వినిశ్చిత్య స ధర్మజ్ఞో బ్రాహ్మణైర్వేదపారగైః। అనుజజ్ఞే తదా జ్యేష్ఠామమ్బాం కాశిపతేః సుతామ్
ధర్మాన్ని బాగా తెలిసిన వాడు, వేదాల్లో నిపుణులైన బ్రాహ్మణులతో కలిసి, ఆ సమయంలో కాశిరాజు పెద్ద కుమార్తెను అంగీకరించాడు.
అమ్బికామ్బాలికే భార్యే ప్రాదాద్భ్రాత్రే యవీయసే। భీష్మో విచిత్రవీర్యాయ విధిదృష్టేన కర్మణా
భీష్ముడు అంబిక, అంబాలికలను తన తమ్ముడు విచిత్రవీర్యునికి ధర్మబద్ధంగా భార్యలుగా ఇచ్చాడు.
తయోః పాణీ గృహీత్వా తు రూపయౌవనదర్పితః। విచిత్రవీర్యో ధర్మాత్మా నామ్బామైచ్ఛత్కథంచన
రూపం, యవ్వనంతో గర్వంగా ఉన్న విచిత్రవీర్యుడు ఆ ఇద్దరి చేతులు పట్టుకున్నాడు. అయినా ధర్మాత్ముడైన అతడు అంబను ఎలాంటి ఆకాంక్షతోనూ చూడలేదు.
పాపస్య ఫలమేవైష కామోఽసాధుర్నిరర్థకః। పరతన్త్రోపభోగో మామార్య నాఽఽయోక్తుమర్హసి
ఇది పాపానికి ఫలితమే; అనుచితమైన కోరిక వృథా. పరాధీనంగా ఉండే అనుభవాన్ని నీవు నన్ను కోరవద్దు, ఆర్యా.
ప్రాతిష్ఠచ్ఛాన్తనోర్వంశస్తాత యస్య త్వమన్వయః। అకామవృత్తో ధర్మాత్మన్సాధు మన్యే మతం తవ
శాంతనువు వంశం, నీవు దాని వారసుడవు, కొనసాగుతోంది తండ్రి. కోరిక లేకుండా నీవు చేసిన పని మంచిదని నేను భావిస్తున్నాను.
ఇత్యుక్త్వామ్బాం సమాలోక్య విధివద్వాక్యమబ్రవీత్। విసృష్టా హ్యసి గచ్ఛ త్వం యథాకామమనిన్దితే
ఇలా చెప్పి, అంబను చూచి, ధర్మబద్ధంగా ఇలా అన్నాడు: 'నీవు విముక్తురాలివి, నీవు కోరిన చోటికి వెళ్ళు, నిందలేని వాడివి.'
నానియోజ్యే సమర్థోఽహం నియోక్తుం భ్రాతరం ప్రియమ్। అన్యబావగతాం చాపి కో నారీం వాసయేద్గృహే
నా తమ్ముడిని అతని ఇష్టానికి విరుద్ధంగా నేను ఆజ్ఞాపించలేను. ఇంకొకరిని కోరే స్త్రీని ఎవరు ఇంటిలో ఉంచుతారు?
అతస్త్వాం న నియోక్ష్యామి అన్యకామాసి గమ్యతామ్। అహమప్యూర్ధ్వరేతా వై నివృత్తో దారకర్మణి
కాబట్టి, నిన్ను నేను నియమించను; నీవు ఇంకొకరిని కోరుతున్నావు—వెళ్ళిపో. నేనూ బ్రహ్మచర్య వ్రతం పాటిస్తున్నాను, పెళ్లి బాధ్యతల నుండి తప్పుకున్నాను.
ఇత్యుక్తా సా గతా తత్ర సఖీభిః పరివారితా
అలా అన్నాక, ఆమె తన స్నేహితులతో కలిసి అక్కడినుండి వెళ్లిపోయింది.
నిర్దిష్టా హి శనై రాజన్సాల్వరాజపురం ప్రతి। అథామ్బా సాల్వంమాగమ్య సాఽబ్రవీత్ప్రతిపూజ్య తం
రాజా! ఆమె చెప్పినట్లు, నెమ్మదిగా సాల్వరాజు పట్టణానికి వెళ్లింది. అక్కడికి చేరిన అంబ, సాల్వుని గౌరవించి ఇలా చెప్పింది.
