అమర్షితో మహేష్వాసః సర్వశస్త్రభృతాం వరః। నరవ్యాఘ్రం శినేః పౌత్రం ద్రోణః కిమకరోద్యుధి
అప్పుడు మహాశూరుడైన, ఆయుధాలలో శ్రేష్ఠుడైన ద్రోణుడు, మానవసింహుడైన శినివంశపు మనుమడిపై కోపంతో యుద్ధంలో ఏమి చేశాడు?
సమ్ప్రస్రుతక్రోధవిషో వ్యాదితాస్యశరాసనః। తీక్ష్ణధారేషుదశనః సితనారాచదంష్ట్రవాన్
దురభిమానం, కోపం పొంగిపొర్లుతూ, నోరు తెరిచి, విల్లు ఎక్కిపట్టి, పదునైన బాణాలు పంజాల్లా, తెల్లని నారాచాలు పళ్లలా మెరిసిపోతూ ఉన్నాడు.
సంరమ్భామర్షతామ్రాక్షో మహోరగ ఇవ శ్వసన్। నరవీరః ప్రముదితః శోణైరశ్వైర్మహాజవైః
కోపంతో, ఉగ్రతతో కళ్లెర్రబడి, పెద్ద పాము లా ఊపిరి పీల్చుతూ, ఆ వీరుడు ఆనందంతో, వేగంగా ఎర్ర గుర్రాలను నడిపించాడు.
ఉత్పతద్భిరివాకాశే క్రామద్భిరివ పర్వతమ్। రుక్మపుఙ్ఖాఞ్శరానస్యన్యుయుధానముపాద్రవత్
ఆకాశంలో ఎగిరిపోతున్నట్టు, పర్వతాన్ని దాటి వెళ్తున్నట్టు, బంగారు రెక్కలున్న బాణాలతో యుయుధానునిపై దూసుకెళ్లాడు.
శరపాతమహావర్షం రథఘోషబలాహకమ్। కార్ముకైరావృతం రాజన్నారాచబహువిద్యుతమ్
ఓ రాజా, అప్పుడు బాణాల వర్షం ఉరుములా కురిసింది, రథాల గొంతు మేఘంలా మోగింది, విల్లు చేతబట్టి, నారాచాలు మెరుపులా మెరిసిపోతూ ఆకాశాన్ని కప్పేసాయి.
శక్తిఖఙ్గాశనిధరం క్రోధవేగసముత్థితమ్। ద్రోణమేఘమనావార్యం హయమారుతచోదితమ్
శక్తులు, ఖడ్గాలు, వజ్రాలు చేతబట్టి, కోపంతో ఉప్పొంగిన ద్రోణుడు ఆ మేఘంలా అదుపు లేకుండా, గుర్రాల వేగంతో ముందుకు దూసుకొచ్చాడు.
దృష్ట్వైవాభిపతన్తం తం శూరః పరపురఞ్జయః। ఉవాచ సూతం శైనేయః ప్రహసన్యుద్ధదుర్మదః
అతడిని ఇలా ఎదురుగా వస్తున్నట్టు చూసి, పరశత్రువుల నగరాలను జయించిన వీరుడు, యుద్ధ ఉల్లాసంతో ఉప్పొంగిన సాత్యకి నవ్వుతూ తన రథసారథిని ఇలా అడిగాడు.
ఏనం వై బ్రాహ్మణం శూరం స్వకర్మణ్యనవస్థితమ్। ఆశ్రయం ధార్తరాష్ట్రస్య ధర్మరాజభయావహమ్
ఈ బ్రాహ్మణుడు నిజంగా ధైర్యవంతుడు, తన కర్తవ్యాన్ని ఎప్పుడూ వదలని వాడు, ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడికి ఆధారంగా ఉన్నాడు, ధర్మరాజుకు భయంకరుడై ఉన్నాడు.
శీఘ్రం ప్రజవితైరశ్వైః ప్రత్యుద్యాహి ప్రహృష్టవత్। ఆచార్యం రాజపుత్రాణాం సతతం శూరమానినమ్
ఉత్సాహంగా ఉన్న గుర్రాలతో త్వరగా నన్ను ముందుకు తీసుకెళ్ళు. రాజకుమారుల గురువు ఎప్పుడూ తనను వీరుడని భావించే ద్రోణుణ్ని ఆనందంగా ఎదుర్కొనాలి.
ఏవముక్తస్తతః సూతః సాత్యకస్యావహద్రథమ్'। తతో రజతసఙ్కాశా మాధవస్య హయోత్తమాః। ద్రోణస్యాభిముఖాః శీఘ్రమగచ్ఛన్వాతరంహసః
అలా చెప్పగానే, సారథి సాత్యకికి రథాన్ని ముందుకు తీసుకెళ్ళాడు. వెనువెంటనే మాధవుని వెండిపొంగులా మెరిసే గొప్ప గుర్రాలు, గాలివేగంతో ద్రోణుని వైపు పరిగెత్తాయి.
