దార్వాతిసారా దరదాః పుణ్డ్రాశ్చైవ సహస్రశః। తే న శక్యాః స్మ సఙ్ఖ్యాతుం వ్రాతాః శతసహస్రశః
దార్వా, తిసార, దరద, పుండ్ర తెగలు—వెయ్యల్లో, లక్షల్లో ఉన్న ఆ గుంపులను లెక్కించటం అసాధ్యం.
అభ్యవర్షన్త తే సర్వే పాణ్డవం నిశితైః శరైః। అవాకిరంశ్చ తే మ్లేచ్ఛా నానాయుద్ధవిశారదాః
వారు అందరూ పదునైన బాణాలతో పాండవుడిపై వర్షంలా కురిపించారు. అనేక యుద్ధాల్లో నిపుణులైన ఆ విదేశీయులు అతన్ని పూర్తిగా కప్పేశారు.
తేషామపి ససర్జాశు శరవృష్టిం ధనఞ్జయః। సృష్టిస్తథావిధా హ్యాసీచ్ఛలభానామివాయతిః
వారి మీద ధనంజయుడు వేగంగా బాణాల వర్షాన్ని కురిపించాడు. అది మేఘం మిడిమిడి పుట్టెగులు కురిపించినట్టు అనిపించింది.
అభ్రచ్ఛాయామివ శరైః సైన్యే కృత్వా ధనఞ్జయః। ముణ్డార్ధముణ్డాఞ్జటిలానశుచీఞ్జటిలాననాన్। మ్లేచ్ఛానశాతయత్సర్వాన్సమేతానస్త్రతేజసా
ధనంజయుడు తన బాణాలతో సైన్యాన్ని మేఘం నీడలా కప్పేసి, ఆయుధాల తేజంతో అక్కడ కూడిన ముండలు, అర్ధముండలు, జటాధారులు, అపవిత్రులు, గజ్జల జటలుగల అన్ని విదేశీయులను సంహరించాడు.
శరైశ్చ శతశో విద్ధాస్తే సఙ్ఘా గిరిచారిణః। ప్రాద్రవన్త రణే భీతా గిరిగహ్వరవాసినః
వందలాది బాణాలతో గాయపడి, కొండల్లో నివసించే ఆ గుంపులు భయంతో యుద్ధభూమిని వదిలి పారిపోయారు.
గజాశ్వసాదిమ్లేచ్ఛానాం పతితానాం శితైః శరైః। బకాః కఙ్కా వృకా భూమావపిబన్రుధిరం ముదా
పదునైన బాణాలతో పడిపోయిన ఏనుగులు, కుదిరాలు, విదేశీయుల రక్తాన్ని నేలమీద బకాలు, కాకులు, నక్కలు ఆనందంగా తాగాయి.
పత్త్యశ్వరథనాగైశ్చ ప్రచ్ఛన్నకృతసఙ్క్రమామ్। శరవర్షప్లవాం ఘోరాం కేశశైవలశాద్వలామ్। ప్రావర్తయన్నదీముగ్రాం శోణితౌఘతరఙ్గిణీమ్
పదాతులు, కుదిరాలు, రథాలు, ఏనుగులతో, రహస్య మార్గాల్లో పోవుతూ, వారు బాణాల వర్షంతో పొంగిపొర్లే, జుట్టు గడ్డి లాంటి పచ్చికలతో, రక్తపు అలలతో ఉప్పొంగే భయంకరమైన నదిని సృష్టించారు.
ఛిన్నాఙ్గులీక్షుద్రమత్స్యాం యుగాన్తే కాలసన్నిభామ్। ప్రాకరోద్గజసమ్బాధాం నదీముత్తరశోణితామ్
చీలిన వేళ్లు, చిన్న చేపలతో నిండిన, యుగాంతంలో కాలమంత భయంకరంగా, ఏనుగులతో కిక్కిరిసిన ఆ ఉత్తర దిశగా ప్రవహించే రక్తనది ఏర్పడింది.
దేహేభ్యో రాజపుత్రాణాం నాగాశ్వరథసాదినామ్। యథా స్థలం చ నిమ్నం చ న స్యాద్వర్షతి వాసవే। తథాఽఽసీత్పృథివీ సర్వా శోణితేన పరిప్లుతా
ఏనుగులు, కుదిరాలు, రథాలపై కూర్చున్న రాజకుమారుల శరీరాల నుంచి రక్తం పొంగిపొర్లి, ఎక్కడ చూసినా నేల అంతా ఎగువ, దిగువ తేడా లేకుండా, ఇంద్రుడు వర్షం కురిపించినట్టు నిండిపోయింది.
