రథానీకావగాఢశ్చ వారణాశ్వశతైర్వృతః। అదృశ్యత పదా పార్థో ఘనైః సూర్య ఇవావృతః
రథాల సమూహాన్ని దాటి, వందలాది ఏనుగులు, గుర్రాలతో చుట్టుముట్టబడి, పార్థుడు కాలినడకన కనిపించాడు. అతడు మబ్బులతో కప్పబడిన సూర్యుడిలా వెలిగిపోతున్నాడు.
నానావిధైశ్చ శస్త్రౌఘైః పాత్యమానైర్మహారణే। న సన్ధిః శక్యతే భేత్తుం వర్మబన్ధస్య తస్య తు
ఆ మహాయుద్ధంలో ఎన్నో రకాల ఆయుధాలు వర్షంలా పడుతుండగా, అతని కవచం బలమైన బంధాన్ని ఎవరూ తెంచలేకపోయారు.
స తేన వర్మణా గుప్తో వృత్రం దేవరిపుం తదా। జఘాన సమరేఽభీతః శక్రో దేవాగ్రణీస్తదా
ఆ కవచంతో రక్షించబడిన ఇంద్రుడు, దేవతల శత్రువైన వృత్రుడిని యుద్ధంలో భయపడకుండా సంహరించాడు.
తం చ మన్త్రమయం బన్ధం వర్మ చాఙ్గిరసే దదౌ। అఙ్గిరాః ప్రాహ పుత్రస్య మన్త్రజ్ఞస్య బృహస్పతేః। బృహస్పతిరథోవాచ అగ్నివేశ్యాయ ధీమతే
ఆ మంత్రబద్ధమైన బంధనాన్ని, కవచాన్ని అంగిరసునికి ఇచ్చాడు. అంగిరసుడు తన కుమారుడు, మంత్రజ్ఞుడు అయిన బృహస్పతికి చెప్పాడు. ఆ తర్వాత బృహస్పతి, తెలివైన అగ్నివేశ్యునికి వివరించాడు.
అగ్నివేశ్యో మమ ప్రాదాత్తేన బధ్నామి వర్మ తే। తవాహ్య దేహరక్షార్థం మన్త్రేణ నృపసత్తమ
అగ్నివేశ్యుడు నాకిచ్చాడు. ఇప్పుడు నేను ఆ కవచాన్ని నీకు మంత్రబలంతో కట్టుతున్నాను, నీ శరీరాన్ని రక్షించేందుకు, ఓ మహారాజా.
ఏవముక్త్వా తతో ద్రోణస్తవ పుత్రం మహాద్యుతిమ్। పునరే వచః ప్రాహ శనైరాచార్యపుఙ్గవః
ఇలా చెప్పిన తర్వాత, గొప్ప గురువు ద్రోణుడు, నీ కుమారుడైన మహాతేజస్విని మళ్లీ మెల్లగా ఉద్దేశించి మాటలాడాడు.
బ్రహ్మసూత్రేణ బధ్నామి కథచం తవ భారత। హిరణ్యగర్భేణ యథా బద్ధం విష్ణోః పురా రణే
బ్రహ్మసూత్రంతో నీ కవచాన్ని కడుతున్నాను, ఓ భారతా. పూర్వం యుద్ధంలో హిరణ్యగర్భుడు విష్ణువుకు కట్టినట్లే.
యథా చ బ్రహ్మణా బద్ధం సఙ్గ్రామే తారకామయే। శక్రస్య కవచం దివ్యం తథా బధ్నామ్యహం తవ
తారకాసురునితో యుద్ధంలో బ్రహ్మదేవుడు శక్రునికి దివ్య కవచాన్ని కట్టినట్లే, నేను నీకు కూడా అదే విధంగా కవచాన్ని కడుతున్నాను.
బద్ధా తు కవచం తస్య మన్త్రేణ విధిపూర్వకమ్। ప్రేషయామాస రాజానం యుద్ధాయ మహతే ద్విజః
మంత్రబలంతో, విధిపూర్వకంగా కవచాన్ని కట్టిన బ్రాహ్మణుడు, ఆ రాజును గొప్ప యుద్ధానికి పంపించాడు.
స సన్నద్ధో మహాబాహురాచార్యేణ మహాత్మనా। `ప్రస్థితః సహసా రాజన్యత్ర యాతో ధనఞ్జయః
ఆ మహాత్ముడైన గురువు ద్రోణుడు కవచాన్ని కట్టగా, మహాబాహువు రాజు వెంటనే ధనంజయుడు వెళ్లిన దిశగా ప్రయాణమయ్యాడు.
