రథానాం చ సహస్రేణ త్రిగర్తానాం ప్రహారిణామ్। తథా దన్తిసహస్రేణ మత్తానాం వీర్యశాలినామ్
మూడు గర్తులవారి వందలాది రథాలు, పోరాటంలో ఉగ్రంగా ఉన్నవి, అలాగే వందలాది మత్తయిన, శక్తివంతమైన ఏనుగులు అతనితో కలిసి వచ్చాయి.
అశ్వానాం నియుతేనైవ తథాఽన్యైశ్చ మహారథైః। వృతః ప్రాయాన్మహాబాహురర్జునస్య రథం ప్రతి
పది వేల గుర్రాలు, ఇంకా ఇతర మహారథులతో కూడి, ఆ మహాబాహువు అర్జునుని రథాన్ని ఎదుర్కొనేందుకు ముందుకు సాగాడు.
నానావాదిత్రఘోషేణ యథా వైరోచనిస్తథా
వివిధ వాద్యాల గోషతో, విరోచనుని కుమారుడిలా, అతడు ముందుకు సాగాడు.
తతః శబ్దో మహానాసీత్సైన్యానాం తవ భారత। అగాధం ప్రస్థితం దృష్ట్వా సముద్రమివ కౌరవమ్
అప్పుడు నీ సైన్యంలో గొప్ప శబ్దం ఎగిసిపడింది, ఓ భారతా. సముద్రంలా లోతుగా ఉన్న కౌరవ సేన ముందుకు సాగుతుండటం చూసి ఆ శబ్దం వినిపించింది.
తే హయాః సాధ్వశోభన్త మిశ్రితా వాతరంహసః। పారావతసవర్ణాశ్చ రక్తశోణాశ్చ సంయుగే
ఆ గుర్రాలు వాయువుతో కలిసిపోయి, యుద్ధంలో పావురపు రంగు, ఎర్రని రంగుతో ఎంతో అందంగా మెరిసిపోతున్నాయి.
పారావతసవర్ణాస్తే రక్తశోణవిమిశ్రితాః। హయాః శుశుభిరే రాజన్మేఘా ఇవ సవిద్యుతః
పావురపు రంగుతో, ఎర్రని రంగు కలిసిన ఆ గుర్రాలు, ఓ రాజా, మెరుపులతో కూడిన మేఘాల్లా ప్రకాశించాయి.
ధృష్టద్యుమ్నస్తు సమ్ప్రేక్ష్య ద్రోణమభ్యాశమాగతమ్। అసిచర్మాదదే వీరో ధనురుత్సృజ్య భారత
ధృష్టద్యుమ్నుడు ద్రోణుడు దగ్గరికి వస్తున్నాడని గమనించి, తన ధనుస్సును పక్కన పెట్టి, వీరుడిగా ఖడ్గం, కవచం తీసుకున్నాడు, ఓ భారతా!
చికీర్షుర్దుష్కరం కర్మ పార్షతః పరవీరహా। ఈషాయాః సమతిక్రమ్య ద్రోణస్య రథమావిశత్
పరిశ్రమతో కూడిన కార్యాన్ని చేయాలని సంకల్పించి, శత్రువులను సంహరించేవాడు అయిన పృషతుని కుమారుడు, రథపు యొక్కాన్ని దాటి, ద్రోణుని రథంలోకి దూకాడు.
అతిష్ఠద్యుగమధ్యే స యుగసన్నహనేషు చ। జఘనార్ధేషు చాశ్వానాం తత్సైన్యాన్యభ్యపూజయన్
అతడు యొక్కం మధ్యలో, యొక్కం ముడిపడి ఉన్న చోట, గుర్రాల వెనుక భాగంలో నిలబడి, ఆ కార్యాన్ని చూసి సైన్యమంతా ఆశ్చర్యపోయింది.
ఖఙ్గేన చరతస్తస్య శోణాశ్వానధితిష్ఠతః। న దదార్శాన్తరం ద్రోణస్తదద్భుతమివాభవత్
అతడు ఖడ్గంతో చురుగ్గా సంచరిస్తూ, ఎర్ర గుర్రాల మధ్య నిలబడి ఉండగా, ద్రోణుడు ఎక్కడా ఖాళీ చోటు కనిపించలేదు; అది ఒక అద్భుతం లాగా అనిపించింది.
యథా శ్యేనస్య పతనం వనేష్వామిషగృద్ధినః। తథైవాసీదభీసారస్తస్య ద్రోణం జిఘాంసతః
అడవిలో మాంసం కోసం ఆశగా పక్షి దూకినట్టు, ద్రోణుణ్ని సంహరించాలనే ఉద్దేశంతో అతని దాడి కూడా అలాగే ఉగ్రంగా సాగింది.