తతస్తౌ ద్రోణశైనేయౌ యుయుధాతే పరన్తపౌ। శరైరనేకసాహస్రైస్తాడయన్తౌ పరస్పరమ్
ఆ తరువాత ద్రోణుడు, సాత్యకి ఇద్దరూ శత్రువులను జయించే వీరులు, వేలాది బాణాలతో ఒకరినొకరు గాయపరిచేలా ఘర్షణకు దిగారు.
ఇషుజాలావృతం వ్యోమ చక్రతుః పురుషర్షభౌ। పూరయామాసతుర్వీరావుభౌ దశ దిశః శరైః। మేఘావివాతపాపాయే ధారాభిరితరేతరమ్
ఆ ఇద్దరూ పురుషోత్తములు బాణాల జాలితో ఆకాశాన్ని కప్పేశారు. ఇద్దరూ దిశాదిశలను బాణాలతో నింపారు. మేఘాలు భూమిపై వర్షం కురిపించినట్టు వీరు బాణాలతో పరస్పరం ముంచెత్తారు.
న స్మ సూర్యస్తదా భాతి న వవౌ చ సమీరణః। హషుజాలావృతం ఘోరమన్ధకారం సమన్తతః
అప్పుడు సూర్యుడు కనిపించలేదు, గాలి కూడా వీయలేదు. చుట్టూ బాణాల మబ్బుతో భయంకరమైన చీకటి వ్యాపించింది.
అనాధృష్యమివాన్యేషాం శూరాణామభవత్తదా। అన్ధకారీకృతే లోకే ద్రోణశైనేయయోః శరైః
ద్రోణుడు, సాత్యకి బాణాలతో లోకాన్ని చీకటిగా చేసిన ఆ సమయంలో, వారి యుద్ధాన్ని ఇతర వీరులు కూడా దగ్గరగా వెళ్లలేకపోయారు.
తయోః శీఘ్రాస్త్రవిదుషోర్ద్రోణసాత్వతయోస్తదా। నాన్తరం శరవృష్టీనాం దదృశే నరసింహయోః
ఆ ఇద్దరు శీఘ్రాస్త్ర నిపుణులైన ద్రోణుడు, సాత్యకి మధ్య బాణాల వర్షంలో ఎక్కడా ఖాళీ కనిపించలేదు.
ఇషూణాం సన్నిపాతేన శబ్దో ధారాభిఘాతజః। శుశ్రువే శక్రముక్తానామశనీనామివ స్వనః
బాణాలు ఒకదానికొకటి తాకినప్పుడు వచ్చిన శబ్దం, ఇంద్రుడు వదిలిన ఉరుముల మోగుదల లాగా వినిపించింది.
నారాచైర్వ్యతివిద్ధానాం శరాణాం రూపమాబభౌ। ఆశీవిషవిదష్టానాం సర్పాణామివ భారత
ఇనుప నారాచాలతో తాకబడిన బాణాల రూపం, ఒకే విధంగా విషసర్పాలు మరొకదానిని కరిచినట్టు కనిపించింది, ఓ భారతా!
తయోర్జ్యాతలనిర్ఘోషః శుశ్రువే యుద్ధశౌణ్డయోః। అజస్రం శైలశృఙ్గాణాం వజ్రేణాహన్యతామివ
ఆ ఇద్దరు యుద్ధ నిపుణుల ధనుస్సుల తంతులు మోగిన శబ్దం, ఎడతెరిపిలేకుండా, పర్వత శిఖరాలను వజ్రాలతో కొట్టినట్టు వినిపించింది.
ఉభయోస్తౌ రథౌ రాజంస్తే చాశ్వాస్తౌ చ సారథీ। రుక్మపుఙ్ఖైః శరైఛన్నాశ్చిత్రరూపా బభుస్తదా
ఓ రాజా, ఆ ఇద్దరి రథాలు, గుర్రాలు, సారథులు, బంగారు పుంఖాలతో ఉన్న బాణాలతో కప్పబడి, చూడటానికి అద్భుతంగా కనిపించాయి.
నిర్మలానామజిహ్మానాం నారాచానాం విశామ్పతే। నిర్ముక్తాశీవిపాభానాం సమ్పాతోఽభూత్సుదారుణః
నిర్మలమైన, నేరుగా ఎగిరే ఇనుప నారాచాలు, విడిపడిన పాముల్లా మెరిసిపోతూ, ఒకదానికొకటి గట్టిగా ఢీకొన్నాయి.