రథానాం చ సహస్రేణ త్రిగర్తానాం ప్రహారిణామ్। తథా దన్తిసహస్రేణ మత్తానాం వీర్యశాలినామ్
మూడు గర్తులవారి వందలాది రథాలు, పోరాటంలో ఉగ్రంగా ఉన్నవి, అలాగే వందలాది మత్తయిన, శక్తివంతమైన ఏనుగులు అతనితో కలిసి వచ్చాయి.
అశ్వానాం నియుతేనైవ తథాఽన్యైశ్చ మహారథైః। వృతః ప్రాయాన్మహాబాహురర్జునస్య రథం ప్రతి
పది వేల గుర్రాలు, ఇంకా ఇతర మహారథులతో కూడి, ఆ మహాబాహువు అర్జునుని రథాన్ని ఎదుర్కొనేందుకు ముందుకు సాగాడు.
నానావాదిత్రఘోషేణ యథా వైరోచనిస్తథా
వివిధ వాద్యాల గోషతో, విరోచనుని కుమారుడిలా, అతడు ముందుకు సాగాడు.
తతః శబ్దో మహానాసీత్సైన్యానాం తవ భారత। అగాధం ప్రస్థితం దృష్ట్వా సముద్రమివ కౌరవమ్
అప్పుడు నీ సైన్యంలో గొప్ప శబ్దం ఎగిసిపడింది, ఓ భారతా. సముద్రంలా లోతుగా ఉన్న కౌరవ సేన ముందుకు సాగుతుండటం చూసి ఆ శబ్దం వినిపించింది.
తే హయాః సాధ్వశోభన్త మిశ్రితా వాతరంహసః। పారావతసవర్ణాశ్చ రక్తశోణాశ్చ సంయుగే
ఆ గుర్రాలు వాయువుతో కలిసిపోయి, యుద్ధంలో పావురపు రంగు, ఎర్రని రంగుతో ఎంతో అందంగా మెరిసిపోతున్నాయి.
పారావతసవర్ణాస్తే రక్తశోణవిమిశ్రితాః। హయాః శుశుభిరే రాజన్మేఘా ఇవ సవిద్యుతః
పావురపు రంగుతో, ఎర్రని రంగు కలిసిన ఆ గుర్రాలు, ఓ రాజా, మెరుపులతో కూడిన మేఘాల్లా ప్రకాశించాయి.
ధృష్టద్యుమ్నస్తు సమ్ప్రేక్ష్య ద్రోణమభ్యాశమాగతమ్। అసిచర్మాదదే వీరో ధనురుత్సృజ్య భారత
ధృష్టద్యుమ్నుడు ద్రోణుడు దగ్గరికి వస్తున్నాడని గమనించి, తన ధనుస్సును పక్కన పెట్టి, వీరుడిగా ఖడ్గం, కవచం తీసుకున్నాడు, ఓ భారతా!
చికీర్షుర్దుష్కరం కర్మ పార్షతః పరవీరహా। ఈషాయాః సమతిక్రమ్య ద్రోణస్య రథమావిశత్
పరిశ్రమతో కూడిన కార్యాన్ని చేయాలని సంకల్పించి, శత్రువులను సంహరించేవాడు అయిన పృషతుని కుమారుడు, రథపు యొక్కాన్ని దాటి, ద్రోణుని రథంలోకి దూకాడు.
అతిష్ఠద్యుగమధ్యే స యుగసన్నహనేషు చ। జఘనార్ధేషు చాశ్వానాం తత్సైన్యాన్యభ్యపూజయన్
అతడు యొక్కం మధ్యలో, యొక్కం ముడిపడి ఉన్న చోట, గుర్రాల వెనుక భాగంలో నిలబడి, ఆ కార్యాన్ని చూసి సైన్యమంతా ఆశ్చర్యపోయింది.
ఖఙ్గేన చరతస్తస్య శోణాశ్వానధితిష్ఠతః। న దదార్శాన్తరం ద్రోణస్తదద్భుతమివాభవత్
అతడు ఖడ్గంతో చురుగ్గా సంచరిస్తూ, ఎర్ర గుర్రాల మధ్య నిలబడి ఉండగా, ద్రోణుడు ఎక్కడా ఖాళీ చోటు కనిపించలేదు; అది ఒక అద్భుతం లాగా అనిపించింది.
యథా శ్యేనస్య పతనం వనేష్వామిషగృద్ధినః। తథైవాసీదభీసారస్తస్య ద్రోణం జిఘాంసతః
అడవిలో మాంసం కోసం ఆశగా పక్షి దూకినట్టు, ద్రోణుణ్ని సంహరించాలనే ఉద్దేశంతో అతని దాడి కూడా అలాగే ఉగ్రంగా సాగింది.