పురా నిర్దిష్టభావా త్వామాగతాస్మి వరానన। దేవవ్రతం సముత్సృజ్య సానుజం భరతర్షభమ్
ఒకప్పుడు నిన్ను కోరుకుని, దేవవ్రతుని, అతని తమ్ముడిని వదిలేసి, నేను నీ వద్దకు వచ్చాను, మహానుభావా.
ప్రతిగృహ్ణీష్వ భద్రం తే విధివన్మాం సముద్యతామ్
నీకు శుభం కలగాలి, న్యాయబద్ధంగా నీ వద్దకు వచ్చిన నన్ను అంగీకరించు.
తయైవముక్తః సాల్వోపి ప్రహసన్నిదమబ్రవీత్। నిర్జితాఽసీహ భీష్మేణ మాం వినిర్జిత్య రాజసు
ఆమె ఇలా అడిగినప్పుడు, సాల్వుడు నవ్వుతూ ఇలా అన్నాడు: 'ఇక్కడ నువ్వు భీష్మునిచేత ఓడించబడి, నన్ను ఓడించినవాడి చేతిలో పడిపోయావు.'
అన్యేన నిర్జితాం భద్రే విసృష్టాం తేన చాలయాత్। న గృహ్ణామి వరారోహే తత్ర చైవ తు గమ్యతామ్
ఓ అందమైనవాడా, మరొకరిచేత ఓడించబడి, అతని చేత విడిచిపెట్టబడ్డ నిన్ను నేను అంగీకరించను; కాబట్టి, అక్కడికే వెళ్ళు.
ఇత్యుక్తా సా సమాగమ్య కురురాజ్యమనుత్తమమ్। అమ్బాబ్రవీత్తతో భీష్మం త్వయాఽహం సహసా హృతా
అలా అనబడిన ఆమె, తిరిగి కురువంశపు మహారాజ్యానికి వచ్చి, భీష్ముని ఇలా అడిగింది: 'నీవు నన్ను బలవంతంగా తీసుకెళ్లావు.'
క్షత్రధర్మమవేక్షస్వ త్వం భర్తా మమ ధర్మతః। యాం యః స్వయంవరే కన్యాం నిర్జయేచ్ఛౌర్యసంపదా
క్షత్రియ ధర్మాన్ని పరిగణించు; న్యాయంగా నీవే నా భర్తవు. స్వయంవరంలో ధైర్యంతో ఓ యువతిని గెలుచుకున్నవాడు—
రాజ్ఞః సర్వాన్వినిర్జిత్య స తాముద్వాహయేద్ధ్రువమ్। అతస్త్వమేవ భర్తా మే త్వయాఽహం నిర్జితా యతః
అన్ని రాజులను ఓడించి గెలిచినవాడు, తప్పక ఆమెను పెళ్లి చేసుకోవాలి. అందువల్ల నీవే నా భర్తవు, ఎందుకంటే నీవే నన్ను గెలుచుకున్నావు.
తస్మాద్వహస్వ మాం భీష్మ నిర్జితాం సంసది త్వయా। ఊర్ధ్వరేతా హ్యహమితి ప్రత్యువాచ పునఃపునః
కాబట్టి, భీష్మా, సభలో నీవు గెలిచిన నన్ను పెళ్లి చేసుకో. 'నేను బ్రహ్మచర్య వ్రతాన్ని పాటిస్తున్నాను' అని భీష్ముడు మళ్లీ మళ్లీ చెప్పాడు.
భీష్మం సా చాబ్రవీదమ్బా యథాజైషీస్తథా కురు। ఏవమన్వగమద్భీష్మం షట్సమాః పుష్కరేక్షణా
అంబా భీష్మునితో ఇలా చెప్పింది: "నీవు ఇచ్చిన మాట ప్రకారం నడుచుకో." అలా ఆ కమలాక్షి ఆరు సంవత్సరాలు భీష్ముని వెంట తిరిగింది.
ఊర్ధ్వరేతాస్త్వహం భద్రే వివాహవిముఖోఽభవమ్। తమేవ సాల్వం గచ్ఛ త్వం యః పురా మనసా వృతః
భద్రే! నేను ఇప్పుడు బ్రహ్మచారి అయ్యాను, పెళ్లికి దూరంగా ఉన్నాను. నీవు మనసులో ముందే ఎంచుకున్న సాల్వుని వద్దకు వెళ్ళు.
అన్యసక్తం కిమర్థం త్వమాత్మానమవదః పురా। అన్యసక్తాం వధూం కన్యాం వాసయేత్స్వగృహే న హి
నీవు మనసు మరొకరిపై పెట్టి ఉండగా, ముందు ఎందుకు నన్ను కోరినట్టు చెప్పావు? ఎవరికైనా మనసు పెట్టిన అమ్మాయిని తన ఇంట్లో ఉంచుకోవడం సరికాదు.