తతః శరశతేనాస్య శతచన్ద్రం సమాక్షిపత్। ద్రోణో ద్రుపద పుత్రస్య ఖఙ్గం చ దశభిః శరైః
తర్వాత ద్రోణుడు, వంద బాణాలతో అతని వంద చంద్రాల అలంకృతమైన కవచాన్ని ఛిద్రం చేశాడు, పది బాణాలతో ద్రుపదుని కుమారుడి ఖడ్గాన్ని తాకాడు.
హయాంశ్చైవ చతుఃషష్ట్యా శరాణాం జఘ్నివాన్బలీ। ధ్వజం ఛత్రం చ భల్లాభ్యాం తథా తౌ పార్ష్ణిసారథీ
బలవంతుడైన ద్రోణుడు అరవై నాలుగు బాణాలతో అతని గుర్రాలను హతమార్చి, రెండు విశాలమైన బాణాలతో జెండా, గొడుగు, అలాగే రథసారథిని కూడా కూల్చివేశాడు.
అథాస్మై త్వరితో బాణమపరం జీవితాన్తకమ్। ధృష్టద్యుమ్నాయ చిక్షేప వజ్రం వజ్రధరో యథా
ఆ తర్వాత ద్రోణుడు వేగంగా మరొక ప్రాణాంతకమైన బాణాన్ని ధృష్టద్యుమ్నునిపై సంధించాడు, అది వజ్రాయుధాన్ని విసిరిన వజ్రధారి వలె ఉండింది.
తం చతుర్దశభిస్తీక్ష్ణైర్బాణైశ్చిచ్ఛేద సాత్యకిః। గ్రస్తమాచార్యముఖ్యేన ధృష్టద్యుమ్నం వ్యమోచయత్
ఆ బాణాన్ని సాత్యకి పద్నాలుగు పదునైన బాణాలతో ముక్కలు చేసి, గురువులలో శ్రేష్ఠుడైన ద్రోణుడు పట్టుకున్న ధృష్టద్యుమ్నుడిని విముక్తుడిని చేశాడు.
సింహేనేవ మృగం గ్రస్తం నరసింహేన మారిష। ద్రోణాద్వై మోచయామాస పాఞ్చాల్యం శినిపుఙ్గవః
ఎలాగైతే ఒక సింహం మరొక సింహం పట్టుకున్న జింకను విడిపెడుతుందో, అలాగే శినివంశంలో శ్రేష్ఠుడైన సాత్యకి, ద్రోణుని చేతిలో పడిన పాంచాలుడిని విడిపించాడు, మహానుభావా!
సాత్యకిం ప్రేక్ష్య గోప్తారం పాఞ్చాల్యం చ మహాహవే। శరాణాం త్వరితో ద్రోణః షడ్వింశత్యా సమార్పయత్
సాత్యకిని రక్షకుడిగా, పాంచాలుడిని మహాసంగ్రామంలో చూసిన ద్రోణుడు, వేగంగా ఇరవై ఆరు బాణాలను వారి మీద వర్షంలా కురిపించాడు.
తతో ద్రోణం శినేః పౌత్రో గ్రసన్తమపి సృఞ్జయాన్। ప్రత్యవిధ్యచ్ఛితైర్బాణైః షడ్వింశత్యా స్తనాన్తరే
ఆ తరువాత శినివంశపు మనుమడు, ద్రోణుడు సృంజయులను ముంచుతున్నప్పటికీ, పదునైన ఇరవై ఆరు బాణాలతో అతని ఛాతీలో తాకించాడు.
తతః సర్వే రథాస్తూర్ణం పాఞ్చాల్యా జయగృద్ధినః। సాత్వతాభిసృతే ద్రోణే ధృష్టద్యుమ్నమవాక్షిపన్
అప్పుడే విజయానికి తహతహలాడుతున్న పాంచాలుల రథాలన్నీ, సాత్వతుడు ద్రోణునిపై దాడి చేస్తున్న సమయంలో, ధృష్టద్యుమ్నుని చుట్టుముట్టాయి.
బాణే తస్మిన్నికృత్తే తు ధృష్టద్యుమ్నే చ మోక్షితే। తేన వృష్ణిప్రవీరేణ యుయుధానేన సఞ్జయ
ఆ బాణం నశించగా, ధృష్టద్యుమ్నుడు వృష్ణివంశంలో శ్రేష్ఠుడైన యుయుధానుడు చేత విముక్తుడయ్యాడు, ఓ సంజయ!
అమర్షితో మహేష్వాసః సర్వశస్త్రభృతాం వరః। నరవ్యాఘ్రం శినేః పౌత్రం ద్రోణః కిమకరోద్యుధి
అప్పుడు మహాశూరుడైన, ఆయుధాలలో శ్రేష్ఠుడైన ద్రోణుడు, మానవసింహుడైన శినివంశపు మనుమడిపై కోపంతో యుద్ధంలో ఏమి చేశాడు?