తతః శరశతేనాస్య శతచన్ద్రం సమాక్షిపత్। ద్రోణో ద్రుపద పుత్రస్య ఖఙ్గం చ దశభిః శరైః
తర్వాత ద్రోణుడు, వంద బాణాలతో అతని వంద చంద్రాల అలంకృతమైన కవచాన్ని ఛిద్రం చేశాడు, పది బాణాలతో ద్రుపదుని కుమారుడి ఖడ్గాన్ని తాకాడు.
హయాంశ్చైవ చతుఃషష్ట్యా శరాణాం జఘ్నివాన్బలీ। ధ్వజం ఛత్రం చ భల్లాభ్యాం తథా తౌ పార్ష్ణిసారథీ
బలవంతుడైన ద్రోణుడు అరవై నాలుగు బాణాలతో అతని గుర్రాలను హతమార్చి, రెండు విశాలమైన బాణాలతో జెండా, గొడుగు, అలాగే రథసారథిని కూడా కూల్చివేశాడు.
అథాస్మై త్వరితో బాణమపరం జీవితాన్తకమ్। ధృష్టద్యుమ్నాయ చిక్షేప వజ్రం వజ్రధరో యథా
ఆ తర్వాత ద్రోణుడు వేగంగా మరొక ప్రాణాంతకమైన బాణాన్ని ధృష్టద్యుమ్నునిపై సంధించాడు, అది వజ్రాయుధాన్ని విసిరిన వజ్రధారి వలె ఉండింది.
తం చతుర్దశభిస్తీక్ష్ణైర్బాణైశ్చిచ్ఛేద సాత్యకిః। గ్రస్తమాచార్యముఖ్యేన ధృష్టద్యుమ్నం వ్యమోచయత్
ఆ బాణాన్ని సాత్యకి పద్నాలుగు పదునైన బాణాలతో ముక్కలు చేసి, గురువులలో శ్రేష్ఠుడైన ద్రోణుడు పట్టుకున్న ధృష్టద్యుమ్నుడిని విముక్తుడిని చేశాడు.
సింహేనేవ మృగం గ్రస్తం నరసింహేన మారిష। ద్రోణాద్వై మోచయామాస పాఞ్చాల్యం శినిపుఙ్గవః
ఎలాగైతే ఒక సింహం మరొక సింహం పట్టుకున్న జింకను విడిపెడుతుందో, అలాగే శినివంశంలో శ్రేష్ఠుడైన సాత్యకి, ద్రోణుని చేతిలో పడిన పాంచాలుడిని విడిపించాడు, మహానుభావా!
సాత్యకిం ప్రేక్ష్య గోప్తారం పాఞ్చాల్యం చ మహాహవే। శరాణాం త్వరితో ద్రోణః షడ్వింశత్యా సమార్పయత్
సాత్యకిని రక్షకుడిగా, పాంచాలుడిని మహాసంగ్రామంలో చూసిన ద్రోణుడు, వేగంగా ఇరవై ఆరు బాణాలను వారి మీద వర్షంలా కురిపించాడు.
తతో ద్రోణం శినేః పౌత్రో గ్రసన్తమపి సృఞ్జయాన్। ప్రత్యవిధ్యచ్ఛితైర్బాణైః షడ్వింశత్యా స్తనాన్తరే
ఆ తరువాత శినివంశపు మనుమడు, ద్రోణుడు సృంజయులను ముంచుతున్నప్పటికీ, పదునైన ఇరవై ఆరు బాణాలతో అతని ఛాతీలో తాకించాడు.
తతః సర్వే రథాస్తూర్ణం పాఞ్చాల్యా జయగృద్ధినః। సాత్వతాభిసృతే ద్రోణే ధృష్టద్యుమ్నమవాక్షిపన్
అప్పుడే విజయానికి తహతహలాడుతున్న పాంచాలుల రథాలన్నీ, సాత్వతుడు ద్రోణునిపై దాడి చేస్తున్న సమయంలో, ధృష్టద్యుమ్నుని చుట్టుముట్టాయి.
బాణే తస్మిన్నికృత్తే తు ధృష్టద్యుమ్నే చ మోక్షితే। తేన వృష్ణిప్రవీరేణ యుయుధానేన సఞ్జయ
ఆ బాణం నశించగా, ధృష్టద్యుమ్నుడు వృష్ణివంశంలో శ్రేష్ఠుడైన యుయుధానుడు చేత విముక్తుడయ్యాడు, ఓ సంజయ!