తతస్తౌ ద్రోణశైనేయౌ యుయుధాతే పరన్తపౌ। శరైరనేకసాహస్రైస్తాడయన్తౌ పరస్పరమ్
ఆ తరువాత ద్రోణుడు, సాత్యకి ఇద్దరూ శత్రువులను జయించే వీరులు, వేలాది బాణాలతో ఒకరినొకరు గాయపరిచేలా ఘర్షణకు దిగారు.
ఇషుజాలావృతం వ్యోమ చక్రతుః పురుషర్షభౌ। పూరయామాసతుర్వీరావుభౌ దశ దిశః శరైః। మేఘావివాతపాపాయే ధారాభిరితరేతరమ్
ఆ ఇద్దరూ పురుషోత్తములు బాణాల జాలితో ఆకాశాన్ని కప్పేశారు. ఇద్దరూ దిశాదిశలను బాణాలతో నింపారు. మేఘాలు భూమిపై వర్షం కురిపించినట్టు వీరు బాణాలతో పరస్పరం ముంచెత్తారు.
న స్మ సూర్యస్తదా భాతి న వవౌ చ సమీరణః। హషుజాలావృతం ఘోరమన్ధకారం సమన్తతః
అప్పుడు సూర్యుడు కనిపించలేదు, గాలి కూడా వీయలేదు. చుట్టూ బాణాల మబ్బుతో భయంకరమైన చీకటి వ్యాపించింది.
అనాధృష్యమివాన్యేషాం శూరాణామభవత్తదా। అన్ధకారీకృతే లోకే ద్రోణశైనేయయోః శరైః
ద్రోణుడు, సాత్యకి బాణాలతో లోకాన్ని చీకటిగా చేసిన ఆ సమయంలో, వారి యుద్ధాన్ని ఇతర వీరులు కూడా దగ్గరగా వెళ్లలేకపోయారు.
తయోః శీఘ్రాస్త్రవిదుషోర్ద్రోణసాత్వతయోస్తదా। నాన్తరం శరవృష్టీనాం దదృశే నరసింహయోః
ఆ ఇద్దరు శీఘ్రాస్త్ర నిపుణులైన ద్రోణుడు, సాత్యకి మధ్య బాణాల వర్షంలో ఎక్కడా ఖాళీ కనిపించలేదు.
ఇషూణాం సన్నిపాతేన శబ్దో ధారాభిఘాతజః। శుశ్రువే శక్రముక్తానామశనీనామివ స్వనః
బాణాలు ఒకదానికొకటి తాకినప్పుడు వచ్చిన శబ్దం, ఇంద్రుడు వదిలిన ఉరుముల మోగుదల లాగా వినిపించింది.
నారాచైర్వ్యతివిద్ధానాం శరాణాం రూపమాబభౌ। ఆశీవిషవిదష్టానాం సర్పాణామివ భారత
ఇనుప నారాచాలతో తాకబడిన బాణాల రూపం, ఒకే విధంగా విషసర్పాలు మరొకదానిని కరిచినట్టు కనిపించింది, ఓ భారతా!
తయోర్జ్యాతలనిర్ఘోషః శుశ్రువే యుద్ధశౌణ్డయోః। అజస్రం శైలశృఙ్గాణాం వజ్రేణాహన్యతామివ
ఆ ఇద్దరు యుద్ధ నిపుణుల ధనుస్సుల తంతులు మోగిన శబ్దం, ఎడతెరిపిలేకుండా, పర్వత శిఖరాలను వజ్రాలతో కొట్టినట్టు వినిపించింది.
ఉభయోస్తౌ రథౌ రాజంస్తే చాశ్వాస్తౌ చ సారథీ। రుక్మపుఙ్ఖైః శరైఛన్నాశ్చిత్రరూపా బభుస్తదా
ఓ రాజా, ఆ ఇద్దరి రథాలు, గుర్రాలు, సారథులు, బంగారు పుంఖాలతో ఉన్న బాణాలతో కప్పబడి, చూడటానికి అద్భుతంగా కనిపించాయి.
నిర్మలానామజిహ్మానాం నారాచానాం విశామ్పతే। నిర్ముక్తాశీవిపాభానాం సమ్పాతోఽభూత్సుదారుణః
నిర్మలమైన, నేరుగా ఎగిరే ఇనుప నారాచాలు, విడిపడిన పాముల్లా మెరిసిపోతూ, ఒకదానికొకటి గట్టిగా ఢీకొన్నాయి.
