్ధంలో ఆ రాక్షసుడు కనబడకుండా పోయినప్పుడు, భీముడు వంకరగా పదునైన బాణాలతో ఆకాశాన్ని నిండా త్రిప్పేశాడు.
స వధ్యమానో భీమేన నిమేషాద్రథమాస్థితః। జగామ ధరణీం చైవ క్షుద్రః ఖం సహసాఽగమత్
భీముడు దాడి చేస్తుండగా, ఆ దుష్టుడు క్షణంలో తన రథాన్ని ఎక్కి, భూమిపైకి వచ్చి, వెంటనే ఆకాశంలోకి ఎగిరిపోయాడు.
ఉచ్చావచాని రూపాణి చకార సుబహూని చ। అణుర్బృహత్పునః స్థూలో నాదాన్ముఞ్చన్నివామ్బుదః
అతడు ఎన్నో రకాల రూపాలు, చిన్నవి, పెద్దవి, మళ్లీ మరింత పెద్దవి ధరించి, మేఘంలా గర్జించాడు.
[నిపేతుర్గగనాచత్చైవ శరధారాః సహస్రశః। శక్తయః కణపాః ప్రాసాః శూలపట్టసతోమరాః
ఆకాశం నుంచి వేలాది బాణాల వర్షాలు, శక్తులు, కణపాలు, ప్రాసలు, శూలాలు, పట్టసాలు, తోమరాలు కురిశాయి.
శతఘ్న్యః పరిఘాశ్చైవ భిణ్డిపాలాః పరశ్వథాః। శిలాః ఖఙ్ఘా గుడాశ్చైవ ఋష్టీర్వజ్రాణి చైవ హ
శతఘ్నులు, గదలు, భిండిపాళ్లు, పరశువులు, రాళ్లు, ఖడ్గాలు, ముష్టికాలు, ఋష్టులు, వజ్రాలు కూడా పడిపడ్డాయి.
సా రాక్షసవిసృష్టా తు శస్త్రవృష్టిః సుదారుణా। జఘాన పాణ్డుపుత్రస్య సైనికాన్రణమూర్ధని।।]
ఆ రాక్షసుడు వదిలిన భయంకరమైన ఆయుధ వర్షం, పాండు కుమారుని సైనికులను యుద్ధరంగంలో చంపేసింది.
ఉచ్చావచాస్తథా వాచో వ్యాజహార సమన్తతః। తేన పాణ్డవసైన్యానాం సూదితా యుధి వారణాః
అతడు చుట్టూ ఎన్నో రకాల అరుపులు వేయగా, పాండవ సైన్యంలోని ఏనుగులను యుద్ధంలో కొట్టి పడేశాడు.
హయాశ్చ బహవో రాజన్పత్తయశ్చ తథా పునః। రథేభ్యో రథినః పేతుస్తస్య నున్నాః స్మ సాయకైః
రాజా! అనేక గుర్రాలు, పాదసేనలు, రథసారథులు కూడా అతని బాణాలకు తాకి, రథాల నుంచి పడిపోయారు.
శోణితోదాం రథావర్తాం హస్తిగ్రాహసమాకులామ్। ఛత్రహంసాం కర్దమినీం బాహుపన్నగసఙ్కులామ్
అతడు రక్తపు ప్రవాహాలతో ఉప్పొంగిన, ఏనుగులాంటి మొసళ్ళతో నిండిన, గొడుగులు హంసల్లా తేలుతూ, మట్టిలో మునిగిన, చేతులు పాముల్లా చుట్టుకున్న నదిని ప్రవహింపజేశాడు.
నదీం ప్రవర్తయామాస రక్షోగణసమాకులామ్। వహన్తీం బహుధా రాజంశ్చేదిపాఞ్చాలసృఞ్జయాన్
అతడు రాక్షసులతో నిండిన నదిని ప్రవహింపజేశాడు, ఆ నది అనేక విధాలుగా చెది, పాంచాల, సృంజయులను కొట్టుకుపోయింది, ఓ రాజా!
తం తథా సమరే రాజన్విచరన్తమభీతవత్। పాణ్డవా భృశసంవిగ్నాః ప్రాపశ్యంస్తస్య విక్రమమ్
యుద్ధంలో అతడు భయమేమీ లేకుండా సంచరిస్తున్నాడని చూసి, పాండవులు అతని పరాక్రమాన్ని చూచి చాలా ఆందోళన చెందారు.
తావకానాం తు సైన్యానాం ప్రహర్షః సమజాయత। వాదిత్రనినదశ్చోగ్రః సుమహాన్రోమహర్షణః
నీ సైన్యంలో మాత్రం గొప్ప ఆనందం పుట్టింది, భయంకరమైన వాద్యాల శబ్దం దిక్కులను కదిలించింది, అది విని అందరికీ రోమాలు నిక్కబొడుచుకున్నాయి.