సమ్ప్రస్రుతక్రోధవిషో వ్యాదితాస్యశరాసనః। తీక్ష్ణధారేషుదశనః సితనారాచదంష్ట్రవాన్
దురభిమానం, కోపం పొంగిపొర్లుతూ, నోరు తెరిచి, విల్లు ఎక్కిపట్టి, పదునైన బాణాలు పంజాల్లా, తెల్లని నారాచాలు పళ్లలా మెరిసిపోతూ ఉన్నాడు.
సంరమ్భామర్షతామ్రాక్షో మహోరగ ఇవ శ్వసన్। నరవీరః ప్రముదితః శోణైరశ్వైర్మహాజవైః
కోపంతో, ఉగ్రతతో కళ్లెర్రబడి, పెద్ద పాము లా ఊపిరి పీల్చుతూ, ఆ వీరుడు ఆనందంతో, వేగంగా ఎర్ర గుర్రాలను నడిపించాడు.
ఉత్పతద్భిరివాకాశే క్రామద్భిరివ పర్వతమ్। రుక్మపుఙ్ఖాఞ్శరానస్యన్యుయుధానముపాద్రవత్
ఆకాశంలో ఎగిరిపోతున్నట్టు, పర్వతాన్ని దాటి వెళ్తున్నట్టు, బంగారు రెక్కలున్న బాణాలతో యుయుధానునిపై దూసుకెళ్లాడు.
శరపాతమహావర్షం రథఘోషబలాహకమ్। కార్ముకైరావృతం రాజన్నారాచబహువిద్యుతమ్
ఓ రాజా, అప్పుడు బాణాల వర్షం ఉరుములా కురిసింది, రథాల గొంతు మేఘంలా మోగింది, విల్లు చేతబట్టి, నారాచాలు మెరుపులా మెరిసిపోతూ ఆకాశాన్ని కప్పేసాయి.
శక్తిఖఙ్గాశనిధరం క్రోధవేగసముత్థితమ్। ద్రోణమేఘమనావార్యం హయమారుతచోదితమ్
శక్తులు, ఖడ్గాలు, వజ్రాలు చేతబట్టి, కోపంతో ఉప్పొంగిన ద్రోణుడు ఆ మేఘంలా అదుపు లేకుండా, గుర్రాల వేగంతో ముందుకు దూసుకొచ్చాడు.
దృష్ట్వైవాభిపతన్తం తం శూరః పరపురఞ్జయః। ఉవాచ సూతం శైనేయః ప్రహసన్యుద్ధదుర్మదః
అతడిని ఇలా ఎదురుగా వస్తున్నట్టు చూసి, పరశత్రువుల నగరాలను జయించిన వీరుడు, యుద్ధ ఉల్లాసంతో ఉప్పొంగిన సాత్యకి నవ్వుతూ తన రథసారథిని ఇలా అడిగాడు.
ఏనం వై బ్రాహ్మణం శూరం స్వకర్మణ్యనవస్థితమ్। ఆశ్రయం ధార్తరాష్ట్రస్య ధర్మరాజభయావహమ్
ఈ బ్రాహ్మణుడు నిజంగా ధైర్యవంతుడు, తన కర్తవ్యాన్ని ఎప్పుడూ వదలని వాడు, ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడికి ఆధారంగా ఉన్నాడు, ధర్మరాజుకు భయంకరుడై ఉన్నాడు.
శీఘ్రం ప్రజవితైరశ్వైః ప్రత్యుద్యాహి ప్రహృష్టవత్। ఆచార్యం రాజపుత్రాణాం సతతం శూరమానినమ్
ఉత్సాహంగా ఉన్న గుర్రాలతో త్వరగా నన్ను ముందుకు తీసుకెళ్ళు. రాజకుమారుల గురువు ఎప్పుడూ తనను వీరుడని భావించే ద్రోణుణ్ని ఆనందంగా ఎదుర్కొనాలి.
ఏవముక్తస్తతః సూతః సాత్యకస్యావహద్రథమ్'। తతో రజతసఙ్కాశా మాధవస్య హయోత్తమాః। ద్రోణస్యాభిముఖాః శీఘ్రమగచ్ఛన్వాతరంహసః
అలా చెప్పగానే, సారథి సాత్యకికి రథాన్ని ముందుకు తీసుకెళ్ళాడు. వెనువెంటనే మాధవుని వెండిపొంగులా మెరిసే గొప్ప గుర్రాలు, గాలివేగంతో ద్రోణుని వైపు పరిగెత్తాయి.