ఉభయోః పతితే ఛత్రే తథైవ పతితౌ ధ్వజౌ। `నికృన్తతోః శరైస్తీక్ష్ణైర్ద్రోణసాత్యకయో రణే
రణరంగంలో ద్రోణుడు, సాత్యకి ఇద్దరూ పదునైన బాణాలతో ఒకరినొకరు కోసినప్పుడు, వారి గొడుగులు, జెండాలు రెండూ నేలపై పడిపోయాయి.
ఉభౌ రుధిరసిక్తాఙ్గావుభౌ చ విజయైషిణౌ। స్రవద్భిః శోణితం గాత్రైః ప్రస్రుతావివ వారణౌ। అన్యోన్యమభ్యవిధ్యేతాం జీవితాన్తకరైః శరైః
ఇద్దరి శరీరాలు రక్తంతో తడిసి, ఇద్దరూ విజయాన్ని కోరుతూ, అవయవాల నుంచి రక్తం కారుతున్న రెండు ఏనుగుల్లా, ప్రాణాంతక బాణాలతో ఒకరినొకరు గాయపరిచారు.
గర్జితోత్కృష్టసన్నాదాః శఙ్ఖదున్దుభినిఃస్వనాః। ఉపారమన్మహారాజ వ్యాజహార న కశ్చన
ఓ మహారాజా, ఆకాశాన్ని కుదిపించే గర్జనలు, శంఖాలు, డుండుభి మేళాలు అన్నీ ఒక్కసారిగా ఆగిపోయాయి. ఎవ్వరూ ఒక్క మాట కూడా పలకలేదు.
తుష్ణీంభూతాన్యనౌకాని యోధా యుద్ధాదుపారమన్। దదర్శ ద్వైరథం తాభ్యాం జాతకౌతూహలో జనః
అక్కడ ఉన్న యోధులు నిశ్శబ్దంగా పోరాటాన్ని ఆపేశారు. ప్రజలు ఇద్దరి మధ్య జరుగుతున్న ద్వంద్వయుద్ధాన్ని ఆసక్తిగా చూశారు.
రథినో హస్తియన్తారో హయారోహాః పదాతయః। అవైక్షన్తాచలైర్నేత్రైః పరివార్య నరర్షభౌ
రథసారథులు, ఏనుగు నడిపేవారు, గుర్రపు యోధులు, కాలాళ్లు — వీరందరూ ఆ ఇద్దరు మహాపురుషులను చుట్టుముట్టి, కన్ను కూడా మిటకపెట్టకుండా చూస్తూ నిలబడ్డారు.
హస్త్యనీకాన్యతిష్ఠన్త తథానీకాని వాజినామ్। తథైవ రథవాహిన్యః ప్రతివ్యూహ్య వ్యవస్థితాః
ఏనుగుల దళాలు, గుర్రాల వాహినులు, అలాగే రథాల సేనలు కూడా ఎదురెదురు నిలబడి, తమ స్థానాల్లో స్థిరంగా నిలిచిపోయాయి.
ముక్తావిద్రుమచిత్రైశ్చ మణికాఞ్చనభూషితైః। ధ్వజైరాభరణైశ్చిత్రైః కవచైశ్చ హిరణ్మయైః
ముత్యాలు, పగడాలు అలంకరించిన జెండాలతో, రత్నాలు, బంగారు ఆభరణాలతో, మెరిసే బంగారు కవచాలతో వారు అద్భుతంగా అలంకరించబడ్డారు.
వైజయన్తీపతాకాభిః పరిస్తోమాఙ్గకమ్బలైః। విమలైర్నిశితైః శస్త్రైర్హయానాం చ ప్రకీర్ణకైః
విజయపతాకలు, విలాసవంతమైన వస్త్రాలు, నిర్మలమైన పదునైన ఆయుధాలు, గుర్రాలపై పడిన అలంకారాలతో అక్కడ అందం పరిపూర్ణంగా కనిపించింది.
జాతరూపమయీభిశ్చ రాజతీభిశ్చ మూర్ధసు। గజానాం కుమ్భమాలాభిర్దన్తవేష్టైశ్చ భారత
బంగారు, వెండి తలపట్టీలు, ఏనుగుల కుంభాలపై పూలమాలలు, దంతాల అలంకారాలతో, ఓ భారతా, ఆ సైన్యం మరింత వైభవంగా కనిపించింది.
సబలాకాః సఖద్యోతాః సైరావతశతహదాః। అదృశ్యన్తోష్ణపర్యాయే మేఘానామివ వాగురాః
సైనికులతో, మెరిసే ఆభరణాలతో, శతసంఖ్యలో ఐరావతుల వంటి ఏనుగులతో, వారు యుద్ధ వేడి సమయంలో మెరుపులతో కప్పబడిన మేఘాల్లా కనిపించారు.