ఉభయోః పతితే ఛత్రే తథైవ పతితౌ ధ్వజౌ। `నికృన్తతోః శరైస్తీక్ష్ణైర్ద్రోణసాత్యకయో రణే
రణరంగంలో ద్రోణుడు, సాత్యకి ఇద్దరూ పదునైన బాణాలతో ఒకరినొకరు కోసినప్పుడు, వారి గొడుగులు, జెండాలు రెండూ నేలపై పడిపోయాయి.
ఉభౌ రుధిరసిక్తాఙ్గావుభౌ చ విజయైషిణౌ। స్రవద్భిః శోణితం గాత్రైః ప్రస్రుతావివ వారణౌ। అన్యోన్యమభ్యవిధ్యేతాం జీవితాన్తకరైః శరైః
ఇద్దరి శరీరాలు రక్తంతో తడిసి, ఇద్దరూ విజయాన్ని కోరుతూ, అవయవాల నుంచి రక్తం కారుతున్న రెండు ఏనుగుల్లా, ప్రాణాంతక బాణాలతో ఒకరినొకరు గాయపరిచారు.
గర్జితోత్కృష్టసన్నాదాః శఙ్ఖదున్దుభినిఃస్వనాః। ఉపారమన్మహారాజ వ్యాజహార న కశ్చన
ఓ మహారాజా, ఆకాశాన్ని కుదిపించే గర్జనలు, శంఖాలు, డుండుభి మేళాలు అన్నీ ఒక్కసారిగా ఆగిపోయాయి. ఎవ్వరూ ఒక్క మాట కూడా పలకలేదు.
తుష్ణీంభూతాన్యనౌకాని యోధా యుద్ధాదుపారమన్। దదర్శ ద్వైరథం తాభ్యాం జాతకౌతూహలో జనః
అక్కడ ఉన్న యోధులు నిశ్శబ్దంగా పోరాటాన్ని ఆపేశారు. ప్రజలు ఇద్దరి మధ్య జరుగుతున్న ద్వంద్వయుద్ధాన్ని ఆసక్తిగా చూశారు.
రథినో హస్తియన్తారో హయారోహాః పదాతయః। అవైక్షన్తాచలైర్నేత్రైః పరివార్య నరర్షభౌ
రథసారథులు, ఏనుగు నడిపేవారు, గుర్రపు యోధులు, కాలాళ్లు — వీరందరూ ఆ ఇద్దరు మహాపురుషులను చుట్టుముట్టి, కన్ను కూడా మిటకపెట్టకుండా చూస్తూ నిలబడ్డారు.
హస్త్యనీకాన్యతిష్ఠన్త తథానీకాని వాజినామ్। తథైవ రథవాహిన్యః ప్రతివ్యూహ్య వ్యవస్థితాః
ఏనుగుల దళాలు, గుర్రాల వాహినులు, అలాగే రథాల సేనలు కూడా ఎదురెదురు నిలబడి, తమ స్థానాల్లో స్థిరంగా నిలిచిపోయాయి.
ముక్తావిద్రుమచిత్రైశ్చ మణికాఞ్చనభూషితైః। ధ్వజైరాభరణైశ్చిత్రైః కవచైశ్చ హిరణ్మయైః
ముత్యాలు, పగడాలు అలంకరించిన జెండాలతో, రత్నాలు, బంగారు ఆభరణాలతో, మెరిసే బంగారు కవచాలతో వారు అద్భుతంగా అలంకరించబడ్డారు.
వైజయన్తీపతాకాభిః పరిస్తోమాఙ్గకమ్బలైః। విమలైర్నిశితైః శస్త్రైర్హయానాం చ ప్రకీర్ణకైః
విజయపతాకలు, విలాసవంతమైన వస్త్రాలు, నిర్మలమైన పదునైన ఆయుధాలు, గుర్రాలపై పడిన అలంకారాలతో అక్కడ అందం పరిపూర్ణంగా కనిపించింది.
జాతరూపమయీభిశ్చ రాజతీభిశ్చ మూర్ధసు। గజానాం కుమ్భమాలాభిర్దన్తవేష్టైశ్చ భారత
బంగారు, వెండి తలపట్టీలు, ఏనుగుల కుంభాలపై పూలమాలలు, దంతాల అలంకారాలతో, ఓ భారతా, ఆ సైన్యం మరింత వైభవంగా కనిపించింది.
సబలాకాః సఖద్యోతాః సైరావతశతహదాః। అదృశ్యన్తోష్ణపర్యాయే మేఘానామివ వాగురాః
సైనికులతో, మెరిసే ఆభరణాలతో, శతసంఖ్యలో ఐరావతుల వంటి ఏనుగులతో, వారు యుద్ధ వేడి సమయంలో మెరుపులతో కప్పబడిన మేఘాల్లా కనిపించారు.