నాహముద్వాహయిష్యే త్వాం మమ భ్రాత్రే యవీయసే। విచిత్రవీర్యాయ శుభే యథేష్టం గమ్యతామితి
నిన్ను నేను పెళ్లి చేసుకోను, నా తమ్ముడు విచిత్రవీర్యునికి కూడా ఇవ్వను. శుభే! నీవు ఇష్టమైన చోటికి వెళ్ళిపో.
భూయః సాల్వం సమభ్యేత్య రాజన్గృహ్ణీష్వ మామితి। నాహం గృహ్ణామ్యన్యజితామితి సాల్వనిరాకృతా
ఆమె మళ్లీ సాల్వుని వద్దకు వెళ్లి, "రాజా! నన్ను అంగీకరించు" అని అడిగింది. సాల్వుడు, "ఇతరుడిచేత గెలుచుకున్నవారిని నేను అంగీకరించను" అని చెప్పి ఆమెను తిరస్కరించాడు.
ఊర్ధ్వరేతాస్త్వహమితి భీష్మేణ చ నిరాకృతా। అమ్బా భీష్మం పునః సాల్వం భీష్మం సాల్వం పునః పునః
భీష్ముడు తన బ్రహ్మచర్యాన్ని ప్రకటించి ఆమెను తిరస్కరించాడు. అంబా మళ్లీ మళ్లీ భీష్ముని దగ్గరకు, సాల్వుని దగ్గరకు తిరిగి వెళ్లింది.
గమనాగమనేనైవమనైషీత్షట్ సమా నృప। అశ్రుభిర్భూమిముక్షన్తీ శోచన్తీ సా మనస్వినీ
ఇలా తిరిగి తిరిగి ఆ మహాత్మురాలు ఆరు సంవత్సరాలు గడిపింది. భూమిపై కన్నీళ్లు కార్చుతూ, మనసులో బాధతో ఉండేది.
పీనోన్నతకుచద్వన్ద్వా విశాలజఘనేక్షణా। శ్రోణీభరాలసగమా రాకాచన్ద్రనిభాననా
ఆమెకు పుష్టిగా పైకి ఉన్న వక్షోజాలు, విశాలమైన నడుము, పెద్ద కళ్ళు ఉండేవి. నడుము భారంతో నడక మందగించేది. ముఖం పూర్ణచంద్రుడిలా ప్రకాశించేది.
వర్షత్కాదమ్బినీమూర్ధ్ని స్ఫురన్తీ చఞ్చలేవ సా। సా తతో ద్వాదశ సమా బాహుదామభితో నదీమ్। పార్శ్వే హిమవతో రమ్యే తపో ఘోరం సమాదదే
వర్షంలో కదంబవృక్షం తడిచినట్టు ఆమె జుట్టు తడిసి అలికడలిగా ఊగేది. ఆ తరువాత, హిమవంతం పక్కన అందమైన నదీ తీరంలో, ఆమె పన్నెండు సంవత్సరాలు ఘోరమైన తపస్సు చేసింది.
సంక్షిప్తకరణా తత్ర తప ఆస్థాయ సువ్రతా। పాదాఙ్గుష్ఠేన సాఽతిష్ఠదకమ్పన్త తతః సురాః
అక్కడ ఆమె అన్ని క్రియలను నియంత్రించి, వ్రతంలో నిలబడింది. కేవలం పెద్దవేలిపై నిలబడి తపస్సు చేసింది. దాంతో దేవతలు కూడా వణికిపోయారు.
తస్యాస్తత్తు తపో దృష్ట్వా సురాణాం క్షోభకారకమ్। విస్మితశ్చైవ హృష్టశ్చ తస్యానుగ్రహబుద్ధిమాన్
ఆమె చేసిన ఘోర తపస్సు దేవతలను కలవరపెట్టింది. వారిలో ఒకరు ఆశ్చర్యపోయి, సంతోషంతో, ఆమెకు దయ చూపాలని నిర్ణయించుకున్నాడు.
అనన్తసేనో భగవాన్కుమారో వరదః ప్రభుః। మానయన్రాజపుత్రీం తాం దదౌ తస్యై శుభాం స్రజమ్
అనంతసేనుడు, ఆ దయామయుడు కుమారస్వామి, ఆమెను గౌరవించి, అందమైన పుష్పమాలను ఇచ్చాడు.