అపశ్యన్నస్మదీయాశ్చ తే చ యౌధిష్ఠిరాః స్థితాః। తద్యుద్ధం యుయుధానస్య ద్రోణస్య చ మహాత్మనః
మనవారు, యుధిష్ఠిరుని కుమారులు కూడా యుయుధానుడు, మహాత్ముడు ద్రోణుడు మధ్య జరుగుతున్న ఆ యుద్ధాన్ని ఆసక్తిగా చూశారు.
విమానాగ్రగతా దేవా బ్రహ్మసోమపురోగమాః। సిద్ధచారణసఙ్ఖాశ్చ విద్యాధరమహోరగాః
బ్రహ్మ, సోముడు ముందుండి దేవతలు, సిద్ధులు, చారణులు, విద్యాధరులు, మహానాగులు ఆకాశంలో నిలబడి ఆ యుద్ధాన్ని తిలకించారు.
గన్ధర్వా దానవా యక్షా రాక్షసాప్సరసః ఖగాః'। గతప్రత్యాగతాక్షేపైశ్చితైరస్త్రవిఘాతిభిః। వివిధైర్విస్మయం జగ్ముస్తయోః పురుషసింహయోః
గంధర్వులు, దానవులు, యక్షులు, రాక్షసులు, అప్సరసలు, పక్షులు — వీరందరూ తమ చూపులు ఆ ఇద్దరు సింహపురుషులపై నిలిపి, పరస్పరంగా ఆయుధాలతో పోరాడుతూ, ఆశ్చర్యపోయారు.
హస్తలాఘవమస్త్రేషు దర్శయన్తౌ మహాబలౌ। అన్యోన్యమభివిధ్యేతాం శరైస్తౌ ద్రోణసాత్యకీ
ద్రోణుడు, సాత్యకిలు ఇద్దరూ గొప్ప బలవంతులు, ఆయుధాలలో చేతివేగాన్ని చూపిస్తూ, బాణాలతో ఒకరినొకరు గాయపరిచారు.
తతో ద్రోణస్య దాశార్హః శరాంశ్చిచ్ఛేద సంయుగే। పత్రిభిః సుదృఢైరాశు ధనుశ్చైవ మహాద్యుతేః
ఆ తరువాత యాదవుడు సాత్యకి, యుద్ధంలో ద్రోణుని బాణాలను బలమైన బాణాలతో తొలగించి, అతని ధనుస్సును కూడా విరిచేశాడు.
నిమేషాన్తరమాత్రేణ భారద్వాజోఽపరం ధనుః। సజ్యం చకార తదపి చిచ్ఛేదాస్య స సాత్యకిః
కళ్ళు మిటకబెట్టేలోపే, భారద్వాజుడు మరో ధనుస్సు తీసుకుని వాల్చగా, దాన్ని కూడా సాత్యకి వెంటనే విరిచేశాడు.
తతస్త్వరన్పునర్ద్రోణో ధనుర్హస్తో వ్యతిష్ఠత। సజ్యం సజ్యం ధనుశ్చాస్య చిచ్ఛేద నిశిథైః శరైః
ద్రోణుడు మరొక ధనుస్సు త్వరగా చేతిలోకి తీసుకుని వాల్చగా, సాత్యకి పదునైన బాణాలతో దానిని కూడా వెంటనే విరిచేశాడు.
ఏవమేకశతం ఛిన్నం ధనుషాం దృఢధన్వినా। న చాన్తరం తయోర్దృష్టం సన్ధానే చ్ఛేదనేఽపి చ
అలా ధైర్యవంతుడైన సాత్యకి వంద ధనుస్సులను విరిచాడు. అయినా, వాల్చడంలో, విరిచడంలో ఇద్దరి మధ్య ఎలాంటి విరామం కనిపించలేదు.
తతోఽస్య సంయుగే ద్రోణో దృష్ట్వా కర్మాతిమానుషమ్। యుయుధానస్య రాజేన్ద్ర మనసైతదచిన్తయత్
ఆ యుద్ధంలో యుయుధానుడు చేసిన ఈ అద్భుత కార్యాన్ని చూసి, ద్రోణుడు, ఓ రాజా, మనసులో ఇలా ఆలోచించాడు.
ఏతదస్త్రబలం రామే కార్తవీర్యే ధనఞ్జయే। భీష్మే చ పురుషవ్యాఘ్రే యదిదం సాత్వతాం వరే
ఇలాంటి ఆయుధ నైపుణ్యం రాముడు, కార్తవీర్యుడు, ధనంజయుడు, పురుషవ్యాఘ్రుడు భీష్ముడు వంటి మహానుభావుల్లో కనిపించింది. ఇప్పుడు అదే సాత్వతులలో శ్రేష్ఠుడైన ఇతనిలో కనిపిస్తోంది.