షట్సహస్రాన్హయాన్వీరాన్పునర్దశశతాన్వరాన్। ప్రాహిణోన్మృత్యులోకాయ క్షత్రియాన్క్షత్రియర్షభః
ఆ క్షత్రియ శ్రేష్ఠుడు ఆరు వేల మంది వీర కుదిరాల సైనికులను, మళ్లీ వెయ్యి మంది ఉత్తమ యోధులను మరణ లోకానికి పంపించాడు.
శరైః సహస్రశో విద్ధా విధివత్కల్పితా ద్విపాః। శేరతే భూమిమాసాద్య శైలా వజ్రహతా ఇవ
వెయ్యి బాణాలతో గాయపడి, యథావిధిగా సిద్ధమైన ఏనుగులు, భూమిపై పడి ఉండిపోయాయి. అవి ఉక్కుపిడికితో కొట్టిన కొండల్లా కనిపించాయి.
స వాజిరథమాతఙ్గాన్నిఘ్నన్వ్యచరదర్జునః। ప్రభిన్న ఇవ మాతఙ్గో మృద్గన్నలవనం యథా
అర్జునుడు గుర్రాలు, రథాలు, ఏనుగులను చంపుతూ, ఉగ్రంగా తిరుగుతూ, దారిలో ఉన్న ఉప్పును తొక్కుతూ ముందుకు సాగుతున్న అడవి ఏనుగులా ప్రవర్తించాడు.
భురిద్రుమలతాగుల్మం శుష్కేన్ధనతృణోలపమ్। నిర్దహేదనలోఽరణ్యం యథా వాయుసమీరితః
గాలి ఊదినప్పుడు అగ్ని అడవిలోని చెట్లు, వెల్లలు, పొదలు, ఎండిన కట్టెలు, గడ్డి అన్నిటినీ ఎలా కాల్చేస్తుందో, అర్జునుడు కూడా అలా నాశనం చేశాడు.
సేనారణ్యం తవ తథా కృష్ణానిలసమీరితః। శరార్చిరదహత్క్రుద్ధః పాణ్డవోఽగ్నిర్ధనఞ్జయః
కృష్ణ కుమారుడా, పాండవుడు ధనంజయుడు కోపంతో, గాలి తాకిన అగ్నిలా, బాణాల జ్వాలలతో నీ సేన అనే అడవిని కాల్చేశాడు.
శూన్యాన్కుర్వన్రథోపస్థాన్మానవైః సంస్తరన్మహీమ్। ప్రానృత్యదివ సమ్బాధే చాపహస్తో ధనఞ్జయః। వజ్రకల్పైః శరైర్భూమిం కుర్వన్నుత్తరశోణితామ్
ధనంజయుడు తన బాణాలతో రథాలపై ఉన్నవాళ్లను చంపి, భూమిని మానవ శరీరాలతో కప్పి, చేతిలో విల్లు పట్టుకుని, జన సమూహంలో నాట్యం చేసినట్టు కనిపించాడు. అతని బాణాలు ఉక్కుపిడికిలా భూమిని ఎర్రగా మార్చాయి.
తతః ప్రావర్తత నదీ శోణితౌఘతరఙ్గిణీ। నరాశ్వద్విపకాయేభ్యః పర్వతేభ్య ఇవాపగా
ఆ తర్వాత, మానవులు, గుర్రాలు, ఏనుగుల శరీరాల నుంచి, కొండల నుంచి నదులు ఎలా ప్రవహిస్తాయో అలా, రక్తపు ప్రవాహాలతో అలలు ఎగిసే నది ప్రవహించసాగింది.
అస్థిశర్కరసమ్బాధా ధ్వజవృక్షా రథహదా। సఞ్ఛిన్నశీర్షపాణాణా హస్తిహస్తమహాగ్రహా
ఆ నది ఎముకలు, రాళ్ళతో నిండిపోయి, పతాకాలు చెట్ల్లా, విరిగిన రథాలు దుంపలుగా, తెగిన తలలు, చేతులు, ఏనుగు సొండలు పెద్ద మొసళ్లుగా కనిపించాయి.
మాంసమజ్జాస్థిపఙ్కాఢ్యాం హతాశ్వమకరాకులా। ఉష్ణీషఫేనసఞ్ఛన్నా శరఘోరఝషాకులా
ఆ నది మాంసం, మజ్జ, ఎముకల మట్టితో నిండిపోయి, చనిపోయిన గుర్రాలు మకరాల్లా, పాగాలూ నదిలో నురగలా, బాణాలు భయంకరమైన చేపల్లా కనిపించాయి.
రుద్రస్యాక్రీడసదృశీం భూమిం కుర్వన్విభీషణామ్'। ప్రావిశద్భారతీం సేనాం సఙ్క్రుద్ధో వై ధనఞ్జయః
రుద్రుని ఆటస్థలంలా భయంకరంగా మారిన భూమిని చేసి, కోపంతో ఉన్న ధనంజయుడు భారత సేనలో ప్రవేశించాడు.
తం శ్రుతాయుస్తథామ్బష్ఠో వ్రజమానం న్యవారయత్
ఆ సమయంలో అంబష్టుడైన శ్రుతాయుస్సు, అర్జునుడు ముందుకు వస్తుండగా అతడిని ఆపాడు.
తస్యార్జునః శరైస్తీక్ష్ణైః కఙ్కపత్రపరిచ్ఛదైః। న్యపాతయద్ధయాఞ్శీఘ్రం యతమానస్య మారిష। ధనుశ్చాస్యాపరైశ్ఛిత్త్వా శరైః పార్థో విచక్రమే
అర్జునుడు, గద్దరిపక్షి రెక్కల వంటి పదునైన బాణాలతో శ్రుతాయుస్సు గుర్రాలను వేగంగా పడగొట్టి, మరికొన్ని బాణాలతో అతని విల్లు తెంచి ముందుకు దూసుకెళ్లాడు.
అమ్బష్ఠస్తు గదాం గృహ్య క్రోధపర్యాకులేక్షణః। ఆససాద రణే పార్థం కేశవం చ మహారథమ్
అంబష్టుడు కోపంతో కన్నులు ఎర్రబెట్టి, గొప్ప గదను పట్టుకుని, యుద్ధంలో పార్థుడి, కేశవుని దగ్గరకు వచ్చాడు.
తతః సమ్ప్రహరన్వీరో గదాముద్యమ్య భారత। రథమావార్య గదయా కేశవం సమతాడయత్
ఆ వీరుడు గదను పైకి ఎత్తి, రథాన్ని అడ్డగించి, ఆ గదతో కేశవుని బలంగా కొట్టాడు, ఓ భారతుడా!
గదయా తాడితం దృష్ట్వా కేశవం పరవీరహా। అర్జునోఽథ భృశం క్రుద్ధః సోఽమ్బష్ఠం ప్రతి భారత
కేశవుడు గదతో తాకబడిన దృశ్యం చూసి, శత్రువులను సంహరించే అర్జునుడు, అంబష్టుడిపై తీవ్రమైన కోపంతో మండిపడ్డాడు, ఓ భారతుడా!
తతః శరైర్హేమపుఙ్ఖైః సగదం రథినాం వరమ్। ఛాదయామాస సమరే మేఘః సూర్యమివోదితమ్
తర్వాత, బంగారు అంచులతో ఉన్న బాణాలతో, గదను పట్టుకున్న గొప్ప రథసారథిని యుద్ధంలో అర్జునుడు మేఘం ఉదయించిన సూర్యుడిని కప్పినట్టు పూర్తిగా కప్పేశాడు.
అథాపరైః శరైశ్చాపి గదాం తస్య మహాత్మనః। అచూర్ణయత్తదా పార్థస్తిదద్భుతమివాభవత్
తర్వాత, మరికొన్ని బాణాలతో, పార్థుడు ఆ మహాత్ముడి గదను నశింపజేశాడు. అది అద్భుతంగా కనిపించింది.
అథ తాం పతితాం దృష్ట్వా గృహ్యాన్యాం చ మహాగదామ్। అర్జునం వాసుదేవం చ పునః పునరతాడయత్
ఆ గద పడిపోవడం చూసి, మరో గొప్ప గదను తీసుకుని, అర్జునుని, వాసుదేవుని మీద మళ్లీ మళ్లీ దాడి చేశాడు.
తస్యార్జునః క్షురప్రాభ్యాం సగదావుద్యతౌ భుజౌ। చిచ్ఛేదేన్ద్రధ్వజాకారౌ శిరశ్చాన్యేన పత్రిణా
అర్జునుడు పదునైన కత్తిబాణాలతో, గదను పైకి ఎత్తిన రెండు భుజాలను, అవి ఇంద్రుని పతాకల్లా కనిపించగా, తొలిచేశాడు. ఇంకొక రెక్కబాణంతో అతని తలని కూడా వేరు చేశాడు.
స పపాత హతో రాజన్వసుధామనునాదయన్। ఇన్ద్రధ్వజ ఇవోత్సృష్టో యన్త్రనిర్ముక్తబన్ధనః
అతడు చంపబడి, ఓ రాజా, భూమిపై గొప్ప శబ్దంతో పడిపోయాడు. అది యంత్రాల బంధనాలు విడిచిన ఇంద్రధ్వజం పడిపోవడంలా కనిపించింది.
అమ్బష్ఠే తు తదా భగ్నే తవ సైన్యమభజ్యత
అంబష్టుడు ఓడిపోయిన వెంటనే, నీ సైన్యం చీలిపోయింది.